ท้องนาหน้าเกี่ยว
ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : ท้องนาหน้าเกี่ยว : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ
ข้าวจากประเทศไทยเคยได้ชื่อว่าเป็นข้าวที่ดีที่สุดในโลก นำไปเสนอขายที่ไหนก็มีแต่คนแย่งกันซื้อและให้ราคาดี เพราะชาวนาไทยแต่ไหนแต่ไรมาตั้งหน้าตั้งตาหาพันธุ์ข้าวปลูกที่มีคุณภาพ และทำการดูแลเอาใจใส่แปลงนาอย่างละเอียดทุกขั้นตอน เพื่อที่จะขายข้าวได้ราคาสูงกว่าคนอื่นเมื่อถึงเวลาเก็บเกี่ยวและนวดออกมาเป็นเมล็ดข้าวเปลือกแล้ว
ระหว่างที่เริ่มเก็บเกี่ยวก็จะมีพ่อค้าคนกลางที่เรียกกันว่า “เจ๊กซื้อข้าว” ขี่จักรยานบ้างมอเตอร์ไซค์บ้าง มีไม้บดข้าวและกระด้งฝัดข้าวผูกท้ายร่อนไปตามท้องนาที่กำลังนวดข้าวหลังเกี่ยวเสร็จแล้ว ไปถึงก็เอามือล้วงข้าวเปลือกจากกองออกมาบดแล้วฝัดเอาเปลือกออก เพื่อตรวจดูความสวยงามและความแข็งแกร่งหรือความชื้นของเมล็ดข้าว ก่อนที่จะตีราคาเสนอให้แก่เจ้าของนาหรือเจ้าของข้าวว่าสนใจที่จะตกลงขายข้าวหรือไม่ หรือจะเก็บเอาไว้ในยุ้งของตนเองก่อนหรือจะรอพ่อค้ารายอื่นมาตีราคาก็ตามแต่จะตัดสินใจ
พ่อค้าคนกลางซึ่งส่วนใหญ่มีเชื้อสายจีนจึงถูกเรียกว่า “เจ๊กซื้อข้าว” แต่ละคนจะมีความชำนาญในการดูข้าวไม่แพ้กัน ทุกคนมีหน้าที่ต้องแย่งกันซื้อข้าวให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ หลายครั้งที่เจ๊กซื้อข้าวแย่งกันให้ราคาข้าวสูงมากๆ เมื่อพบว่าข้าวของชาวนารายใดเป็นข้าวที่มีคุณภาพ ได้รับการดูแลดีและเก็บเกี่ยวในช่วงที่เหมาะสมจนเมล็ดข้าวแกร่งความชื้นต่ำ
แต่ปัจจุบันท้องนาไม่มีเจ๊กซื้อข้าวออกมาขี่รถให้เห็นอีกต่อไป เมื่อหันไปถามบรรดาคนที่เคยประกอบอาชีพนายหน้าซื้อข้าวก็ได้รับคำตอบว่า ไม่รู้จะไปซื้อข้าวที่ใครเพราะชาวนาปัจจุบันนี้ใช้รถเกี่ยวข้าวแล้วก็สีเป็นเมล็ดข้าวเปลือกในขั้นตอนเดียว ต่อจากนั้นก็ขนขึ้นรถไปจำนำบรรดาโรงสีที่ขึ้นทะเบียนไว้ ซึ่งราคาที่รับจำนำส่วนใหญ่ก็ไม่ได้ตีตามคุณภาพของข้าวเปลือก แต่เป็นราคาที่กำหนดโดยวิธีคิดทางการเมือง
เมื่อชาวนาไม่ต้องกังวลที่จะทำนาเพื่อให้ได้ข้าวคุณภาพดีเอามาขายเจ๊กในราคาสูงๆ ชาวนาก็ไม่ต้องทุ่มเทเอาใจใส่นาข้าวมากเยี่ยงแต่ก่อน หลักคิดในการทำนาสมัยนี้จึงมีเพียงแค่ว่าทำนาให้ได้ปริมาณข้าววัดตามน้ำหนักมากที่สุด เพื่อเอาข้าวไปจำนำกับรัฐบาลเอาเงินมาใช้สอยเท่านั้น เมื่อราคาที่คนรับซื้อมีราคาเดียวคือราคารับจำนำ
ดังนั้น คุณภาพของข้าวจึงไม่ใช่หัวใจสำคัญอีกต่อไป ท้องนาที่ขาดเจ๊กซื้อข้าวจึงเป็นท้องนาที่มองเห็นอนาคตได้ว่า ข้าวคุณภาพดีที่ได้รับการปลูกอย่างดูแลเอาใจใส่เช่นในอดีต คงหมดไปจากท้องนาประเทศไทยในไม่ช้านี้แน่นอนครับ
--------------------
(ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : ท้องนาหน้าเกี่ยว : โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ)