'ผึ้ง'ว่าที่ฮีโร่6ขาค้นหากับระเบิด | คมชัดลึก

               เมื่อโครเอเชียเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพยุโรปในวันที่ 1 กรกฎาคมนี้ นอกจากความสวยงามแห่งท้องทะเลอเดรียติค ภูเขาสีฟ้าล้อมรอบทะเลสาบและป่าไม้เขียวชะอุ่มแล้ว ยังมีทุ่งกับระเบิดกินพื้นที่ประมาณ 750 ตารางกิโลเมตร มรดกจากสงครามบอลข่านในคริสต์ทศวรรษ 1990  ที่จะเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของอียูด้วย 

              กับระเบิดคร่าชีวิตผู้เคราะห์ร้ายราว 2,500 คน นับจากสงครามบอลข่านปะทุในปี 2534 และเกือบ 20 ปีนับจากสงครามสิ้นสุด เฉพาะในโครเอเชีย กับระเบิดคร่าชีวิตผู้คน 316 ราย จำนวนนี้เป็นเจ้าหน้าที่เก็บกู้ระเบิดเอง 66 ราย ขณะยังมีทุ่นระเบิดบกกระจัดกระจายทั่วประเทศ 90,000 ลูก ส่วนใหญ่วางแบบสุ่ม ไม่มีแผนการหรือแผนที่ จึงเป็นอุปสรรคขวางการพัฒนา และเป็นเพชฌฆาตเงียบในพื้นที่ต้องสงสัยว่าจะมีทุ่นระเบิด

              แต่ล่าสุด นายนิโคลา เคซิช ผู้เชี่ยวชาญพฤติกรรมผึ้งจากมหาวิทยาลัยซาเกรบ และคณะนักวิจัย กำลังทดลองฝึกผึ้ง บ่งชี้อาหารของพวกมันโดยจดจำจากกลิ่นทีเอ็นที ภายใต้โครงการ "ทิรามิสุ" ที่ตั้งตามชื่อขนมรสชาติหวานแหลมของอิตาลี โดยได้เงินสนับสนุนจากอียูหลายล้านดอลลาร์ เนื่องจากผึ้งมีประสาทสัมผัสไวต่อการจับกลิ่นทีเอ็นที ซึ่งเป็นสารที่ใช้ในวัตถุระเบิดได้อย่างดีเยี่ยม และผลทดลองในเบื้องต้นนับว่าน่าพอใจ

                นักวิจัยวางอาหารไว้หลายจุดบนพื้นสนามหญ้าในเต็นท์ทดลอง โดยผสมอนุภาคของทีเอ็นทีรวมอยู่กับน้ำหวาน ผ่านไประยะหนึ่ง พบว่าผึ้งรวมตัวกันหลักๆ ที่จานอาหารผสมทีเอ็นทีที่มีน้ำเชื่อมเป็นรางวัล แต่ไม่สนใจอาหารที่มีกลิ่นต่างออกไป  

              เคซิส กล่าวว่า การฝึกผึ้งตัวหนึ่งให้เรียนรู้กลิ่นวัตถุระเบิด เพื่อให้สามารถค้นหาระเบิดได้หลังจากนั้น ไม่เป็นปัญหา แต่การฝึกผึ้งเป็นฝูงเป็นร้อยเป็นพัน คงไม่ใช่เรื่องง่าย อาจต้องใช้เวลาอีกระยะกว่าผึ้งจะออกสนามจริง   
     
              หากการทดลองให้ผลเชื่อถือได้ในทางวิทยาศาสตร์ ผึ้งจะถูกนำไปใช้กับพื้นที่คิดว่าเก็บกู้กับระเบิดหมดแล้วเพื่อความมั่นใจ โดยจะใช้กล้องจับความร้อนตามหลัง  "เราไม่ได้กำลังจะบอกว่า จะหากับระเบิดพบทุกลูก แต่ประเด็นคือ ควรมีการตรวจสอบจนมั่นใจว่า ทุ่งกับระเบิดนั้นได้รับการเก็บกู้หมดแล้วจริงๆ เพราะที่ผ่านมา เราพบว่า พื้นที่ที่ผ่านการเก็บกู้กับระเบิดอย่างสมบูรณ์ ไม่มีอยู่จริง และนั่นจะเป็นหน้าที่ของผึ้ง"  

......................................................

('ผึ้ง'ว่าที่ฮีโร่ 6 ขาค้นหากับระเบิด : คอลัมน์เวิลด์วาไรตี้เสาร์)