มาตรฐานการอาชีวศึกษาไทย | คมชัดลึก

          มีผู้วิพากษ์วิจารณ์ระบบการศึกษาของประเทศอยู่ไม่ขาดสาย เพราะพฤติกรรมของเยาวชนที่เป็นอยู่ทั้งในเครื่องแบบนักเรียน นักศึกษา และข่าวสารการจัดการเรียนการสอนของสถาบันการศึกษาบางแห่งที่มุ่งหวังเพียงว่า ผู้เรียน “จ่ายครบ จบแน่” ถึงแม้ว่ากฎหมายทางการศึกษา หรือที่เรียกกันว่า กฎกระทรวงของประเทศไทย ที่ว่าด้วยการจัดการศึกษาให้มีความเป็นมาตรฐาน ทั้งการประกันคุณภาพภายใน และการประกันคุณภาพภายนอก ที่มีการดำเนินการมาแล้วเกือบ 10 ปี (เริ่มปีการศึกษา 2546) ทว่าการเปลี่ยนแปลงยังไม่เกิดภาพที่ชัดเจนให้ประชาชนยกย่องชื่นชม กลับกลายเป็นปัญหาให้ขบคิด วิจารณ์กันไปต่างๆ นานา อย่าลืมว่า ระบบการศึกษาที่ดีของประเทศใด ย่อมดูได้จากคุณภาพเยาวชนของประเทศนั้นๆ

 

          เจาะลึกถึงระบบการศึกษาด้านอาชีวศึกษาให้ชัด เพราะมีความสำคัญยิ่งต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ เป็นตัวบ่งชี้ตัวสำคัญของนักลงทุน จะมีกำลังแรงงานระดับกลางและระดับนักเทคโนโลยีที่มีคุณภาพมากน้อยเพียงใด ด้วยเหตุที่กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศในกฎกระทรวงเมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมานี้ ให้ใช้มาตรฐานการอาชีวศึกษา พ.ศ.2555 เพื่อประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาทุกแห่งทั้งภาครัฐและเอกชน จำนวน 800 กว่าแห่ง กำหนดให้มี 7 มาตรฐานสำหรับนักเรียนนักศึกษาที่เรียนหลักสูตร ปวช. และ ปวส. จำนวนประมาณ 1 ล้านคนทั่วประเทศ 

          สิ่งหนึ่งที่เห็นว่ายังเป็นจุดอ่อนของการเรียนอาชีวศึกษาในปัจจุบัน คือ การฝึกงานภาคปฏิบัติ อันเป็นหัวใจและความใฝ่ฝันของผู้เรียนอาชีวะที่ต้องการฝึกงานให้มากๆ เรียนทฤษฎีให้น้อยลง รวมทั้งการจัดกิจกรรมที่สนุกสนาน ทั้งนี้ เพราะการฝึกปฏิบัติคือ การฝึกฝีมือ ฝึกประสบการณ์ ฝึกทำงานได้จริง ไม่ใช่ฝึกซ่อมรถยนต์บนกระดานดำ ปัจจัยสำคัญต้องมีก็คือ เครื่องมือ เครื่องจักร อุปกรณ์ประกอบการฝึก ทั้งที่เป็นเครื่องมือพื้นฐานเพื่อสร้างอุปนิสัยการเป็นช่างที่ดี และเครื่องมือทันสมัยอยู่ในโรงฝึกงาน (Shop) อันนี้สถานศึกษาต้องลงทุน 

          แต่สิ่งสำคัญเหนือสิ่งอื่นใดคือ “ครูฝึก” ครูที่เก่งภาคปฏิบัติ เช่น วิชาช่างกล ที่ใช้เครื่องมือพื้นฐานการช่างฝึกวิสัยอุตสาหกรรม (Industrial Behavior) และเครื่องควบคุมแบบอัตโนมัติ (CNC) ช่างเครื่องยนต์สามารถซ่อมรถยนต์ยุคใหม่ได้ทั้งคัน งานเทคโนโลยีไฟฟ้ากำลัง การติดตั้งระบบเครื่องทำความเย็นและปรับอากาศ งานอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการสื่อสาร หรืองานก่อสร้างบ้านไม้ อาคารทันสมัย ติดตั้งเครื่องสุขภัณฑ์ ฯลฯ ดังนั้นในสถานศึกษาใดๆ หากมีจุดอ่อนเรื่องการปฏิบัติงาน ฝึกฝีมือเด็กอาชีวะแล้ว เด็กจะว่างมากจึงเป็นอุปสรรคในการสร้างศักยภาพในการแข่งขันของประเทศ เราจะเพลี่ยงพล้ำในการก้าวเข้าสู่ประชาคมอาเซียน

          เป็นไปได้หรือไม่ที่สื่อมวลชนจะเสียสละลงมาดูแลเอาใจใส่ในเรื่องการประชาสัมพันธ์ให้ภาครัฐและภาคเอกชน รวมถึงสถานศึกษาอาชีวศึกษาได้ร่วมพลังสร้างชาติ สรรหาสถานประกอบการชั้นนำของประเทศ เช่น ประเภทอุตสาหกรรมยานยนต์จากค่ายรถยนต์ โตโยต้า ฮอนด้า อีซูซุ มาสด้า เมอร์เซเดสเบนซ์ วอลโว่ เชฟโรเลต พร้อมด้วยจักรยานยนต์ และเครื่องยนต์การเกษตร ด้านอุตสาหกรรมไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้งการก่อสร้าง ประสานสัมพันธ์ให้การรวมตัวสร้างคุณประโยชน์พัฒนาเยาวชน ประชาชนคนไทย 

          ด้วยการนำเครื่องยนต์กลไกร อุปกรณ์การฝึกอาชีพต่างๆ พร้อมครูฝึกปฏิบัติเข้าร่วมมหกรรมพัฒนาคุณภาพฝีมือนักเรียนอาชีวศึกษาให้มีความเป็นมาตรฐานและมีอาชีพติดตัวไป และเชื่อว่าจะเป็นผลพวงให้นักเรียนอาชีวะได้รับแรงบันดาลใจหันมาฝึกอาชีพ ฝึกฝีมือตนเองจากความศรัทธาในการมีมาตรฐานของบริษัทและสถานประกอบการชั้นนำของประเทศกลับกลายเป็นคนดีของสังคมที่น่าจะเป็นไปได้

          สำหรับสถานประกอบการ หากมองเห็นแววของผู้เข้าฝึกอบรม ก็จะได้คนไปทำงานและนักเรียนจะได้มีงานทำ 

          ในเรื่องของความร่วมมือสร้างสรรค์สัมพันธ์กันกับหน่วยงานภาครัฐ เห็นว่าองค์กรที่มีความสำคัญดูแลรับผิดชอบอาชีวศึกษาของประเทศ ก็คือ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) ซึ่งมีเลขาธิการ คือ ดร. ชัยพฤกษ์ เสรีรักษ์ เป็นผู้ที่เก่งเรื่องการวางแผนยุทธศาสตร์องค์กร และมีวิสัยทัศน์ที่จะนำอาชีวศึกษาไปสู่ความสำเร็จได้อย่างแน่นอน 

          การมีองค์กรสื่อมวลชน เชื่อมโยงกับภาครัฐ อย่างเช่น สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) และภาคเอกชน ก็คือ สภาอุตสาหกรรม อันประกอบไปด้วย ประเภทอุตสาหกรรมยานยนต์ ไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ การก่อสร้าง และคอมพิวเตอร์ สภาอุตสาหกรรม เชื่อว่าการมีมาตรฐานด้านการอาชีวศึกษาของประเทศจะก้าวไปข้างหน้านักเรียนอาชีวศึกษาจะมุ่งเน้นการเรียนเพื่ออนาคต จำนวนผู้เรียนอาชีวะสูงขึ้น นักลงทุนกระหายมาตั้งโรงงานผลิตสินค้า ท้ายที่สุดประเทศไทยเจริญรุ่งเรือง

 

--------------------

          7 มาตรฐาน หลักสูตร ปวช.และ ปวส.

มาตรฐานที่ 1  ด้านตัวผู้เรียน และผู้สำเร็จการศึกษา
มาตรฐานที่ 2   ด้านหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอน
มาตรฐานที่ 3 ด้านการบริหารจัดการ
มาตรฐานที่ 4 ด้านการบริการวิชาการและวิชาชีพ
มาตรฐานที่ 5 ด้านนวัตกรรม สิ่งประดิษฐ์ งานสร้างสรรค์ หรืองานวิจัย
มาตรฐานที่ 6 ด้านการปลูกฝังจิตสำนึกและเสริมสร้างความเป็นพลเมืองไทยและพลโลก
มาตรฐานที่ 7 ด้านการประกันคุณภาพ การศึกษา

 

--------------------

ข้อเสนอแนะ 

          1. ผู้บริหารสถานศึกษา เป็นบุคคลสำคัญที่สุด ต้องมุ่งมั่นที่จะยกระดับสถานศึกษา ครู-อาจารย์ และที่สำคัญคือ ผู้เรียนให้เป็นที่ยอมรับของชุมชน ผู้ปกครอง และสถานประกอบการ

          2. แสวงหาความร่วมมือกับบุคคล สถานประกอบการ แหล่งเรียนรู้ต่างๆ ที่ดี มีคุณภาพในระดับสากล หรือประเทศ หรือองค์กร ที่มีมาตรฐานเชื่อถือได้ ร่วมกันวางแผนวางกลยุทธ์ ดำเนินการสู่เป้าหมายในการผลิตและพัฒนากำลังคนอย่างมีประสิทธิภาพ

          3. สร้างสถานศึกษาของตนให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ เพื่อเรียนรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ในภูมิภาคและสังคมโลก

          4. บริหารงานมุ่งผลสัมฤทธิ์

          5. หน้าที่ของครู-อาจารย์ ที่จะให้กับศิษย์ 3 ประการ คือ ทักษะ ความรู้ และเจตคติ หรือคุณธรรมความดีงาม อย่าปล่อยให้ศิษย์ว่าง ปัญหาที่สถานศึกษาหนักใจที่สุด คือ ปัญหาการก่อการทะเลาะวิวาท ถึงขั้นอันตรายสูงสุดคือ การเสียชีวิต ทั้งผู้เรียนและประชาชน แม้จะมีความพยายามจากหน่วยงานต่างๆ ได้ยื่นมือเข้ามาช่วย ไม่ว่าจะเป็นองค์กรทางศาสนาหรือกองทัพบก ตำรวจ ในการสร้างวินัย ความสามัคคี ซึ่งอยู่ในด้านคุณธรรม จริยธรรม จนมีคำไพเราะเกิดขึ้นเป็น “สุภาพบุรุษอาชีวะ” อันนี้น่าชื่นชม ที่จะต้องดำเนินการขยายผลออกไปและทำอย่างต่อเนื่อง

 

--------------------

(มาตรฐานการอาชีวศึกษาไทย : โดย...ดร.มังกร หริรักษ์ - อดีตที่ปรึกษาด้านนโยบายและแผนทรงคุณวุฒิ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ)