ฉลองวันรัฐธรรมนูญย้อนหลังและไปข้างหน้า | คมชัดลึก

              แม้ว่าจะผ่านวันรัฐธรรมนูญมาหลายวันแล้ว แต่ผมคิดว่าเราก็คงจะต้องมาพิจารณาเรื่องราวของรัฐธรรมนูญกันอีกมากมาย

              หนึ่ง ผมคิดว่าวันรัฐธรรมนูญนั้นควรจะเป็นวันที่ทำให้เราเฉลิมฉลองรัฐธรรมนูญทุกฉบับของประเทศไทย

              แทนที่จะฉลองฉบับเดียว

              การยอมรับว่าเมืองไทยมีรัฐธรรมนูญหลายแบบและยอมรับจุดดี และประเด็นท้าทายของแต่ละฉบับนั้นน่าจะทำให้เราเติบโตขึ้น แทนที่เราจะมองแต่ว่าฉบับใดดีที่สุด หรือฉบับใดแย่ที่สุด

              สอง ข้อมูลที่น่าสนใจจากเว็บไซต์ <http://www.whereisthailand.info/2011/12/constitution/> ให้ประเด็นที่น่าสนใจว่า ประเทศที่รัฐธรรมนูญถูกฉีกบ่อยที่สุด ได้แก่ สาธารณรัฐโบลีวาร์แห่งเวเนซุเอลา ซึ่งรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน (1999) เป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ 26 นับแต่การประกาศเอกราชออกจากรัฐแกรน โคลอมเบีย ในปี 1945 เป็นต้นมา รัฐธรรมนูญดังกล่าวประกอบด้วย 350 มาตรา และบทเฉพาะกาลอีก 18 มาตรา ซึ่งให้อำนาจประธานาธิบดีอย่างสูงยิ่ง

              หุหุ ดังนั้นไม่ต้องเครียดครับ มีบางประเทศเขาก็มีมากกว่าเรา

              สาม เวลาพูดเรื่องรัฐธรรมนูญ เราคงต้องพูดกันหลายเรื่อง นั่นก็คือ

              1.รัฐธรรมนูญในฐานะกฎกติกา ที่เป็นลายลักษณ์อักษร สิ่งนี้อาจจะมีมาแล้ว 18 เล่ม

              2.รัฐธรรมนูญในฐานะที่เป็นวัฒนธรรมการเมือง หรือที่ อ.นิธิ เอียวศรีวงศ์ กล่าวว่า "รัฐธรรมนูญฉบับวัฒนธรรม" ซึ่งหมายถึงธรรมเนียมแบบแผนปฏิบัติบางอย่าง ของการเมืองไทยที่ไม่ถูกเขียนไว้ในรัฐธรรมนูญ แต่ก็ไม่สามารถถูกฉีกได้

              3.เริ่มมีการใช้คำใหม่ๆ เช่น รัฐธรรมนูญ ในส่วนที่เป็นบทบัญญัติอันเป็นนิรันดร์ คือแนวคิดคล้ายกับ 2 แต่มีความชัดเจนกว่า ในความหมายที่ว่า มีบาง "มาตรา" ในรัฐธรรมนูญที่ห้ามแก้ไข เพราะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครอง (ซึ่งพูดอีกอย่างก็คือ การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครองนั้นอาจเกิดขึ้นได้ และรูปแบบที่ตรงข้ามกับรูปแบบที่เป็นอยู่ก็มีได้ แต่มีได้บางแบบ เช่น เผด็จการทหาร หรือการล้มรัฐธรรมนูญแล้วเขียนใหม่ แต่ถ้าจะแก้ตามวิถีปกตินั้นทำไม่ได้ หรือทำได้ยากมากในบางเรื่อง)

              4.การตีความรัฐธรรมนูญ ว่าตกลงองค์กรไหนมีหน้าที่ชี้ขาด และการชี้ขาดนั้นจำต้องหมายถึงการขยายอำนาจในการตีความรัฐธรรมนูญให้มากและกว้างขวางขึ้น ด้วยหรือไม่

              5.รัฐธรรมนูญจำเป็นต้องมีเนื้อหาที่เป็นประชาธิปไตยหรือไม่ ? และการตีความว่ารัฐธรรมนูญนั้นอาจไม่ได้เป็นประชาธิปไตยมากนัก แต่สะท้อน "ความเป็นจริง" ของสังคม

              คำถามก็คือ ความเป็นจริงของสังคมนั้น คือ "ความเป็นจริงของสังคม" หรือคือ "การสร้างความจริงให้แก่สังคม เพื่อให้สังคมรับรู้และเชื่อว่าจริง"? เราจะพิสูจน์ได้อย่างไร?

              และที่สำคัญ รัฐธรรมนูญ จำต้องเป็นรัฐธรรมนูญที่เป็นเสรีนิยมประชาธิปไตยเท่านั้นหรือเปล่า

              และถ้าไม่ใช่ รัฐธรรมนูญ และระบบกฎหมายทั้งหมดจะดำรงอยู่ได้อย่างไรหากไม่สามารถให้ความเป็นธรรมต่อสังคมได้ โดยเฉพาะความเป็นธรรมที่ว่าด้วยเรื่องความเท่าเทียม ความเป็นธรรม ความเสมอภาคและเสรีภาพ

              เรื่องทั้งหมดที่พูดมานี้ปวดหัวมิใช่เล่น แต่สังคมไทยเป็นสังคมที่ "ปวดหาย" และ "ทำใจ" ได้เก่ง ดังนั้นบางทีการมีเรื่องยุ่งๆ ในช่วงนี้ของรัฐธรรมนูญในบ้านเราจึงอาจไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร …