'คุก'นักวิทย์แผ่นดินไหวคำเตือนจากโยนก | คมชัดลึก

              เมื่อปลายเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ชาวบ้านแถบพื้นที่ด้านเหนือสุดของประเทศไทยคงรู้สึกหวั่นใจนอนไม่ค่อยหลับสนิท หลังจากเกิดแผ่นดินไหวขนาดเล็กหลายครั้งติดต่อกัน จนเตียงนอนสั่นสะเทือนเป็นระยะๆ

               สำนักเฝ้าระวังแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยา รายงานว่า วันที่ 22 ตุลาคม ที่ผ่านมา เกิดแผ่นดินไหวบริเวณ อ.เชียงแสน จ.เชียงราย วัดความสั่นสะเทือน 3.1 ริกเตอร์ วันที่ 23 ตุลาคม เกิดแผ่นดินไหว 2.7 ริกเตอร์ ที่ อ.แม่จัน จ.เชียงราย ล่าสุดแผ่นดินไหวเกิดขึ้นอีกครั้งเวลาเช้าตรู่ 05.23 น. วันที่ 24 ตุลาคม ขนาด 2.9 ริกเตอร์ ศูนย์กลางอยู่ใน อ.แม่จัน เช่นกัน สถานีอุตุนิยมวิทยาเชียงราย วิเคราะห์ว่าทั้งหมดเกิดจากรอยเลื่อนแม่จัน เป็นแผ่นดินไหวขนาดเล็กไม่ส่งผลให้เกิดความเสียหายร้ายแรงแต่อย่างใด

               แม้ทางหน่วยงานราชการจะปลอบขวัญว่า ไม่มีอะไรน่าวิตกกังวล แต่ชาวบ้านที่นอนอยู่บนเตียงที่สั่นไหวเหมือนมีใครมาเขย่าตัวกลางดึกนั้น อดไม่ได้ที่จะหวาดผวาเพราะในอดีตมีเรื่องเล่าขานของบรรพบุรุษว่า อาณาจักรโยนกที่เคยตั้งอยู่ในเชียงรายเมื่อ 1,500 ปีที่แล้วจมหายไป เพราะเกิดแผ่นดินไหวครั้งรุนแรง ชาวบ้านได้แต่หวังว่าโลกยุคไฮเทคจะมีระบบช่วยเตือนมหันตภัยธรรมชาติร้ายแรงก่อนที่มันจะเกิดขึ้นจริง

               การเตือนภัยแผ่นดินไหวนั้น ต่างประเทศถือเป็นเรื่องสำคัญ แม้จะไม่รู้วันเวลาที่ชัดเจนแต่อาจมีสัญญาณธรรมชาติเตือนออกมาบ้าง เพียงแต่ผู้เชี่ยวชาญจะให้ความสำคัญนำมาวิเคราะห์ตามหลักวิชาการทางวิทยาศาสตร์หรือไม่

               กรณีล่าสุด เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม ที่ผ่านมา ศาลอิตาลีตัดสินจำคุกนักวิทยาศาสตร์ 6 ราย และเจ้าหน้าที่รัฐบาลอีก 1 ราย ด้วยความผิดฐานฆ่าคนตายโดยประมาทเป็นเวลา 6 ปี สืบเนื่องจากเมื่อปี 2009 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.3 ริกเตอร์ในเมืองลากวีลา (L'Aquila) แต่นักวิทยาศาสตร์ที่เป็นสมาชิกคณะกรรมาธิการจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติไม่ยอมแจ้งเตือนประชาชนก่อน ทั้งที่มีหลักฐานบางอย่างเตือนว่าอาจเกิดแผ่นดินไหวในพื้นที่ดังกล่าว เช่น มีแผ่นดินไหวขนาดเล็กเกิดขึ้นล่วงหน้าหลายครั้งอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน ด้วยความประมาทไม่รับผิดชอบต่อหน้าที่แจ้งเตือนภัยของคนกลุ่มนี้ ทำให้มีผู้เสียชีวิตไปกว่า 300 ศพ ถือเป็นคดีตัวอย่างที่นักธรณีวิทยาทั่วโลกกำลังถกเถียงกันผ่านเว็บไซต์หลายแห่งว่า เป็นคำตัดสินที่เหมาะสมชอบธรรมหรือไม่

               ย้อนกลับมาที่พื้นที่เหนือสุดบริเวณ จ.เชียงราย สาเหตุที่เกิดแผ่นดินไหวบ่อยครั้งเพราะอิทธิพลของรอยเลื่อนแม่จัน และรอยเลื่อนเชียงแสน นอกจากนี้ล่าสุด สำนักธรณีวิทยาสิ่งแวดล้อมและธรณีพิบัติภัย กรมทรัพยากรธรณี ยังประกาศเพิ่มรอยเลื่อนที่มีพลังในพื้นที่ดังกล่าวอีก 2 รอยเลื่อนใหม่ คือ รอยเลื่อนแม่อิง และรอยเลื่อนมูลาว จ.เชียงราย หากรวมรอยเลื่อนในประเทศเพื่อนบ้าน คือพม่าด้วยจะพบ รอยเลื่อนสะแก ผ่านกลางเมืองปิ่นมะนาของพม่าเคยทำให้เกิดแผ่นดินไหวรุนแรงขนาด 7 ริกเตอร์ เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2545 ส่งผลให้รัฐฉานของพม่าเกิดความเสียหายหนัก บ้านเรือนพังทลาย มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมาก

               รศ.ดร.ธนวัฒน์จารุพงษ์สกุล หัวหน้าหน่วยศึกษาภัยพิบัติและข้อสนเทศเชิงพื้นที่ภาควิชาธรณีวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิเคราะห์ให้ฟังว่า แผ่นดินไหวขนาดเล็กที่เกิดขึ้นหลายครั้งในเชียงรายนั้น เป็นเรื่องปกติเพราะอยู่ในพื้นที่รอยเลื่อนแม่จัน บางครั้งเคยเกิดขึ้น 30-40 ครั้งต่อเดือน ยังไม่มีสัญญาณเตือนภัยธรรมชาติว่ามีอะไรผิดปกติเป็นพิเศษ

               สำหรับกรณีที่ศาลอิตาลีสั่งตัดสินจำคุกผู้เชี่ยวชาญแผ่นดินไหว6 ปีนั้น เป็นเรื่องของอิตาลี คงไม่มีที่ไหนในโลกทำแบบนี้ หากเป็นเช่นนั้นคงจะหานักแผ่นดินไหวไม่ได้ เพราะไม่มีใครอยากจะเป็น อีกทั้งลักษณะภัยธรรมชาติของแผ่นดินไหวยังไม่มีนักวิทยาศาสตร์ทำนายล่วงหน้าได้ อย่างเก่งที่สุดก็ทำนายได้ถูกว่า ภายใน 30 ปีมีโอกาสเกิดแผ่นดินไหวขนาดมากกว่า 7 ริกเตอร์ เหมือนที่ทำนายถูกต้องว่าจะเกิดขึ้นในเมืองเซนไดของประเทศญี่ปุ่น รศ.ดร.ธนวัฒน์กล่าว

               เมื่อเทคโนโลยีปัจจุบันยังไม่สามารถทำนายแผ่นดินไหวได้ คงต้องใช้วิธีเรียนรู้จากบันทึกประวัติศาสตร์ของบรรพบุรุษ เพื่อให้ผู้อยู่อาศัยบริเวณนั้นได้เตรียมตัวหากพบเหตุการณ์ผิดปกติต้องรีบออกจากพื้นที่อย่างเร่งด่วน

               อาณาจักรโยนก ปัจจุบันคือที่พื้นที่ อ.เชียงแสน จ.เชียงราย โดยพงศาวดารโยนกบันทึกว่า ในคืนวันเสาร์ เดือน 7 แรม 7 ค่ำ พ.ศ.1003

                ...สุริยอาทิตย์ก็ตกไปแล้วก็ได้ยินเสียง เหมือนตั้งแผ่นดินดังสนั่นหวั่นไหวประดุจว่าเวียงโยนกนครหลวงที่นี้จักเกลื่อนจักพังไปนั้นแล แล้วก็หายไปครั้งหนึ่ง ครั้นถึงมัชฌิมยามก็ดังซ้ำเข้ามาเป็นคำรบสอง แล้วก็หายนั้นแล ถึงปัจฉิมยามก็ซ้ำดังมาอีกเป็นคำรบสาม หนที่สามนี้ดังยิ่งกว่าทุกครั้งทุกคราวที่ได้ยินมาแล้ว กาลนั้นเวียงโยนกนครหลวงที่นั้นก็ยุบจมลง เกิดเป็นหนองอันใหญ่...



              กรมอุตุนิยมวิทยาให้ข้อมูลผ่านเว็บไซต์ว่า แม้นักวิทยาศาสตร์จะพยากรณ์แผ่นดินไหวล่วงหน้าไม่ได้  แต่ก็มีความพยายามศึกษาวิเคราะห์เหตุการณ์เตือนภัยรอบข้าง โดยก่อนเกิดแผ่นดินไหวจะมีสิ่งที่สังเกตได้ดังนี้

               - แรงเครียดในเปลือกโลกเพิ่มขึ้น

               - การเปลี่ยนแปลงสนามไฟฟ้า สนามแม่เหล็ก สนามโน้มถ่วง

               - การเคลื่อนตัวของเปลือกโลก หรือแผ่นดินไหวขนาดเล็กติดต่อกันหลายครั้ง

               - บรรพบุรุษชาวจีนสังเกตการเปลี่ยนแปลงของน้ำใต้ดิน เช่น น้ำขุ่น หมุนวน มีฟองอากาศ และรสขม

               - ปริมาณก๊าซเรดอน เพิ่มขึ้น

               - แมลงสาบจำนวนมากวิ่งเพ่นพ่าน

               - สุนัข เป็ด ไก่ หมู หมี ตื่นตกใจ

               - หนู งู วิ่งออกมาจากรู

               - ปลา กระโดดขึ้นจากผิวน้ำ ฯลฯ

..................

(หมายเหตุ : 'คุก'นักวิทย์..แผ่นดินไหวคำเตือนจาก..อาณาจักรโยนก : ทีมข่าวรายงานพิเศษ)