มองอนาคตสังคมและประชากรโลก(2) | คมชัดลึก

                       ในสัปดาห์นี้ ผมยังคงนำเรื่องมองอนาคตสังคมและประชากรโลกมาพูดคุยกันต่อนะครับ ถึงประเด็นสำคัญที่ผมสรุปจากทั้งหมด 5 ประเด็น โดย 2.การขยายตัวของความเป็นเมือง และการเปลี่ยนแปลงทางสังคม โดยในอนาคต คาดการณ์ว่าโลกกำลังขยายสู่ความเป็นเมืองเพิ่มมากขึ้น อันเป็นผลมาจากการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ โดยเฉพาะในกลุ่มประเทศที่กำลังพัฒนา ก่อให้เกิดเป็นเมืองอุตสาหกรรม สร้างกระแสการเคลื่อนย้ายแรงงานเข้าสู่เมือง โดยประเทศกำลังพัฒนาจะมีอัตราการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรเมืองอย่างรวดเร็ว ซึ่งจะก่อให้เกิดปัญหาการกระจุกตัวของความยากจนในเขตเมือง การขาดแคลนที่อยู่อาศัย ความไม่เพียงพอของการให้บริการจากหน่วยงานรัฐบาล

                       นอกจากนี้ การกระจุกตัวของเมืองยังทำให้เกิดปัญหาต่อสภาพแวดล้อม ทั้งการลดพื้นที่สีเขียวในเมืองเพื่อนำมาทำที่อยู่อาศัย ปัญหาการก่อมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะนำสู่ปัญหาทางด้านความมั่นคงและปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ปัญหาสุขภาพทางร่างกายและจิตใจรวมถึงปัญหาการเพิ่มขึ้นของการก่ออาชญากรรมในเขตเมืองทั่วโลก

                       จากทิศทางการพัฒนาประเทศตามแนวทางตะวันตก และแนวทางสากลที่มุ่งสู่ความเจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจ ทำให้สังคมไทยได้เปลี่ยนแปลงจากสังคมเกษตรกรรม เป็นสังคมอุตสาหกรรมหรือสังคมเมืองมากยิ่งขึ้น โดยสัดส่วนจำนวนของประชากรในเขตเมืองในประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในปี ค.ศ.2010 ประเทศไทยมีจำนวนประชากรเมือง คิดเป็นร้อยละ 33.73 และเพิ่มจำนวนขึ้นเป็นร้อยละ 37.97 ในปี ค.ศ.2020 และมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ

                       ทั้งนี้ คาดการณ์ว่าในปี พ.ศ. 2030 ประเทศไทยจะมีจำนวนประชากรที่อยู่อาศัยในเขตเมืองคิดเป็นร้อยละ 43.70 ซึ่งแสดงถึงสังคมไทยในอนาคตจะมีประชากรเกือบครึ่งหนึ่งของประชากรทั้งหมดเข้ามาอยู่อาศัยในเขตเมือง เช่นเดียวกันกับการโยกย้ายถิ่นฐาน พบว่าในอนาคต จะมีการโยกย้ายถิ่นข้ามชาติเข้ามาในประเทศไทยมากขึ้น เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงกฎเกณฑ์ด้านการเข้าเมืองที่มีแนวโน้มเป็นสากลและยืดหยุ่นมากขึ้น

                       อีกทั้งโครงสร้างครัวเรือนจะมีขนาดเล็กลง โดยคาดการณ์ว่าในปี ค.ศ.2030 ผู้ที่อาศัยอยู่แบบครอบครัวเดี่ยวเพียงคนเดียวในครัวเรือนจะมีแนวโน้มสูงขึ้น โดยเฉพาะประเทศที่พัฒนาแล้ว ส่วนคู่สมรสในหลายประเทศที่อยู่ในกลุ่ม OECD ถูกคาดการณ์ว่ามีแนวโน้มที่จะครองชีวิตคู่โดยไม่มีบุตรมากขึ้น ในขณะเดียวกันอัตราการหย่าร้างของประชากรโลกก็มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นเช่นเดียวกัน

                       โครงสร้างครัวเรือนไทยมีการเปลี่ยนแปลงไปเช่นกัน จากอดีตที่ครอบครัวไทยจะมีลักษณะของครอบครัวใหญ่ มีการอยู่ร่วมกันแบบระบบเครือญาติ และมีการอยู่ร่วมกันอย่างน้อย 3 รุ่น (ปู่ย่า/ ตายาย/ พ่อแม่ และ ลูก) โดยมีแนวโน้มที่จะมีโครงสร้างครัวเรือนเล็กลงกลายเป็นครอบครัวเดี่ยวมากยิ่งขึ้น และมีรูปแบบการอยู่อาศัยในลักษณะใหม่ๆ เช่น อยู่คนเดียว อยู่กับคนที่ไม่ใช่ญาติมากขึ้น ในขณะที่แนวโน้มความสัมพันธ์ในครอบครัวมีความเปราะบางมากขึ้น อันเนื่องมาจากการพัฒนาและการแข่งขันทางวัตถุ สัปดาห์หน้ามาติดตามประเด็นสำคัญที่เหลือกันต่อนะครับ

 

-----------------------------------

 

(รู้ทันกระแสเศรษฐกิจและพลังงาน : มองอนาคตสังคมและประชากรโลก (2) : ดร.โชติชัย สุวรรณาภรณ์ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่นโยบายและเศรษฐกิจพลังงาน บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) [email protected])