ลัดเลาะฝั่งธนชมสวน'ดอกจำปี' | คมชัดลึก

               ในอดีตนั้นพื้นที่ฝั่งธนบุรีอยู่ทางทิศตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา อาชีพดั้งเดิมของชาวบ้านในแถบนี้ส่วนใหญ่จะยึดอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก ทั้งปลูกผัก ทำสวนผลไม้ ปลูกมะพร้าว หมากพลู  แต่ด้วยความเจริญเติบโตของเมืองที่แผ่ขยายออกไปเบียดแย่งพื้นที่ทำการเกษตรเหลือลดน้อยลง ทำให้ปัจจุบันสภาพพื้นที่บริเวณดังกล่าวกลายเป็นที่ตั้งของโรงงานอุตสาหกรรมและหมู่บ้านจัดสรรไปโดยปริยาย 

                "ท่องโลกเกษตร" อาทิตย์นี้จะเลียบเลาะชานกรุงมุ่งสู่ย่านฝั่งธนบุรีตามผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมสหกรณ์กรุงเทพมหานคร พื้นที่ 1 กรมส่งเสริมสหกรณ์ "รัชนีพร พึงประสพ" พาตระเวนดูแหล่งปลูกไม้ดอกไม้ประดับ ประเภทดอกดาวเรือง ดอกรัก กุหลาบ และจำปี ของสมาชิกสหกรณ์การเกษตรหนองแขมบางขุนเทียน จำกัด ที่มีอยู่ราว 760 คนเพื่อผลิตไม้ดอกเหล่านี้ส่งจำหน่ายให้แม่ค้าที่ปากคลองตลาด  

                ระหว่างเดินชมสวนดอกจำปีของสมาชิก รัชนีพรย้อนที่มาของการสนับสนุนกลุ่มอาชีพผู้ปลูกจำปีในสังกัดสหกรณ์การเกษตรหนองแขมบางขุนเทียน จำกัด ว่า กรมส่งเสริมสหกรณ์ได้เข้ามาสนับสนุนเงินทุนกลุ่มอาชีพดอกจำปีแห่งนี้เริ่มแรก 40,000 บาท เพื่อนำไปใช้ซื้อวัสดุอุปกรณ์สำหรับการแปรรูปและทุนหมุนเวียนรับซื้อดอกจำปีจากสมาชิก เพื่อนำมาใช้เป็นวัตถุดิบในการสกัดหัวน้ำหอม เมื่อผลิตสินค้าออกมาแล้วก็มีการต่อยอดด้วยการสนับสนุนเรื่องพัฒนาบรรจุภัณฑ์ โดยสนับสนุนเงินอีก 25,000 บาท เพื่อนำมาปรับปรุงผลิตภัณฑ์และค่าออกแบบกล่องบรรจุภัณฑ์อีก 10,000 บาท เมื่อทางกลุ่มสามารถพัฒนาสินค้าแปรรูปจากดอกจำปีจนได้มาตรฐาน มีรูปลักษณ์ที่สวยงามแล้วก็ยังสนับสนุนในด้านการตลาด ด้วยการพาตระเวนไปออกร้านจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในจังหวัดต่างๆ ทั่วประเทศที่มีการจัดงานมหกรรมสินค้าสหกรณ์ และมีแนวโน้มที่จะพาไปเปิดตลาดต่างประเทศในอนาคตด้วย

                พยุง หนูแย้ม หนึ่งในกรรมการสหกรณ์การเกษตรหนองแขมบางขุนเทียน จำกัด ที่หันมาทำอาชีพปลูกดอกจำปีขายมาตั้งแต่ปี 2536 บนพื้นที่ 15 ไร่ ที่ปรับสภาพขุดเป็นร่อง ยกคันดินให้สูงประมาณ 1 เมตร มีต้นจำปีเรียงรายสวยงาม และมีน้ำล้อมรอบ สร้างบรรยากาศอันร่มรื่น จนแทบไม่น่าเชื่อว่ายังมีสถานที่เช่นนี้หลงเหลืออยู่ในเมืองหลวง

                “เดิมแถบนี้เป็นทุ่งนา ปลูกข้าว ต่อมายกร่องทำเป็นสวนส้ม ปลูกดอกรัก ปลูกผัก และพืชล้มลุกสักระยะหนึ่ง แต่ทำแล้วก็ยังรายได้ไม่ดี จึงหันมาปลูกดอกจำปีแทน เพราะจำปีเป็นพืชที่ปลูกง่าย และต้นทุนถูก เพียงเตรียมดินให้พร้อม ขุดเป็นร่อง ยกคันดินให้สูงประมาณ 1 เมตร เพื่อเวลาที่ฝนตกลงมารากจำปีจะได้ไม่แฉะ ใช้เวลาปลูกประมาณ 1 ปีครึ่งถึง 2 ปี ก็จะเริ่มเก็บดอกได้"

                 เจ้าของสวนคนเดิมเผยต่อว่า สำหรับการดูแลรักษาต้นจำปีนั้นไม่ยากอย่างที่คิด เดือนหนึ่งใส่ปุ๋ยคอกสัก 1 ครั้ง และถ้าเราดูแลรักษาดีๆ ก็จะให้ผลผลิตได้นาน แต่ต้องระวังศัตรูที่น่ากลัวสำหรับจำปีคือไส้เดือนดิน ปัจจุบันใช้กากชาหว่านใต้ลำต้น เพื่อทำให้ไส้เดือนตาย ส่วนตลาดไม่มีปัญหาจะส่งให้แม่ค้าปากคลองตลาดสนนในราคา 40-50 บาทต่อ 100 ดอก

                "เดือนพฤษภาคมจะเป็นช่วงที่จำปีดอกออกมาก แต่ราคาตก ถ้าในช่วงฤดูหนาวผลผลิตออกมาน้อยจะขายได้ราคาดี เกษตรกรจึงมีการวางแผนการผลิตเพื่อให้ออกดอกเยอะๆ ในช่วงที่ราคาสูง โดยนับถอยหลังไปประมาณ 60 วัน เพื่อปรับปรุงดินและใส่ปุ๋ยบำรุงต้นจำปี เตรียมการให้ออกดอกตรงกับช่วงเทศกาลต่างๆ เพื่อจะได้ราคาดี เช่นในช่วงสงกรานต์หรือเข้าพรรษา"

                พยุงยอมรับว่าจำปีใช่ว่าจะขายได้ราคาดีเสมอไป บางช่วงก็ราคาตกต่ำอย่างน่าใจหาย อย่างเมื่อปี 2542 ราคาผลผลิตตกต่ำจนต้องเททิ้ง ทำให้เกิดความเสียดาย จึงเกิดแนวคิดที่จะนำดอกจำปีมาเพิ่มมูลค่า โดยได้รวมกลุ่มผู้ปลูกจำปีในเขตหนองแขม 32 คน ตั้งเป็นกลุ่มอาชีพแปรรูปดอกจำปีเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อความงาม โดยร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ทำการวิจัยสกัดน้ำมันดอกจำปีเพื่อให้ได้เป็นหัวน้ำหอมสำหรับนำมาแปรรูปเป็นน้ำหอม จากนั้นค่อยๆ พัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย เช่น โลชั่นทาผิว ครีมอาบน้ำ แชมพูสระผม โคโลญจน์ สบู่ และล่าสุดได้นำไปผสมกับเกลือขัดผิวเพื่อใช้สำหรับดูแลผิวพรรณ

                "ปัจจุบันผลิตภัณฑ์แปรรูปดอกจำปีได้ผ่านการตรวจสอบคุณภาพจนได้รับการรับรองจากมผช. อย.และได้รับการคัดเลือกให้เป็นสินค้ามาตรฐานสหกรณ์ของกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมทั้งได้จดลิขสิทธิ์การจำหน่ายสินค้าภายใต้ตราสัญลักษณ์ดอกจำปีคู่ ปกติในช่วงที่ผลผลิตตกต่ำต้องขายในราคา 5-10 บาทต่อ 100 ดอก แต่เมื่อนำมาแปรรูปด้วยการทำเป็นหัวน้ำหอมสามารถเพิ่มมูลค่าได้ถึงดอกละ 1 บาทเลยทีเดียว" เจ้าของรายเดิมเผย 

                 สนใจชมสวนดอกจำปีและผลิตภัณฑ์แปรรูปดอกจำปี ฝีมือสมาชิกสหกรณ์การเกษตรหนองแขมบางขุนเทียน จำกัด  สามารถสอบถามรายละเอียดได้ที่สำนักงานสหกรณ์การเกษตรหนองแขมบางขุนเทียน จำกัด โทร.0-2807-2769, 08-6090-9608 โดยมีบริการจัดส่งทั่วประเทศ

               
................................................

(ลัดเลาะฝั่งธนชมสวน'ดอกจำปี'ดูวิธีเพิ่มค่าสหกรณ์หนองแขม : คอลัมน์ท่องโลกเกษตร : โดย...สุรัตน์ อัตตะ)