'ม่อนลับแล'หมู่บ้านท่องเที่ยวระดับโลก
'ม่อนลับแล' หมู่บ้านท่องเที่ยว เชิงอนุรักษ์ธรรมชาติระดับโลก : โดย...ประภาภรณ์ เครืองิ้ว
"ม่อนลับแล" สถานที่ท่องเที่ยวและแหล่งเรียนรู้แห่งหนึ่งของ อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์ ที่สร้างสรรค์ขึ้นมาอย่างสวยงามภายใต้ธรรมชาติและสถาปัตยกรรมที่เก่าแก่และถือเป็นแหล่งเรียนรู้ของคนรุ่นใหม่ที่จะได้ศึกษาเรื่องราวความเป็นมาของ อ.ลับแลได้ ภายในยังมีพิพิธภัณฑ์ที่ถ่ายทอดความรู้ อีกทั้งยังเป็นแหล่งสะสมผ้าโบราณ ตลอดจนยังมีการนำคนรุ่นเก่ามานั่งทอผ้า ซึ่งหาดูได้ยากในปัจจุบัน ประกอบกับสภาพแวดล้อมภายในที่ปกคลุมด้วยต้นไม้สูงใหญ่ กับบ้านเก่าทรงโบราณ
"กัญญาวีร์ ศิริกาญจนารักษ์" ผู้จัดการม่อนลับแลซึ่งเป็นชาวลับแลแต่กำเนิด เล่าให้ฟังว่า ได้ผลักดันให้ชาวบ้านในพื้นที่หวงแหนความเป็นอดีตให้มากที่สุด แม้ว่า อ.ลับแล จะเป็นพื้นที่เล็กๆ แต่เปี่ยมด้วยมิตรไมตรีที่เป็นทุนเดิมของคนในพื้นที่อยู่แล้ว เมื่อความเจริญเข้าพื้นที่ ทำให้วิถีชีวิตชาวบ้านเริ่มเปลี่ยนแปลงไป จึงผลักดันให้คนท้องถิ่นร่วมรักษาสิ่งที่บรรพบุรุษสร้างไว้ ซึ่งผลักดันมากว่า 10 ปี และได้รับการยอมรับช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา จากความร่วมมือของประชาชนและภาครัฐ ที่สนับสนุนองค์ความรู้ต่างๆ โดยสร้างม่อนลับแลขึ้นมาเพื่อเป็นศูนย์กลางประสานงานของชุมชน หน่วยงานราชการและองค์กรภายนอกต่างๆ เพื่อให้เกิดการพัฒนาเมืองลับแลอย่างยั่งยืนในรูปแบบเชิงอนุรักษ์
ทั้งนี้ อ.ลับแล ถือเป็นพื้นที่โดดเด่นทั้งเรื่องชุมชนชาวพุทธที่เข้มแข็ง ขนบธรรมเนียมล้านนาตะวันออกยังคงวิถีชีวิตดั้งเดิม ตลอดจนสถาปัตยกรรมในพื้นที่ยังมีให้เห็น โดยเกิดจากความเข้มแข็งของคนในชุมชนที่ผลักดันให้พื้นที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ให้สืบทอดไปยังลูกหลาน ม่อนลับแลจึงเป็นจุดหนึ่งในการเป็นแกนกลางการผลักดันความร่วมมือ ทั้งเรื่องการประชาสัมพันธ์รูปแบบการท่องเที่ยวชุมชนที่มีความหลากหลายทางชีวภาพและทางวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์ให้โดดเด่นและเปิดโอกาสให้ "หมู่บ้าน" ซึ่งเป็นแหล่งสะสมความมั่งคั่งทางวัฒนธรรมของชาติให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวใหม่ตามธรรมชาติและมีเสน่ห์สำหรับคนเมือง เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ทักษะใหม่ๆ พร้อมรับประสบการณ์สัมผัสวัฒนธรรมและภูมิปัญญาที่โดดเด่น
พร้อมสร้างโอกาสทำให้เกิดอาชีพ คนรักบ้านเกิด ไม่ย้ายถิ่นฐาน ช่วยอนุรักษ์แบบดั้งเดิม จนพลิกฟื้นชุมชนแห่งนี้ให้เป็นร้านค้าสินค้าพื้นเมือง มีทั้งของที่ระลึก อาหารพื้นบ้าน ขนมพื้นเมือง ผลไม้ท้องถิ่นตามฤดูกาลและสร้างความภูมิใจในวัฒนธรรมและวิถีชีวิตชาวลับแล เป็นชุมชนเชื่อมโยง อีกทั้งสร้างจุดแข็งเป็นจุดขาย สร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมให้เชื่อมั่นด้านการท่องเที่ยว เพื่อให้เมืองลับแลเป็นเมืองต้นแบบการอนุรักษ์วัฒนธรรมกับการส่งเสริมการท่องเที่ยวในรูปแบบต่างๆ ภายใต้แนวคิด "ลับแลมหัศจรรย์หมู่บ้านหลังเขา" ให้มีความสมดุลและยั่งยืนและยกระดับท้องถิ่นสู่สากลในรูปแบบหมู่บ้านระดับโลก "โกลบอล วิลเลจ"
"กัญญาวีร์" เล่าต่อว่า ชุมชนต้องรับกับการเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยีควบคู่การพัฒนาเชิงอนุรักษ์ จึงต้องอาศัยปัจจัยด้านวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมายาวนานและเมืองลับแลเป็นพื้นที่ที่มีประเพณีวัฒนธรรมทั้ง 12 เดือน ความร่วมมือ การมีส่วนร่วมและความคิดสร้างสรรค์ในการขับเคลื่อนกระบวนการและเน้นการมีส่วนร่วมทุกภาคส่วน แม้ที่ผ่านมาพยายามผลักดันความร่วมมือกับชาวบ้านมาต่อเนื่อง แต่กว่าจะได้รับความร่วมมือต้องใช้เวลานานเนื่องจากชาวบ้านยังขาดความเข้าใจ แต่ด้วยความพยายามจึงสร้างการอนุรักษ์ให้ชาวบ้านได้จนเกิดเป็นชุมชนที่เข้มแข็งจนเป็นแรงผลักดันให้การทำงานมีรูปธรรมชัดเจน
"ลับแลคือวิถีชีวิตและวิธีคิดที่เคารพธรรมชาติและความสมดุล โดยวางเป้าโครงสร้างการศึกษาเยาวชน ขณะที่ภาครัฐต้องส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน เพื่อให้เป็นแหล่งเรียนรู้ควบคู่การพัฒนาและรองรับประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ภายใต้การพัฒนาให้ม่อนลับแลเป็นจุดศูนย์กลางการรวบรวมชุมชนเข้าด้วยกันกับการท่องเที่ยวได้อย่างลงตัว โดยเน้นให้ประชาชนมีส่วนร่วมมากที่สุด เพื่อให้เมืองลับแล เมืองเก่าที่มีหลายตำนาน หลายเรื่องเล่าขาน ให้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสมบูรณ์แบบ" นางกัญญาวีร์ กล่าว
----------------------
('ม่อนลับแล' หมู่บ้านท่องเที่ยว เชิงอนุรักษ์ธรรมชาติระดับโลก : โดย...ประภาภรณ์ เครืองิ้ว)