อุดหนุนราคาพลังงาน-รัฐต้องรอบคอบ | คมชัดลึก

 

                         เมื่อเร็วๆ นี้ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) ได้ร่วมกับ International Institute for Sustainable Development (IISD) จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ “Civil Society Workshop on Fuel and Electricity Subsidies” โดยมีการระดมความคิดเห็นเกี่ยวกับแนวทางการปฏิรูปการอุดหนุนพลังงานของประเทศไทย จากผู้ทรงคุณวุฒิ/ผู้เกี่ยวข้องจากหน่วยงานต่างๆ เข้าร่วม

                         คณะวิจัยจาก ไอไอเอสดี และทีดีอาร์ไอ ได้นำเสนอภาพรวมความเข้าใจต่อการอุดหนุนพลังงาน โดยระบุว่า ประเทศไทยมีการใช้พลังงานค่อนข้างสูง ที่ผ่านมาประเทศไทยมีการอุดหนุนราคาพลังงานหลายตัว จึงทำให้ราคาขายปลีกในแต่ละภาคการใช้งานมีความแตกต่างกัน และยากที่จะปล่อยให้เป็นไปตามกลไกตลาด เพราะจะกระทบต่อผู้มีรายได้น้อย 

                         ดร.อดิศร์ อิศรางกูร ณ อยุธยา ที่ปรึกษาฝ่ายการวิจัยทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทีดีอาร์ไอ มองว่า การออกแบบโครงสร้างภาษีและเงินอุดหนุนพลังงานต้องมีเป้าหมายในการออกแบบ 3 เรื่องคือ 1.ลดการนำเข้าพลังงานให้น้อยลง เพื่อที่จะได้ไม่ต้องพึ่งพาหรือผูกติดกับความผันผวนในตลาดโลก 2.หลีกเลี่ยงหรือลดการใช้พลังงานฟอสซิล ไปเป็นพลังงานหมุนเวียนหรือชีวมวล 3.โครงสร้างราคาหรือการสนับสนุนผู้มีรายได้น้อย

                         ในส่วนของเป้าในการลดความผันผวนจากตลาดโลกนั้น จากการลดการนำเข้าน้ำมันแล้วผลิตน้ำมันเอง แล้วจะส่งผลให้เราปลอดจากปัญหาดังกล่าวคงเป็นไปไม่ได้ เพราะราคาน้ำมันภายในประเทศจะผันผวนตามราคาน้ำมันตลาดโลกอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้อยู่แล้ว แต่เป้าหมายที่สำคัญคือการหลีกเลี่ยงการใช้พลังงานที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก และหันมาสนับสนุนพลังงานจากชีวภาพ หรือชีวมวล ซึ่งอาจมีข้อจำกัด เพราะในส่วนของธุรกิจน้ำมันที่มีการดำเนินการอยู่แล้ว นักธุรกิจอาจจะอยากทำการค้ากับน้ำมันตัวเดิม

                         ขณะเดียวกันมาตรการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อย เช่น การยกเว้นค่าไฟฟ้าและน้ำประปาให้แก่ผู้ที่ใช้ไม่เกินจากที่รัฐบาลกำหนดไว้นั้น ถือเป็นแนวคิดที่ดีและควรทำต่อไป แต่ก็จำเป็นต้องหามาตรการที่ดีเพื่อเป็นการช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายที่แท้จริง โดยรัฐบาลอาจจะออกนโยบายที่จะช่วยเหลือคนกลุ่มนี้ผ่านการกรอกแบบฟอร์มภาษี ซึ่งทำได้ทั้งค่าน้ำมัน ค่าไฟฟ้า และเรื่องอื่นๆ ก็ให้การช่วยเหลือได้

                         อย่างไรก็ตาม ในเรื่องของเงินอุดหนุนพลังงานเป็นเรื่องที่ล่อแหลม ในทางเศรษฐกิจอาจจะนำไปสู่ความบิดเบือน เพราะจะจูงใจให้คนใช้พลังงานตัวนั้นเยอะขึ้น และมีปัญหาในเชิงธุรกิจแอบแฝง ซึ่งในหลายประเทศนั้นการกำหนดนโยบายสาธารณะ จะไม่อยากเห็นเงินอุดหนุนเท่าไรนัก เพราะเมื่อมีการอุดหนุนก็เหมือนกับเป็นการกระตุ้นพลังงานตัวนั้น ทำให้มีการนำเข้าและผลิตมากขึ้น

                         นอกจากนี้ ก็จะมีข้อครหาได้หากคนในภาครัฐเข้าไปมีส่วนในธุรกิจพลังงานนั้นด้วย ก็เป็นเหมือนการให้เงินช่วยเหลือพวกพ้องในการทำธุรกิจ อีกทั้งการให้เงินอุดหนุนอาจเป็นหนึ่งในนโยบายประชานิยมเพื่อเอาใจคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ทำให้การให้เงินอุดหนุนพลังงานต้องเป็นนโยบายที่ต้องดำเนินไปด้วยความระมัดระวัง และที่สำคัญที่สุดคือ การสร้างความตระหนัก สร้างความเข้าใจของประชาชนต่อการอุดหนุนพลังงาน

 

 

--------------------

(ช่วยกันคิดช่วยกันคุย : อุดหนุนราคาพลังงาน รัฐต้องทำอย่างรอบคอบ : โดย...สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย)