จ่าย ทิป เท่าไหร่ดี ?
ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : จ่าย ทิป เท่าไหร่ดี ? : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ
ทิป คือเงินพิเศษที่ผู้รับบริการจ่ายให้แก่ผู้ให้บริการที่บริการเป็นที่ถูกใจ นอกเหนือไปจากค่าจ้างตามปกติที่ได้มีการตกลงกันเอาไว้แล้ว ว่ากันว่า "ทิป" เกิดขึ้นในทวีปยุโรปช่วงสงคราม เป็นเวลาที่ผู้คนอดอยากปากแห้งความเป็นอยู่แร้นแค้น คนยากจนข้นแค้นที่ต้องรับจ้างทำงานเพื่อหาเงินมาประทังชีพมีมากขึ้น เมื่อทำงานเต็มความสามารถ หรือเกินจากที่ได้รับการว่าจ้าง จนผู้ว่าจ้างประทับใจในผลงานก็มักจ่ายเงินเพิ่มพิเศษจากที่มีการตกลงว่าจ้างกันเอาไว้
ปัจจุบันนี้ ปัญหาเรื่อง "ทิป" กลายเป็นปัญหา ที่มีการถกเถียงกันกว้างขวางมากขึ้น ในสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นดินแดนที่ถือเอาประเพณี ทิป เป็นธรรมเนียมปฏิบัติ ถึงขนาดมีกรณีขึ้นโรงขึ้นศาลฟ้องร้องกันอุตลุดว่า ใครบ้างเป็นผู้ที่สมควรได้รับการแบ่งปันจากเงินทิป หรือถึงขนาดที่ร้านอาหารญี่ปุ่นชื่อดังแห่งหนึ่งในสหรัฐประกาศว่า ลูกค้าที่เข้ามารับบริการไม่ต้องจ่ายทิป ก็กลายเป็นประเด็นที่ถูกนำไปวิพากษ์วิจารณ์กันทั้งประเทศทีเดียว
ประเทศที่ไม่เคยมีปัญหาเรื่องเงินทิปพิเศษ ถึงขั้นที่ผู้ให้บริการบอกปัดไม่รับเงินทิปเลย ก็คือ ประเทศญี่ปุ่น ส่วนประเทศเยอรมนี ในอดีตแม้จะเคยไม่สนใจเรื่องเงินทิป แต่ปัจจุบันหลังจากมีการรวมตะวันตกและตะวันออกเข้าด้วยกัน รวมถึงมีการหลั่งไหลของแรงงานจากประเทศอื่นในเครือสหภาพยุโรปเข้าไปหางานทำมากขึ้น เงินพิเศษหรือ ทิป ก็ดูจะกลายเป็นความจำเป็นมากยิ่งขึ้น
กล่าวสำหรับคนไทยด้วยกันเอง มักจะมีคำถามว่า “ต้องให้ทิปหรือไม่” และ “ถ้าต้องให้ทิปจะต้องให้เท่าไหร่ มีกำหนดตายตัวหรือไม่” ซึ่งคำตอบที่ได้รับก็หลากหลายตามความคิดเห็นของแต่ละคน บางคนก็บอกว่า หากในใบเสร็จรับเงินมีการบวกค่าบริการ (Service charge) เอาไว้แล้ว ก็ไม่มีความจำเป็นต้องจ่ายเงินค่าทิป ยกเว้นแต่ได้รับการบริการที่น่าพึงพอใจมากจากบริกรคนใด ก็ให้จ่ายเงินทิปพิเศษใส่ลงไปกับมือของบริกรคนนั้นโดยตรงเท่านั้น
แต่กล่าวสำหรับงานบริการบางประเภทเงินทิปก็กลายเป็นปัญหาคาใจไม่น้อย เพราะไม่ว่าผู้ให้บริการจะให้บริการได้ประทับใจหรือไม่ก็ตาม ผู้ใช้บริการก็ต้องให้เงินทิปพิเศษในอัตราขั้นต่ำที่ราวกับกำหนดไว้คงที่ เช่น เงินทิปสำหรับแคดดี้ในสนามกอล์ฟ และเงินทิปพิเศษสำหรับมัคคุเทศก์และพนักงานขับรถ เมื่อต้องเดินทางท่องเที่ยวกับบริษัทนำเที่ยว
ปัญหาสำหรับผู้ใช้บริการส่วนหนึ่งก็คือ หากได้รับการบริการที่ไม่ประทับใจหรือต่ำกว่ามาตรฐาน ยังสมควรที่จะต้องจ่ายเงินพิเศษนอกเหนือจากค่าจ้างเป็นค่าทิปหรือไม่ และทำไมผู้ขายบริการไม่บวกเพิ่มเข้าไปในค่าบริการทั้งหมด ดังเช่นที่สนามกอล์ฟบางแห่งนำมาระบบนี้มาใช้เพื่อตัดปัญหาไปเสียเลย ผู้ใช้บริการหรือลูกค้าจะได้ไม่เสียความรู้สึกเมื่อได้รับการบริการที่ไม่ประทับใจ แล้วยังต้องมาจ่ายค่าทิปนอกเหนือไปจากค่าจ้างอีกด้วย
สำหรับคนไทยจำนวนไม่น้อย เงินค่าทิปสำหรับงานบริการบางอย่างก็ไม่ต่างไปจากการจ่ายค่าคุ้มครองเพื่อไม่ให้ถูกรังแก เช่น เงินค่าทิปที่จ่ายให้กับคนรับเฝ้ารถตามสถานที่ต่างๆ คนจ่ายมักจะคิดว่าดีกว่าปล่อยให้รถของตนเองโดนขูดขีด สำหรับการบริการที่ได้รับเหนือกว่ามาตรฐานทั่วไป เงินพิเศษที่ให้ด้วยความพิศวาสหรือเงินทิป จึงยังคงเป็นปัญหาคาใจของใครหลายคนไปอีกนานครับ
----------------------------
(ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : จ่าย ทิป เท่าไหร่ดี ? : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ)