ปัญหาแรงงาน-มรสุมธุรกิจ'เครื่องเขิน' | คมชัดลึก

                          "เครื่องเขิน" เป็นงานหัตถกรรมล้านนาที่มีการสืบทอดมายาวนาน ที่ จ.เชียงใหม่ จะมีแหล่งผลิตอยู่ในย่านนันทาราม อ.เมือง จนถึงขณะนี้ เหลือผู้ประกอบการอยู่เพียงรายเดียวเท่านั้น คือ "ประเทืองเครื่องเขิน" ที่สืบทอดการผลิตมา 4 รุ่น แต่ก็อยู่ในภาวะที่สุ่มเสี่ยงต่อการที่จะเป็นรุ่นสุดท้ายในการสานต่อการผลิต โดยมีปัจจัยกดดันมาจากปัญหาด้านแรงงานที่มีความชำนาญ ซึ่งนับวันจะให้ความสนใจกับงานทางด้านนี้ลดลง และต้นทุนที่เพิ่มขึ้นจากการปรับค่าแรงขั้นต่ำวันละ 300 บาท

                          ที่ผ่านมาในการผลิตเครื่องเขิน ปัญหาที่ผู้ประกอบการทางด้านนี้ต้องพบก็คือด้านการตลาดที่ไม่สามารถขยายได้มากนัก เนื่องจากรูปแบบของตัวสินค้า ที่เน้นการใช้งานในครัวเรือน เช่น พานใส่ดอกไม้บูชาพระ เชี่ยนหมาก ขันโตก การจำหน่ายจึงจำกัดในพื้นที่เท่านั้น อย่างไรก็ดี การเข้ามาสนับสนุนของหน่วยงานต่างๆ ในการส่งเสริมการพัฒนาสินค้า เพื่อเป็นการยกระดับมาตรฐาน และมีการให้เงินทุนในการนำไปใช้เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ และหาช่องทางการตลาดเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้ผู้ประกอบการต่างมีรายได้ในการจำหน่ายเครื่องเขินมากถึงเดือนละ 2 แสนบาท

                          หากแต่ปัจจัยลบที่มีผลกระทบก็คือนโยบายของรัฐบาลที่เปลี่ยนไป ทำให้การส่งเสริมผลิตภัณฑ์ในท้องถิ่นลดลงตามไปด้วย และตัวผู้ประกอบการเองต้องเผชิญปัญหาด้านการตลาดอีกครั้ง ที่เห็นได้ชัดคือการนำสินค้าไปจำหน่ายตามเทศกาลต่างๆ ผู้ประกอบการจะต้องแบกรับค่าใช้จ่ายเอง จากเดิมที่ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากหน่วยงานของรัฐส่วนหนึ่ง ค่าใช้จ่ายที่ลงทุนไปเอง 1 หมื่นบาทสำหรับเป็นค่าเช่าที่ แต่ยอดจำหน่ายสินค้าไม่ได้ขยายตัวตามไปด้วย กลายเป็นผลกระทบให้ผู้ประกอบการเครื่องเขินทยอยปิดตัวลง และเหลือเพียงรายเดียวในย่านชุมชนนันทาราม ที่ยังมีการสืบทอดกันอยู่ นั่นคือ "ประเทืองเครื่องเขิน"

                          นอกจากขาดการสนับสนุนแล้ว สิ่งที่ "ประเทืองเครื่องเขิน" ต้องเผชิญอยู่ในขณะนี้ คือ เรื่องของวัตถุดิบที่สำคัญอย่าง ยางรัก ที่ในอดีตสามารถหาซื้อได้อย่างง่ายดาย แต่หลังจากมีการประกาศให้ยางรักเป็นของสงวน และห้ามตัด หรือรีดยางออก จึงทำให้ต้องมีการสั่งยางรักจากประเทศพม่าเข้ามา ซึ่งต้องเสียภาษีในการนำเข้า เพื่อให้ได้ยางรักของแท้ ในการทำเครื่องเขิน จากเดิมราคาอยู่ที่ปี๊บละ 300-350 บาท ปัจจุบันอยู่ที่ปี๊บละ 1,200 บาท

                          "การทำเครื่องเขิน ไม่เพียงแต่จะเน้นงานฝีมือที่ประณีตงดงามเท่านั้น ยังต้องใช้ความอดทน และฝีมือในการแกะสลักลวดลาย โดยต้องใช้ความชำนาญสูง และทุกขั้นตอนในการทำต้องใส่ใจอย่างละเอียด เพื่อให้ได้งานที่สวยงามมีคุณภาพ และจะต้องใช้วัตถุดิบที่มีคุณภาพด้วย ทั้งยางรัก และแผ่นทองคำเปลว เพื่อให้การแกะสลักและการเพ้นท์ออกมาสวยงาม รวมทั้งจะต้องมีการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์อยู่เสมอ เพื่อให้เกิดความแตกต่างในการเลือกซื้อสินค้า" ชมสมร ศรีบุญเรือง ผู้ประกอบการประเทืองเครื่องเขิน กล่าว

                          นอกจากปัญหาในขั้นตอนการผลิตดังกล่าวแล้ว อีกปัจจัยที่ส่งผลมาถึงคือ การปรับขึ้นค่าจ้างแรงงาน 300 บาท ตามนโยบายของรัฐบาล ส่งผลให้อุตสาหกรรมในครัวเรือนต้องได้รับผลกระทบอย่างมาก จนต้องปรับเปลี่ยนมาเป็นการจ้างเหมาแทน ให้ลูกจ้างที่เป็นกลุ่มผู้สูงอายุรับเหมาสินค้าไปทำ เพื่อลดภาระค่าใช้จ่าย

                          "ในฐานะผู้ประกอบการซึ่งเป็นอุตสาหกรรมขนาดย่อม เราต้องการให้รัฐบาลช่วยเหลือเรื่องเงินสมทบบางส่วน เนื่องจากเราเป็นผู้เพียงผู้ประกอบการรายเล็ก ต้องแบกรับค่าใช้จ่ายเป็นจำนวนมาก จึงอยากให้รัฐช่วยเหลือหาแหล่งเงินทุน รวมทั้งหาช่องทางการจำหน่ายสินค้าให้มากขึ้น เนื่องจากในปัจจุบัน การจำหน่ายเครื่องเขินอยู่ในสภาวะถดถอย เพราะว่ามีผลิตภัณฑ์ชนิดอื่นมาทดแทนในตลาด จะเห็นว่า ที่ผ่านมา สินค้าประเภทของใช้ภายในบ้าน ทั้งถาดรอง จานวางแก้ว ของตกแต่งบ้าน จะขายดี แต่ในปัจจุบันสินค้าที่คงทนประเภทพลาสติก ได้รับความนิยมมากกว่า ทำให้ลูกค้าหันไปซื้อสินค้าดังกล่าวมากขึ้น"

                          ชมสมร กล่าวด้วยว่า ในแง่ของการเป็นผู้ผลิตสินค้าเฉพาะทาง พร้อมที่จะให้ความสำคัญต่อการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ออกมาจำหน่าย โดยเฉพาะในกลุ่มสินค้าของประดับตกแต่ง ที่เชื่อว่ายังมีช่องทางในการทำตลาด ซึ่งรายได้ดังกล่าวจะมาช่วยทดแทนรายได้จากการจำหน่ายสินค้าชิ้นใหญ่ ที่นับวันจะมียอดจำหน่ายที่ลดลง ส่วนตัวแล้วยังคงพร้อมที่จะทำธุรกิจเครื่องเขินต่อไป เพราะต้องการให้เครื่องเขินอยู่คู่กับ จ.เชียงใหม่ ส่วนอนาคตยอมรับว่าคงเป็นเรื่องยากพอสมควรที่จะรักษาธุรกิจทางด้านนี้ให้คงอยู่ เนื่องจากมีข้อจำกัดในการที่จะหาผู้มาสานต่อ

 

 

--------------------

(เสียงสะท้อน SME : มรสุมธุรกิจ 'เครื่องเขิน' ปัญหาแรงงาน-ขาดการสานต่อ : โดย...ประภาภรณ์ เครืองิ้ว)