ใช้ภาษีแก้ปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อม(จบ) | คมชัดลึก

รู้ทันกระแสเศรษฐกิจและพลังงาน : ใช้ภาษีช่วยแก้ปัญหา สังคมและสิ่งแวดล้อม (จบ) : โดย ... ดร.โชติชัย สุวรรณาภรณ์ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่นโยบายและเศรษฐกิจพลังงาน บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) [email protected]

 

                         มาคุยกันต่อเรื่องบทบาทของภาษีกับการแก้ปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อมครับ สัปดาห์ที่แล้วผมพูดเรื่องการคิดต้นทุนบวกเข้าไปในสินค้าอย่างเหล็ก ซึ่งก็ไม่ใช่สินค้าเดียวนะครับ ในทางเดียวกันนี้ ยังมีเรื่องการใช้พลังงานที่ก่อให้เกิดปัญหาต้นทุนทางสังคม โดยเฉพาะปัญหามลพิษที่สังคมต้องรับผิดชอบไม่ใช่เฉพาะผู้ผลิตน้ำมันและผู้ใช้น้ำมันเท่านั้น

                         คำถามคือ รัฐควรจะต้องดำเนินการเกี่ยวกับผลกระทบภายนอกด้านลบดังกล่าวนี้อย่างไร ในกรณีที่เกิดผลกระทบภายนอกด้านลบ (ต้นทุน) ที่อาจมีต่อบุคคลที่สาม รัฐบาลอาจมีวิธีการแก้ไขอย่างน้อย 2 วิธี คือ (1) ภาษี (Tax) และ(2) ข้อบังคับหรือข้อห้ามทางกฎหมาย (Rule and regulation) ซึ่งการใช้กลไกภาษีนี้ ในกรณีโรงงานเหล็ก ปัญหาผลกระทบภายนอกที่เกิดจากมลภาวะทางอากาศที่บริษัทไม่ต้องจ่ายต้นทุน แต่สังคมเป็นผู้จ่ายต้นทุนแทน รัฐอาจบังคับให้โรงงานเหล็กเสียภาษีสำหรับการทำให้เกิดมลภาวะทางอากาศเพื่อชดเชยให้กับบุคคลที่สามจากมลภาวะทางอากาศที่เกิดขึ้นตามความเหมาะสม

                         โดยจะเป็นภาษีมลภาวะ หรือรัฐบาลอาจเลือกใช้กฎข้อบังคับ เพื่อดำเนินการเกี่ยวกับผลกระทบด้านลบที่เกิดจากการผลิตเหล็ก รัฐอาจต้องกำหนดข้อบังคับเกี่ยวกับอัตรามลภาวะระดับสูงสุดที่สามารถยอมรับได้ขึ้นมา ทำให้โรงงานเหล็กต้องดำเนินการติดตั้งอุปกรณ์ลดมลภาวะเพื่อให้สอดคล้องกับข้อบังคับมิเช่นนั้นก็ไม่สามารถดำเนินกิจการได้ ซึ่งจะส่งผลให้มีอัตราผลผลิตลดลง นอกจากนี้ รัฐยังต้องทำหน้าที่ตรวจสอบเพื่อบังคับใช้กฎหมายอีกทางหนึ่งด้วย

                         ตัวอย่างที่ผมยกมานั้น เป็นแค่หนึ่งในหลายๆ ปัญหาของปัจจัยภายนอกด้านลบ (Negative externality) ที่สังคมไทยต้องประสบอยู่ในวันนี้ ผมเชื่อว่าพวกเราลองมานั่งนึกดูในชีวิตพวกเรามีปัญหาหลายอย่างที่น่าจะใช้กลไกภาษีในการแก้ไขปัญหาได้ดีกว่านี้ไม่ว่าจะเป็นปัญหาการบริโภคสุรา ที่ผู้ผลิตสุรามิได้รับภาระต้นทุนทางสังคมที่เกิดขึ้นจากการบริโภคสุรา (เช่น ปัญหาสุขภาพที่งบประมาณรัฐบาลต้องจ่ายเพื่อรักษาพยาบาลหรือปัญหาครอบครัวแตกแยกที่รัฐบาลต้องมาดูแล) หรือปัญหารถติดในปัจจุบัน ที่ผมคิดว่าประเทศไทยต้องหันไปดูตัวอย่างของประเทศต่างๆ ที่ประสบความสำเร็จในการแก้ไขหรือจัดการกับปัญหาการจราจร ว่าเขาทำกันอย่างไร

                         ผมทราบดีว่า รัฐบาลก็กำลังทำนโยบายต่างๆ อยู่แล้วในการจัดการปัญหาสังคม เช่น ภาษีสรรพสามิตสุรา ยาสูบ แต่ก็ยังมีอีกหลายนโยบายและมาตรการที่ยังต้องดำเนินการต่อไม่ว่าจะเป็นภาษีสิ่งแวดล้อม หรือแม้กระทั่งการทบทวนว่า นโยบายที่เราทำอยู่ในวันนี้เพียงพอและเหมาะสมหรือไม่ เช่น โครงสร้างภาษีสรรพสามิตและนโยบายการอุดหนุนพลังงานที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทย

                         หากเรามีเป้าหมายในการส่งเสริมประสิทธิภาพการใช้พลังงานของประเทศ ท้ายที่สุด หน้าที่ของรัฐคือทำอย่างไรที่จะสร้างแรงจูงใจ (Incentive) ให้คนไทยคำนึงถึงปัญหาต้นทุนทางสังคมเหล่านี้ครับ ถึงเวลาแล้วที่เราต้องมาทบทวนนโยบายภาษีของประเทศไทยเราครับ

 

 

----------------------

(รู้ทันกระแสเศรษฐกิจและพลังงาน : ใช้ภาษีช่วยแก้ปัญหา สังคมและสิ่งแวดล้อม (จบ) : โดย ... ดร.โชติชัย สุวรรณาภรณ์ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่นโยบายและเศรษฐกิจพลังงาน บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) [email protected])