คมชัดลึกจัดถกตอน'ฟ้าผ่า' | คมชัดลึก

             จากเหตุการณ์ฟ้าผ่าบริเวณจุดชมวิว "เลอเฟวเรอร์" หนึ่งในจุดชมวิวของอุทยานแห่งชาติ แกรนด์แคนยอน รัฐอริโซนา ประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม ที่ผ่านมา "คม ชัด ลึก" จัดเสวนาตอน ฟ้าผ่า...

             ผู้เข้าร่วมเสวนา ประกอบไปด้วย ดร.บัญชา ธนบุญสมบัติ ผู้ก่อตั้งชมรมคนรักมวลเมฆ นักวิชาการ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และ ผศ.ดร.วีระพันธ์ รังสีวิจิตรประภา อาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

             ทั้งนี้ เหตุการณ์ฟ้าผ่ามักจะเกิดขึ้นในบริเวณที่โล่ง จุดเสี่ยงที่สุดจะเป็นพื้นที่สูง ได้แก่ ยอดเขา อย่างไรก็ตาม การเกิดฟ้าผ่า จะเกิดขึ้นตรงไหนก็ได้ แต่โอกาสจะเกิดขึ้นบนที่สูงมากกว่า ความเป็นที่สูงหมายถึง สิ่งที่อยู่สูงกว่าภาคพื้นดิน การที่คนเรายืนอยู่ในที่สูง อย่างเช่น บนยอดเขา นั่นหมายถึง ตัวเราอยู่สูงกว่า เด่นเป็นสง่า จึงมีโอกาสมากที่สุดที่จะถูกฟ้าผ่า อย่างไรก็ตาม การเกิดฟ้าผ่าบ่อยครั้งที่เกิดขึ้นโดยไม่มีฝนตก เนื่องจากบนก้อนเมฆมีประจุไฟฟ้าสูงมาก

             ลักษณะของฟ้าผ่า มีอยู่ด้วยกันหลายลักษณะ แต่หลักๆ แล้ว จะมีอยู่ 4 แบบ คือ 1.ฟ้าผ่าภายในก้อนเมฆ หรือฟ้าแลบ ฟ้าผ่าแบบนี้เกิดมากที่สุด

             2.ฟ้าผ่าจากเมฆก้อนหนึ่งไปยังอีกก้อนหนึ่ง

             3.ฟ้าผ่าจากเมฆลงสู่พื้น เป็นการปลดปล่อยประจุลบออกจากก้อนเมฆ หรือฟ้าผ่าแบบลบ (Negative Lightning) ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อคน สัตว์ และสิ่งต่างๆ ที่อยู่บนพื้น โดยบริเวณ “ใต้เงา” ของเมฆมีฝนฟ้าคะนอง

             และ 4.ฟ้าผ่าจากยอดเมฆลงสู่พื้น เป็นการปลดปล่อยประจุบวกจากก้อนเมฆ หรือฟ้าผ่าแบบบวก (Positive Lightning) สามารถผ่าได้ไกลจากก้อนเมฆได้ถึง 30 กิโลเมตร นั่นคือ แม้ท้องฟ้าเหนือศีรษะของเราจะดูปลอดโปร่ง แต่เราอาจจะถูกฟ้าผ่า (แบบบวก) ได้ หากมีเมฆฝนฟ้าคะนองอยู่ห่างไกลออกไปในระยะ 30 กิโลเมตร ภายในเวลาเพียง 1 วินาที

             การติดเสาล่อฟ้าบนอาคาร เป็นส่วนหนึ่งทำให้ผู้ที่อยู่บนอาคารปลอดภัย โดยสายล่อฟ้าจะต้องอยู่สูงจากอาคาร หากมีการขึ้นไปทำกิจกรรมบนดาดฟ้า แต่ถ้าไม่มีการทำกิจกรรมบนดาดฟ้า ก็ควรติดเสาล่อฟ้าเช่นกัน แต่ไม่ต้องสูงมากนัก เพราะเสาล่อฟ้าจะมีสายต่อนำประจุไฟฟ้าจากฟ้าผ่าลงสู่พื้นดิน ซึ่งจะทำให้เกิดความปลอดภัยสูงขึ้น

             สำหรับการป้องกันการถูกฟ้าผ่า กรณีอยู่ในที่โล่งแจ้ง ก็คือ อย่าอยู่รวมกลุ่ม อย่าอยู่ใต้ต้นไม้ โดยเฉพาะต้นไม้ใหญ่ หากมีต้นไม้รวมเป็นกลุ่มให้เลือกต้นเตี้ยๆ อย่าอยู่ที่สูง หรือชูของสูง เช่น ร่ม เบ็ดตกปลา ถุงกอล์ฟ ให้ถอดวัตถุที่เป็นโลหะออกจากร่างกาย อย่าอยู่ในสระน้ำหรือแหล่งน้ำ อย่าอยู่ในตู้โทรศัพท์สาธารณะ หลีกเลี่ยงวัตถุที่เป็นโลหะ ที่สำคัญอย่านอนราบ แต่ให้นั่งยองๆ เท้าชิด มือปิดหู เขย่งปลายเท้า ซึ่งเป็นท่านั่งลดอันตรายจากฟ้าผ่า ลดความเสี่ยงกรณีกระแสจากฟ้าผ่าไหลมาตามพื้น