เที่ยวเมืองร้อยเกาะ-เลาะคลองร้อยสาย | คมชัดลึก

          งานบุญออกพรรษาของชาวบ้านดอน หรือชาวเมืองสุราษฎร์ธานี เป็นงานประเพณีออกพรรษาที่ทรงคุณค่า และถ่ายทอดจากคนรุ่นเก่าสู่คนรุ่นปัจจุบัน ด้วยความเป็นประเพณีที่มีเรื่องราวคงความเป็นอัตลักษณ์ของชาวสุราษฎร์ธานี โดยเฉพาะยึดมั่นศรัทธา ในพระพุทธศาสนาผ่านงานบุญออกพรรษา หนึ่งเดียวในประเทศ คืองานประเพณี “ชักพระ ทอดผ้าป่าและแข่งเรือยาว”

          โดยปีนี้งานประเพณีชักพระทอดผ้าป่าและแข่งเรือยาวกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 27 ตุลาคม-4 พฤศจิกายน 2555 สิ่งที่น่าอัศจรรย์ใจในงานบุญออกพรรษาของสุราษฎร์ธานี คือ รถพนมพระ, เรือพนมพระ, พุ่มผ้าป่าหน้าบ้าน และการแข่งเรือยาว โดยเฉพาะพุ่มผ้าป่าหน้าบ้านเป็นวิถีชีวิตที่แตกต่างจากทำบุญทั่วไปและมีที่เดียวในโลก ซึ่งไม่เหมือนใคร

          ก่อนถึงวันออกพรรษาวัดต่างๆ ทั่ว จ.สุราษฎร์ธานี นับร้อยวัด จะมีประชาชนและพระสงฆ์ช่วยกันตกแต่งประดับประดารถหรือเรือพระ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับพุทธชาดก สวรรค์นรก ด้วยวัสดุท้องถิ่น ดอกไม้และไฟประดับ พร้อมอัญเชิญพระพุทธรูปประดิษฐาน บนบุษบก (นมพระ) บนเรือพระ เมื่อถึงวันออกพรรษาชาวบ้านจะทำบุญตักบาตร อาหารคาวหวาน แล้วลากรถหรือเรือพระออกจากวัดไปสมโภชในตัวเมืองสุราษฎร์ธานี พร้อมตีกลองโพนไปตลอดทาง เพื่อประกาศให้รู้ว่า มีการชักพระแล้ว 

          ในส่วนของหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนจะตกแต่งพุ่มผ้าป่า เป็นเรื่องราวพุทธประวัติ เพื่อเข้าประกวด ส่วนของพี่น้องประชาชนมีการตั้งพุ่มผ้าป่าหน้าบ้าน นับพันพุ่ม ในคืนขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 ชุมชนต่างๆ มีการจัดมหรสพสมโภชฉลองพุ่มผ้าป่า ตลอดทั้งคืน และคืนเดียวกันนี้ ประชาชนชาวสุราษฎร์ธานีจะชวนกันออกไปเดินชมพุ่มผ้าป่ากันอย่างคึกคัก สนุกสนาน 

          เช้าวันรุ่งขึ้น (แรม 1 ค่ำ เดือน 11) ประชาชนทั้งเมืองจะร่วมกันถวายพุ่มผ้าป่าหน้าบ้านของตัวเอง หรือในชุมชนของตัวเอง หลังจากนั้นจะมีการชักพระ หรือลากพระ คือการที่พุทธศาสนิกชนใช้กำลังของตนชักลากรถพนมพระไปตามเส้นทางเป็นขบวนอันสวยงาม ตลอดสองข้างทาง ที่ขบวนรถเรือพนมพระผ่านจะมีพุทธศาสนิกชนและนักท่องเที่ยวออกมาชมและร่วมทำบุญเป็นจำนวนมาก

          ในส่วนการชักพระทางน้ำ ซึ่งวัดที่อยู่ริมแม่น้ำจะตกแต่งเรือพนมพระเช่นเดียวกับรถพนมพระและมีการชักพระทางน้ำ โดยปีนี้จะมีขบวนแห่เรือพระล่องตามลำน้ำตาปี เพื่อให้ประชาชนริมฝั่งแม่น้ำร่วมทำบุญ โดยรถพนมพระจะถูกชักลากจากหน้าศาลากลางจังหวัดไปรวมกันที่บริเวณสะพานนริศ ริมแม่น้ำตาปี ส่วนเรือพนมพระจะลอยลำอยู่ริมฝั่งแม่ตาปี เช่นเดียวกัน 

          หลังจากวันแรม 1 ค่ำแล้ว เรือและรถพนมพระที่มาจากวัดต่างๆ นับร้อยวัดจะจอดให้ประชาชนได้ชมและร่วมทำบุญต่อไปอีกหลายวัน นั่นคือที่มาของการไหว้พระร้อยวัดภายในวันเดียว 

          ส่วนการแข่งขันเรือยาวในปีนี้ มีการกลับมาจัดการแข่งขันอย่างยิ่งใหญ่ในประเภท 50-55 ฝีพาย เป็นการแข่งเรือยาว ชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในประเภทนี้จะมีเรือยาวจากทั่วประเทศเข้าร่วมแข่งขัน 

          ประวัติความเป็นมาของงานชักพระนั้น เมื่อถึงวันออกพรรษาของทุกปี จ.สุราษฎร์ธานี จะมีงานบุญที่ยิ่งใหญ่เป็นที่รู้จักทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติจนกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรม ที่สืบทอดกันมานับร้อยปี 

          ชักพระ หมายถึง การชักหรือลากพระ โดยทางวัดจะถือเอาวันออกพรรษา แรม 1 ค่ำ เดือน 11 อัญเชิญพระพุทธรูป ให้พุทธศาสนิกชน ชัก ลาก แห่ไปบำเพ็ญกุศล และสมโภชเพื่อความเป็นสิริมงคล เรียกว่าชักพระทางบกและชักพระทางน้ำ เป็นการจำลองเหตุการณ์ตามเรื่องราว “เทโวโรหนสูตร“ กล่าวได้ว่า ประเพณีแห่พระหรือชักพระ สืบเนื่องมาแต่ครั้งพุทธกาล พระพุทธเจ้าเสด็จขึ้นไปจำพรรษา ณ สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เพื่อแสดงธรรม โปรดพุทธมารดา ครั้นถึงวันออกพรรษาจึงเสด็จลงจากดาวดึงส์พิภพสู่โลกมนุษย์ทางบันไดทิพย์ทั้ง 3 ได้แก่ บันไดทอง เป็นที่ลงแห่งฝูงเทพยดาที่ตามเสด็จ บันไดเงิน เป็นที่ลงแห่งหมู่พรม และบันไดแก้วเป็นทางเสด็จของพระพุทธเจ้า 

          เมื่อพุทธศาสนิกชนทราบข่าวต่างยินดีและชวนกันเฝ้ารอตักบาตร รับเสด็จคับคั่ง จนเกิดประเพณีตักบาตรเทโวขึ้นควบคู่ประเพณีชักพระ ส่วนการทอดผ้าป่าใน จ.สุราษฎร์ธานี จะแตกต่างที่อื่น โดยเฉพาะใน อ.เมือง เป็นการทอดผ้าป่าหน้าบ้าน ทำติดต่อสืบทอดมานาน จนเลิกราไปในปี 2467 นางพยอม สารสิน ชักชวนให้มีการทอดผ้าป่าหน้าบ้านขึ้นอีกครั้ง กระทั่งชราภาพ เทศบาลเมืองสุราษฎร์ธานีจึงรับเป็นผู้จัดผ้าป่าหน้าบ้านใน 2530 จากนั้นงานชักพระ-ทอดผ้าป่า ซึ่งเป็นงานใหญ่ จึงจัดต่อเนื่องเป็นงานประจำของจังหวัดจนถึงปัจจุบัน

 

 

--------------------

(เที่ยวเมืองร้อยเกาะ-เลาะคลองร้อยสาย ไหว้พระร้อยวัดฯรับงานบุญออกพรรษา : โดย...สุวรรณี บัณฑิศักดิ์)