'เวเนซุเอลา'หลัง'ฮูโก ชาเวซ' | คมชัดลึก

                         สำหรับคนที่รักและสนับสนุนในประเทศ นายฮูโก ชาเวซ คือประธานาธิบดีนักปฏิรูป เจ้าของลัทธิสังคมนิยมผู้โค่นอภิสิทธิชน และให้ความหวังผู้ยากไร้หลายล้านคนที่ผู้ปกครองคนก่อนไม่เคยเห็นความสำคัญ ผ่านมาตรการอุดหนุนด้านอาหาร การเคหะ การศึกษาและการดูแลสุขภาพ     

                         แต่สำหรับฝ่ายตรงข้ามทางการเมือง ชาเวซคือเผด็จการอำนาจนิยม มุ่งสร้างระบบพรรคเดียว และกวาดล้างผู้คัดค้านอย่างไร้ความปรานี

                         มรดกที่ชาเวซทิ้งไว้คือ ความเหลื่อมล้ำทางสังคมที่ลดลง แต่ความแตกแยกทางสังคมขยายวงกว้าง ซึ่งเป็นผลจากการดำเนินนโยบายที่เปลี่ยนชีวิตคนจนราว 9 ล้านให้ดีขึ้นและทอดทิ้งอีกภาคส่วนของสังคม ทำให้ชาวเวเนซุเอลาชิงชังกันเองและแบ่งขั้วการเมือง เหล่านี้กำลังจะแปรเปลี่ยนเป็นความไม่แน่นอนในช่วงเวลาเปลี่ยนผ่าน เมื่อไร้บุคคลที่เคยครอบงำการเมืองแต่เพียงผู้เดียวตลอด 14 ปี    

                         การเลือกตั้งที่จะจัดขึ้นภายใต้รัฐธรรรมนูญภายใน 30 วันหลังการจากไปของประธานาธิบดี คาดว่าจะเป็นการขับเคี่ยวกันระหว่างรองประธานาธิบดีนิโคลาส มาดูโร ที่นายชาเวซวางตัวเป็นทายาท กับนายเอนริเก กาปริเลส จากพรรคฝ่ายค้านที่เคยพ่ายชาเวซในศึกเลือกตั้งเมื่อตุลาคมปีที่แล้ว ท่ามกลางการจับตาดูอย่างใกล้ชิดจากทั่วโลกโดยเฉพาะสหรัฐ เพื่อดูว่ารัฐบาลใหม่จะสานต่อ "การปฏิวัติสังคมนิยมแห่งศตวรรษที่ 21" ของนายชาเวซต่อไปหรือไม่ และจีนที่เตรียมเรียกร้องให้ผู้นำคนใหม่ เคารพการชำระหนี้ก้อนใหญ่ ที่นายชาเวซนำไปใช้เสริมงบรายจ่ายของรัฐบาล

                         ผลการหยั่งเสียงบ่งว่า นายมาดูโร อดีตคนขับรถและแกนนำสหภาพที่ยังด้อยบารมีเมื่อเทียบกับเจ้านายเก่า จะต้องออกแรงไม่น้อยในการเอาชนะผู้ท้าชิงที่มีฐานสนับสนุนจากฐานอำนาจเดิมก่อนนายชาเวซเรืองอำนาจ แม้นายมาดูโรอยู่ในตำแหน่งที่ได้เปรียบกว่าจากพิธีศพสะเทือนอารมณ์ เวลาที่ค่อนข้างจำกัด พันธมิตรการเมืองและกลไกรัฐ

                         แต่ทั้งสองฝ่ายมีปัญหาเดียวกันคือการแก่งแย่งอำนาจภายใน นายมาดูโรได้รับการหนุนหลังจากรัฐมนตรีคนสำคัญๆ และชาวคิวบาที่มีตำแหน่งอยู่ในรัฐบาล ขณะคู่แข่งอย่างนายดิโอสดาโด กาเบลโย ประธานรัฐสภา มีกองทัพหนุนหลัง ทหารบ้านและกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่

                         ส่วนแนวร่วมฝ่ายค้านที่รู้จักในตัวย่อว่า เอ็มยูดี มีข่าวว่าก็กำลังเสียงแตกเช่นกัน เมื่อไม่มีศูนย์รวมความเกลียดชังอย่างนายชาเวซเป็นตัวยึดโยง        

                         หากฝ่ายค้านชนะเลือกตั้ง นักสังเกตการณ์ในกรุงคารากัสเตือนว่าการเปลี่ยนผ่านอาจไม่ราบรื่น บิ๊กทหาร กลุ่มติดอาวุธ ข้าราชการพลเรือนที่แตกขั้วการเมืองรุนแรง จะยอมรับบริบทการเมืองใหม่ได้หรือไม่ ยังไม่ต้องนับรวมถึงบรรดาผู้ว่าการรัฐและนายกเทศมนตรีที่เคยสนับสนุนชาเวซ

                         แต่ไม่ว่าใครจะชนะเลือกตั้ง นักวิเคราะห์เห็นตรงกันว่า ผู้นำคนใหม่จะต้องเผชิญกับงานหินในการประคับประคองเศรษฐกิจ

                         การบริหารเศรษฐกิจภายใต้นายชาเวซ มักมีการเปลี่ยนแปลงแบบอำเภอใจทำให้นักลงทุนต่างชาติเข็ดขยาด ขณะที่การผลิตในประเทศลดลงเนื่องจากที่ดินที่บังคับเวนคืนถูกปล่อยทิ้งโดยเปล่าประโยชน์ พึ่งพาอาหารนำเข้าแทนการส่งเสริมผลิตเอง ความพยายามควบคุมอัตราเงินเฟ้อด้วยการตรึงราคา นำไปสู่ปัญหาขาดแคลนอาหาร อาทิ นม น้ำมันพืชและน้ำตาล รัฐบาลใหม่ที่จะเข้ามายากจะหลีกเลี่ยงการลดงบประมาณรายจ่าย และลดค่าเงินลงอีก ซึ่งอาจทำให้เงินเฟ้อและความไม่สงบตามมา