ย้ายแท่งเชื้อเพลิง ก้าวใหม่และอันตราย | คมชัดลึก

                สัปดาห์หน้า เทปโก ผู้ดำเนินงานโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกูชิมะ ไดอิจิของญี่ปุ่น ที่หมดสภาพจากสึนามิซัดถล่มหลังแผ่นดินไหวระดับ 9 เมื่อกว่าสองปีก่อน จะเริ่มภารกิจยากและอันตรายในขั้นตอนใหม่ของกระบวนการรื้อถอนโรงไฟฟ้า คือการเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิงใช้แล้วส่วนมากหนักรวมกัน 400 ตัน ออกจากบ่อแช่แท่งเชื้อเพลิง ในอาคารเตาปฏิกรณ์หมายเลข 4 ซึ่งจะพลาดไม่ได้เลยเพราะอาจหมายถึงหายนภัยนิวเคลียร์รอบใหม่

                หลังแผ่นดินไหวและสึนามิตามด้วยวิกฤตินิวเคลียร์เมื่อเดือนมีนาคม 2554 เตาปฏิกรณ์หมายเลข 4 อยู่ระหว่างปิดเดินเครื่องเพื่อซ่อมบำรุงตามตาราง จึงไม่มีเชื้อเพลิงอยู่ในเตาปฏิกรณ์ แต่ปัญหาเกิดขึ้นที่บ่อแช่แท่งเชื้อเพลิง ซึ่งขาดระบบหล่อเย็น ทำให้แท่งเชื้อเพลิงใช้แล้วร้อนขึ้นจนน้ำระเหยออกไปเป็นจำนวนมาก ก๊าซไฮโดรเจนที่เกิดขึ้นจำนวนมหาศาลจากเซอร์โคเนียมที่สะสมอยู่ในอาคารปฏิกรณ์ และเกิดการระเบิดขึ้นในที่สุดเมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2554

                แท่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์เหล่านี้ ยาวประมาณ 4 เมตร ประกอบด้วยเชื้อเพลิงยูเรเนียม ซึ่งตามปกติ จะต้องแช่ไว้ในน้ำตลอดเวลา โดยหากนำขึ้นมาสัมผัสอากาศมันจะเกิดปฏิกิริยาร้อนจัดและปล่อยสารกัมมันตรังสีที่เป็นอันตรายปริมาณมากออกมา

                หากทุกอย่างเป็นไปตามแผน เทปโกคาดว่าการเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิง จะแล้วเสร็จประมาณ 100 วัน หรือภายในปี 2557 

                ช่วงเวลานับจากนี้ เจ้าหน้าที่จะเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ออกจากบ่อแช่กว่า 1,533 แท่ง ที่บรรจุกัมมันตภาพรังสี 1,4 หมื่นเท่าของระเบิดฮิโรชิมา

                บ่อแช่เชื้อเพลิงอยู่เหนือพื้นดิน 18 เมตร และแต่ละแท่ง อยู่ลึกจากผิวน้ำราว 7 เมตร การเคลื่อนย้ายแต่ละแท่ง ซึ่งจะใช้เวลาราว 7-10 วัน อันดับแรกจะย้ายจากชั้นบนสุดของอาคารครอบเตาปฏิกรณ์ที่เสียหายหนัก โดยใช้เครนยกใส่ในถังความยาว 5.5 เมตร รับน้ำหนักได้ 91 ตัน  โดยจะรับแท่งเชื้อเพลิงทีละแท่งเพราะต้องระวังไม่ให้สัมผัสกัน หรือแตกสลาย จากนั้น เครนจะถังภาชนะลงมาพื้นล้างใส่รถที่วิ่งมารับไปเก็บในบ่อแช่ปกติ ที่อยู่ห่างออกไปประมาณ 100 เมตร

               ข้อความที่พึงระลึกคือ การเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิงออกจากอาคารที่เสียหายหนักเช่นนี้ ยังไม่เคยมีที่ไหนในโลกทำมาก่อน แท่งเชื้อเพลิงมีขนาดใหญ่เทอะทะและหนักมาก หากเกิดความผิดพลาดโดยแท่งเชื้อเพลิงสัมผัสกับอากาศและติดไฟ กัมมันตรังสีมหาศาลอาจแพร่กระจายในอากาศ  เตาปฏิกรณ์หมายเลข 4  มีซีเซียม-137 สูงกว่าเชอร์โนบิล 10 เท่า และนักวิทยาศาสตร์มักเตือนว่า หากเกิดอุบัติภัยนิวเคลียร์อีกครั้งจากการนี้ จะเป็นหายนะของโลก รายงานนิวเคลียร์โลกที่เผยแพร่เมื่อกรกฎาคม 2556 ระบุว่า ภาพเลวร้ายที่สุดอาจจะหมายถึงการอพยพคน 10 ล้านในรัศมี 250 กิโลเมตรจากฟูกูชิมะ รวมถึงหลายพื้นที่ของกรุงโตเกียว

                แต่เทปโก มีความมั่นใจในปฏิบัติการนี้ หลังประสบความสำเร็จในการทดลองเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิงสองแท่งออกจากบ่อแช่เมื่อปีที่แล้ว กระนั้น แท่งเชื้อเพลิงที่ทดลองเป็นแท่งเปล่า อันตรายเทียบกันไม่ติด

               ตามแผนเดิม เทปโกประเมินว่า การเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิงที่ประกอบด้วยแท่งเชื้อเพลิงใช้แล้ว 1,331 แท่ง กับยังไม่ใช้ 202 แท่ง  น่าจะใช้เวลาราวปี แต่ต่อมา ร่นตารางให้เร็วขึ้นเหลือหนึ่งปี เมื่อตระหนักว่ารอช้าไม่ได้ เนื่องจากแผ่นดินไหวและภัยธรรมชาติอื่นๆ ที่คาดการณ์ได้ยากคือความเสี่ยงและเพิ่มความเร่งด่วน  โดยหากเกิดแผ่นดินไหวรุนแรงระดับเดียวกับสองปีก่อน อาจส่งผลให้บ่อแช่เชื้อเพลิงพังลงมาพร้อมกับโครงสร้างอาคาร ส่งกัมมันตภาพรังสีปริมาณมหาศาล แม้เทปโกยืนยันว่าโครงสร้างยังแข็งแรงพอต้านแรงสั่นสะเทือนได้ก็ตาม

               32 เดือนนับจากภัยพิบัติ เทปโกได้เสริมความแข็งแรงของอาคารปฏิกรณ์ และใช้แผ่นเหล็กกล้าปิดส่วนหลังคาที่พังและเปิดออกหลังเหตุระเบิด แผ่นเหล็กมีความหนามากพอป้องกันรังสีแพร่กระจายกรณีเกิดอุบัติเหตุ แต่ก็ยอมรับว่ามีความเสี่ยงที่ต้องระวัง ไม่ให้เชื้อเพลิงชนกัน หรือระดับน้ำลดลงฮวบฮาบด้วยเหตุไม่คาดฝันบางอย่างและสัมผัสอากาศ เชื้อเพลิงจะร้อนขึ้นอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ยังเกรงว่า ก้อนยูเรเนียมภายในแท่งเชื้อเพลิง อาจได้รับความเสียหาย แต่ถึงขณะนี้ยังไม่พบว่ามีปัญหานี้เกิดขึ้น

                แม้ว่านายอาคิระ โอโนะ หัวหน้าโรงไฟฟ้าที่จะกำกับปฏิบัติการอันละเอียดอ่อนนี้ เชื่อว่า โอกาสที่จะเกิดหายนภัยนิวเคลียร์รอบใหม่ดังที่เกรงกันนั้น แทบเป็นไปไม่ได้ การเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ กระทำเป็นเรื่องปกติตามโรงไฟฟ้า และอุปกรณ์ที่ใช้ก็ไม่ได้แตกต่างกันมาก อย่างไรก็ดี ความแตกต่างที่ชัดเจนคือ เครนที่สร้างขึ้นใหม่สำหรับใช้ย้ายแท่งเชื้อเพลิงเตาปฏิกรณ์หมายเลข 4 นี้จะควบคุมโดยคน แทนระบบอัตโนมัติ เนื่องจากแท่งเชื้อเพลิงไม่ได้อยู่ในสภาพที่ควรจะเป็น อีกทั้งบ่อแช่ ยังเต็มไปด้วยเศษซากปรักหักพังที่ตกลงไปหลังจากเหตุระเบิด 

                แผนการ หรือ โร้ดแมป รื้อถอนโรงไฟฟ้าฟูกูชิมะที่ญี่ปุ่นประกาศเมื่อธันวาคม 2554 นั้น ประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ใช้เวลายาวนาน 30-40 ปี วงเงินกว่าพันล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือหากมีเงื่อนไขใหม่ แผนการสามารถเปลี่ยนได้ตลอดเวลา

               ขั้นตอนแรกคือการเตรียมงาน อาทิ เก็บกวาดซากปรักหักพัง ขั้นตอนที่สองคือการเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิง เริ่มจากจากบ่อแช่ในอาคารเตาปฏิกรณ์หมายเลข 4 ที่กำลังจะเริ่ม ส่วนการย้ายแท่งเชื้อเพลิงออกจากบ่อแช่ในเตาปฏิกรณ์หมายเลข 3 ตามแผนแล้ว จะเริ่มในครึ่งแรกของปีงบประมาณ 2558 แต่ระดับรังสีสูงมากยังเป็นอุปสรรคทำให้คนงานเข้าไปไม่ถึง จำเป็นต้องมีเครื่องมือบังคับระยะไกลเพื่อใช้ประเมินสถานการณ์ก่อน ซึ่งโรดแม็พไม่ได้วางกรอบเวลาชัดเจนว่าการเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิงทั้งหมด จะแล้วเสร็จเมื่อใด

                ส่วนการเคลื่อนย้ายแท่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ที่หลอมละลายจากเตาปฏิกรณ์หมายเลข 1 และหมายเลข 3 อยู่ในขั้นตอนที่ 3 ซึ่งคาดกันว่าน่าจะเริ่มได้ในปีงบประมาณ 2563 เป็นอย่างเร็วที่สุด

 

 .............................

(ย้ายแท่งเชื้อเพลิง ก้าวใหม่และอันตราย ภารกิจรื้อถอนโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ฟูกูชิมะ : คอลัมน์เปิดโลกวันอาทิตย์)