
"บ้านเขาไม้เดน"พัฒนาท้องถิ่น ด้วยประวัติศาสตร์สู่สาธารณะ
บ้านเขาไม้เดน ตั้งอยู่ในเขต ต.ท่าน้ำอ้อย อ.พยุหะคีรี จ.นครสวรรค์ เรียกชื่อตามเขาลูกหนึ่งที่อยู่ในเขตชุมชน คือเขาไม้เดน บ้างก็เรียกโคกไม้เดน เพราะเป็นเขาลูกเตี้ย ไม่สูงนัก เรียงรายต่อกับเขาอื่นๆ 4-5 ลูก กลายเป็นเทือกเขาขนาดย่อมเด่นอยู่กลางที่ลุ่มท้องนา
ชื่อ “ไม้เดน” เป็นคำปากชาวบ้านที่มักจะอธิบายว่าหมายถึงชื่อพันธุ์ไม้ชนิดหนึ่ง อาจมาจากศัพท์คำว่า “เดน” ที่หมายถึงของเหลือใช้ คือไม้อะไรก็ได้ที่มีเหลือใช้ ไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์อะไรได้ นอกจากเป็นฟืนไฟมากกว่า
กรมศิลปากรเคยมาขุดค้น และขุดแต่งทางโบราณคดีที่บริเวณเขาไม้เดน ตั้งแต่ ปี 2507 พบทั้งวัตถุเนื่องในพระพุทธศาสนา ซากฐานเจดีย์อิฐ และข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ สรุปว่า เขาไม้เดนเป็นบ้านเมืองมาตั้งแต่ยุคเหล็กสุวรรณภูมิ ราว พ.ศ.1 และรับเอาพระพุทธศาสนาจนพัฒนามาเป็น “รัฐ” ตั้งแต่สมัยทวารวดี โดยควรจะสัมพันธ์อยู่กับ “เมืองบน” ที่มีคูน้ำคันดินโบราณล้อมกรอบตั้งอยู่ตรงข้ามกันที่อีกฟากหนึ่งของถนนสายเอเชีย
โบราณวัตถุทั้งหลายที่ขุดได้โดยกรมศิลปากร กระจัดกระจายไปจัดแสดงอยู่ตามพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ต่างๆ แต่วัตถุชิ้นสำคัญโดยมากเก็บรักษาอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร บริเวณท้องสนามหลวงนี้เอง
วัดเขาไม้เดน ต.ท่าน้ำอ้อย อ.พยุหะคีรี จ.นครสวรรค์ จัดทำมิวเซียมท้องถิ่น จึงขออนุญาตกรมศิลปากรถ่ายภาพ และทำทะเบียนโบราณวัตถุที่กรมศิลปากรเคยขุดค้นได้ที่บริเวณวัด และพื้นที่ชุมชน เพื่อให้ผู้คนในชุมชนทราบว่าของที่เคยมีอยู่ในชุมชนมีประวัติศาสตร์ หรือคุณค่าอย่างไร และปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่ไหนบ้าง ได้รับความอนุเคราะห์เป็นอย่างดีจากเจ้าหน้าที่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร จึงขอขอบคุณที่หน่วยงานราชการยังเอื้อเฟื้อต่อท้องถิ่นมา ณ ที่นี้ด้วย
แปดโมงเช้า วันศุกร์ที่ 12 มิถุนายน ที่จะถึงนี้ ชุมชนบ้านเขาไม้เดน และทางวัดร่วมกันจัดประชาพิจารณ์ ร่างประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเขาไม้เดน มีผู้รอบรู้ คุณสุจิตต์ วงษ์เทศ มาบรรยายเรื่องประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเขาไม้เดน รับประทานอาหารว่าง อาหารกลางวัน พร้อมฟังดนตรีไพเราะ จากวงออเคสตร้ากรมศิลปากร ควบคุมวงโดย อ.สถาพร นิยมทอง ฟรีตลอดทั้งงาน
เชิญผู้สนใจร่วมออกความเห็น เป็นสักขีพยาน ที่ท้องถิ่นพร้อมจะพัฒนาอย่างยั่งยืนด้วยการสืบสร้างประวัติศาสตร์ท้องถิ่นให้เป็นของตัวเอง !
" เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"



