สันติภาพโมโรอาจล่มด้วยสองเหตุหลัก | คมชัดลึก

              การลงนามรับรองข้อตกลงบังสาโมโร เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมานั้น ถือเป็นหนึ่งในบันทึกประวัติศาสตร์หน้าที่สำคัญที่สุดของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เลยทีเดียว เพราะเป็นการปิดฉากการต่อสู้แบ่งแยกดินแดนที่ยาวนานที่สุดเกมหนึ่งของภูมิภาค ทำให้คนฟิลิปปินส์ยิ้มออก ประเทศตัวกลางการไกล่เกลี่ยอย่างเช่นมาเลเซียก็หน้าบาน มุสลิมในมินดาเนาได้ปกครองตนเอง แม้แต่ประเทศวงนอกอื่นๆ ก็มีความหวังในการจะนำโมเดลการแก้ปัญหาไปประยุกต์ใช้ แต่ความไม่สงบในภาคใต้ของฟิลิปปินส์จะถาวรหรือไม่ ต้องดูที่สองสาเหตุหลัก ที่มีสองกลุ่มชนเข้ามาเกี่ยวข้อง
   
              เป็นที่ยอมรับในหมู่นักวิเคราะห์ว่า หลังมีข้อตกลงสันติภาพกัน ก็คงยังมีการปะทะกัน เนื่องจากกลุ่มเอ็มไอแอลเอฟ ยอมพวกเดียว แต่กลุ่มแบ่งแยกดินแดนอื่นที่ไม่ได้ผลประโยชน์หรือหมดโอกาสจะกลายเป็นนักการเมืองท้องถิ่นไปกับเขาด้วย ก็คงสู้ตามแบบฉบับของตนต่อไป แต่ผมมองว่าพวกกเฬวรากเหล่านี้ไม่สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญได้ เพราะจิ๊บจ๊อยเกินไป เมื่อกลุ่มใหญ่เขาเลิกรบ การส่งกำลังบำรุงต่างๆ ที่เข้าสู่กลุ่มย่อยก็จะค่อยๆ หมดลง  ทั้งกำลังพลและยุทโธปกรณ์ คนมุสลิมท้องถิ่นได้เยอะมาก จากข้อตกลงนี้ก็จะไม่เป็นแนวร่วมก่อความรุนแรง สภาพเศรษฐกิจและสังคมที่ดีขึ้นหลังสิ้นศึกจะยิ่งเกื้อกูลต่อสันติภาพ กระนั้นสิ่งที่น่าห่วงจริงๆ มีอยู่สองอย่าง
   
              ความจริงสันติภาพน่าจะเซ็นกันได้เมื่อปี 51 ตอนนั้นทางฟิลิปปินส์เดินสายประโคมเรื่องนี้ ผมเคยไปฟังผู้แทนคณะทำงานของเขาพูดที่กระทรวงการต่างประเทศ และถามว่าที่วางแผนมาทั้งหมดตรงไหนที่ชาวคริสต์ได้ประโยชน์ เขาก็ตอบอ้อมแอ้มเหมือนไม่ได้นึกคำตอบไว้ก่อน ผลคือมีชาวคริสต์ในพื้นที่ไปฟ้องศาลของฟิลิปปินส์ให้ระงับข้อตกลงตอนนั้นไว้ก่อน ทำนองว่าพวกโมโรจะตั้งเขตปกครองตนเองในพื้นที่ทับซ้อนอำนาจรัฐแล้วถามพวกคนศาสนาอื่นหรือยัง การระงับข้อตกลงคราวนั้นทำให้การเจรจาสันติภาพล่ม กลุ่มเอ็มไอแอลเอฟกับรัฐบาลต้องนองเลือดกันต่อ ก็ได้แต่หวังว่าการตกลงบังสาโมโรคราวนี้จะปิดจุดอ่อนที่นึกไม่ถึงนี้ไว้
   
              หากการจัดตั้งบังสาโมโรสำเร็จลุล่วงเรื่อยไปจนได้รัฐบาลถาวรบริหารดินแดนของตนเองแล้ว อย่าทำพลาดให้เหมือนกับที่รัฐบาลในอดีตทำพลาดกับเขตปกครองมุสลิมมินดาเนาหรือเออาร์เอ็มเอ็มที่รัฐบาลเคยทำข้อตกลงไว้กับกลุ่มของนายนัว มิซูรี่ เพราะรัฐบาลอุตส่าห์ดึงกลุ่มแบ่งแยกดินแดนกลุ่มใหญ่ที่สุดในเวลานั้นเข้ามาต่อสู้ในระบบ หัวหน้ากลุ่มโจรได้เป็นผู้ว่าการ เรื่องน่าจะจบลงด้วยดี แต่รัฐบาลก็ไม่สามารถประสานความลงตัวในอำนาจบริหารระหว่างกลุ่มที่วางอาวุธแล้วอยากมีอำนาจทางการเมืองกับกลุ่มอื่นที่มิใช่กลุ่มโจรได้ ทั้งรัฐบาลยังหนุนนักการเมืองในค่ายของตนให้ช่วงชิงอำนาจในการปกครองท้องถิ่นอีกด้วย มันก็เหมือนไปหลอกเขาให้วางอาวุธไปก่อน คราวนี้พวกเอ็มไอแอลเอฟก็คงอยากได้อำนาจในรัฐบาลบังสาโมโร รัฐบาลต้องเล่นบทให้เนียน ลดความขัดแย้งให้ได้แบบที่อินโดนีเซียทำได้เยี่ยมกับอาเจะห์ ไม่งั้นก็จะยุ่งกันอีก