ขมน้ำตาลฯ : เผา..เพื่อใคร?
ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : เผา...เพื่อใคร? : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ
ใกล้จะถึงเทศกาลกราบไหว้บรรพบุรุษผู้ล่วงลับไปแล้ว หรือที่เรียกกันว่าเทศกาลเช็งเม้งของชาวจีน ซึ่งนอกเหนือจากจะต้องมีการตระเตรียมอาหารคาวหวานสำหรับเซ่นไหว้แล้ว ยังต้องเตรียมเครื่องใช้ไม้สอยสมบัติพัสถานต่างๆ ที่มีการสมมุติขึ้นและทำมาจากกระดาษชนิดต่างๆ เพื่อนำไปเผาส่งไปให้บรรพบุรุษที่อยู่ต่างภพต่างโลกกันด้วย
ครอบครัวของผมเองเมื่อถึงเทศกาลต่างที่จะต้องมีการเซ่นไหว้ ก็ต้องซื้อหาเครื่องใช้ไม้สอยสมมุติที่ทำจากกระดาษมาเผาเช่นกัน สมัยที่ผมยังเป็นเด็กสิ่งของและเงินทองสมมุติเหล่านั้นมีเพียงไม่กี่อย่าง เช่น กระดาษเงินกระดาษทอง, บ้านทำจากกระดาษ, คนรับใช้ และธนบัตรสมมุติที่ทำเลียนแบบธนบัตรจริง ต่อมาจึงมีการเพิ่มรถยนต์, โทรศัพท์ ฯลฯ และเครื่องใช้ตามสมัยนิยมเข้าไปอีกหลายรายการ
ในขณะที่เครื่องใช้ไม้สอยสมบัติพัสถานสมมุติมีรายการเพิ่มมากขึ้น แต่คุณภาพของกระดาษที่ถูกนำมาประดิษฐ์กลับต่ำลงอย่างน่าใจหาย จากอดีตที่ใช้กระดาษจำพวกกระดาษฟางที่เปื่อยยุ่ยง่ายและเผาไหม้หมดซากได้ง่าย ก็ถูกปรับมาใช้กระดาษชนิดที่หนาขึ้นแข็งขึ้น เพื่อหวังให้ดัดพับเป็นรูปร่างๆ ต่างๆ ได้ทนทานและสวยงามแต่เผายากขึ้น รวมทั้งสีทองที่เคยทาทาบทับลงบนกระดาษทั่วทั้งแผ่น ก็เริ่มถูกหลอกด้วยการลดพื้นที่ของการทาสีทองลงไป เหลือเพียงแค่บางส่วนที่โผล่มาให้มองเห็นได้เท่านั้น
คุณภาพของสิ่งของสมมุติที่ใช้เผาเปลี่ยนไปในทางลบมากขึ้น แต่ก็ไม่มีลูกหลานที่ไหนมาทำการทักท้วงหรือเรียกร้อง เพื่อให้ได้ของดีมีคุณภาพเพื่อเผาส่งไปให้บรรพบุรุษและเทพเจ้าบนสรวงสวรรค์ หรือเพราะคิดกันเพียงแค่ว่าทำการเผาให้ครบๆ ตรงตามประเพณี แล้วก็จบสิ้นไปครั้งคราวหนึ่งเท่านั้น เทศกาลหรืองานประเพณีครั้งหน้ามาถึงก็ไปหาซื้อมาเผากันใหม่
สินค้าสำหรับคนทั่วไปที่ยังมีชีวิตอยู่ยังต้องมีการตั้งมาตรฐานเอาไว้ แต่สินค้าที่เราๆ ท่านๆ เผาส่งไปให้คนและเทพเจ้าที่เคารพ กลับไม่มีใครคิดตั้งมาตรฐานหรือจัดลำดับมาตรฐานตามเกรดของสินค้า หรือไม่กลัวกันบ้างว่าบรรพบุรุษและเทพเจ้าจะโกรธ ที่ลูกหลานคิดจะส่งของไปให้ทั้งทียังส่งของไร้คุณภาพไปให้
สินค้าที่ด้อยคุณภาพขาดมาตรฐานเมื่อเอามาขายให้คนที่มีชีวิต ก็มีหน่วยงานที่คอยดูแลออกมาจับกุมเพราะถือว่าทำผิดกฎหมาย แต่สินค้าที่ต้องส่งไปให้เทพเจ้าและวิญญาณของบรรพบุรุษ แม้จะด้อยคุณภาพขาดมาตรฐานอย่างไร กลับไม่มีลูกหลานบ้านไหนออกมาเรียกร้องเพื่อให้ได้สินค้าดีมีมาตรฐานสำหรับเทพเจ้าและบรรพบุรุษของตนเอง
หรือเป็นเพราะว่าการเผาสิ่งของสมมุติเหล่านั้น เป็นการเผาเพื่อแสดงให้เห็นว่าคนที่ยังมีชีวิตอยู่ได้กระทำครบถ้วนตามประเพณีแล้ว ไม่ได้เผาเพื่อหวังว่าจะส่งสิ่งของสมบัติพัสถานเหล่านั้น ไปให้ผู้เสียชีวิตหรือเทพเจ้าตามที่ประเพณีว่าไว้แต่โบราณมา เข้าทำนองที่ว่า “เผาเพื่อคนเป็น ไม่ได้เผาเพื่อคนตาย” ใช่ไหมครับ
--------------------
(ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : เผา...เพื่อใคร? : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ)