จากบ้านสู่เมือง...(ตั้งแต่ 2519) | คมชัดลึก

               เขียนแบบนี้ต้องเดาทางกันเล็กน้อย เอาเป็นว่าผมตั้งใจจะพูดถึงองค์กรหนึ่งที่บ้านเราไม่ค่อยรู้จัก นั่นก็คือ องค์กรที่ชื่อว่า The United Nations Human Settlements Programe (UN-HABITAT) หรือพูดง่ายๆ ว่า โครงการการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ขององค์การสหประชาชาติ (หรือเรียกง่ายๆ ว่า หน่วยงานด้านที่พักอาศัยขององค์การสหประชาชาติ)

               องค์กรนี้ก่อตั้งมานานแล้วครับ คือตั้งแต่ พ.ศ. 2519 ซึ่งในบรรดาผู้ที่ศึกษาเรื่องของการวางแผนพัฒนาเมืองนั้นก็รู้จักกันดีอยู่ ผมก็เลยอยากใช้โอกาสนี้เล่าเรื่องโน้นเรื่องนี้ให้ฟังในช่วงที่การเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. ของเรานั้นเข้าสู่โค้งแรกแล้ว แต่ในวันที่เขียนนี้เรื่องราวยังหมกมุ่นอยู่กับการตีความความศักดิ์สิทธิ์ของตัวเลขกันอยู่ มากกว่าเรื่องนโยบายต่างๆ

               องค์กรฮาบิแทท นี้มีความสำคัญตรงที่เขามองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างการจัดหาที่อยู่อาศัย และการปรับปรุงสิ่งแวดล้อมและคุณภาพของเมืองด้วย (ผมจึงใช้คำว่า จากบ้านสู่เมือง) เพราะเขารู้ว่ามันเชื่อมโยงกัน

               ภารกิจหลักขององค์กรในตอนนี้ก็คือ การส่งเสริมการพัฒนาถิ่นฐานของมนุษย์ที่ยั่งยืนทั้งทางสังคมและทางสิ่งแวดล้อม และบรรลุถึงการที่ทุกคนมีที่พักอาศัย

               คำขวัญสั้นๆ ก็คือการมีอนาคต(ในเมือง)ที่ดีขึ้น ซึ่งก็คือการชี้ให้เห็นว่า การพัฒนาบ้านก็ต้องพัฒนาเมือง และจะเข้าใจว่าจะพัฒนาเมืองได้ ก็ต้องมีพื้นฐานของการมีที่อยู่อาศัยให้แก่ผู้คนด้วย

               ผมคิดว่าส่วนนี้คือข้ออ่อนของนโยบายเมืองในบ้านเรา ที่ละเลยและเชื่อว่าเรื่องของการพัฒนาที่อยู่อาศัยนั้นเป็นตัวแปรตาม ส่วนตัวแปรหลักคือการสร้างโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ หรือไปพูดเรื่องฝนตกรถติดกันซะเลย

               ความจริงองค์กรนี้เขาก็มองการณ์ไกลนะครับ เพราะเขาก่อตั้งตั้งแต่ที่ผู้คนในโลกนี้อยู่ในชนบทมากกว่าในเมือง มาจนถึงวันนี้ที่คนอยู่ในเมืองมากกว่าชนบทแล้ว (มิหนำซ้ำ สิ่งที่จะต้องเข้าใจต่อก็คือ คนที่อยู่ในเมืองจำนวนมากขึ้นนั้นล้วนแล้วแต่อยู่ในประเทศที่ยากจน หรือมีการพัฒนาทางเศรษฐกิจที่ก้าวกระโดดแต่ก็แฝงไปด้วยความเหลื่อมล้ำมากมายมหาศาล)

               โดยรวมก็คือมีการปรับเน้นจากบ้านมาอยู่ที่เมือง โดยเฉพาะบ้านหรือที่พักอาศัยของคนจนที่ยังขาดแคลนอีกมาก

               ในวันนี้ ยูเอ็น ฮาบิแทท นั้นพูดถึงประเด็นหลักๆ อยู่แปดประเด็น ซึ่งน่าสนใจมากๆ

               หนึ่งคือ เรื่องของ สิ่งแวดล้อม และการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ ซึ่งประเด็นนี้น่าสนใจมากขึ้นเพราะว่าเดิมเราอาจจะสนใจแค่ว่าเราสนใจเรื่องสิ่งแวดล้อม และเชื่อว่าเราสามารถแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมได้ แต่วันนี้การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศนั้นมันมาอย่างรวดเร็วและบางทีคนที่ยากจนหรือเราเองด้วยก็อาจจะเปราะบางต่อภัยธรรมชาติเหล่านี้ที่เกิดขึ้นในเมืองด้วย

               สองคือ เรื่องของข้อมูลข่าวสาร และการติดตามตรวจประเมินว่าแต่ละเมืองนั้นมีการสำรวจตรวจสอบความต้องการของผู้คนแค่ไหน และเรียนรู้ประสบการณ์ต่างเมืองมากน้อยแค่ไหน

               สามคือ เรื่องของที่ดินและที่พักอาศัย ซึ่งเรื่องนี้มุ่งไปที่คนที่อยู่ในชุมชนแออัด ทั้งในเรื่องที่พัก และการจัดรูปที่ดิน

               สี่คือ การบริหารความเสี่ยงและภัยพิบัติ ที่มีความซับซ้อนมากขึ้น โดยเฉพาะกับผู้คนที่เปราะบางต่อความเปลี่ยนแปลง

               ห้าคือ การผนึกเอาผู้คนที่ถูกผลักไปอยู่ที่ชายขอบให้เข้ามาอยู่ในสังคม ทั้งคนจน และความเข้าใจในเรื่องของเพศสภาพ

               หกคือ การพัฒนาและบริหารจัดการเมือง ที่จะทำให้เมืองปลอดภัย ที่จะบรรเทาภัยพิบัติที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ และที่จะส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนในระดับที่ร่วมปกครองดูแลเมืองได้

               เจ็ดคือ การพัฒนาเศรษฐกิจในเมืองและความสามารถทางการเงินในการจัดหาที่พักอาศัย ทั้งการจ้างงาน และการเลื่อนชั้นทางสังคม รวมทั้งความสามารถของรัฐบาลท้องถิ่นในการบริหารจัดการการเงินที่จะดูแลประชาชนในเรื่องสวัสดิการได้

               แปดคือ การดูแลจัดหาน้ำ และความสะอาด ซึ่งในหลายพื้นที่เมืองนั้นคนจนยังเข้าไม่ถึงบริการพื้นฐานเหล่านี้ เอาล่ะครับ เดี๋ยวในตอนต่อๆ ไป ผมจะมาขยายความเรื่องที่น่าสนใจในแต่ละเรื่องต่อไปครับผม