'ปัญญา'ยัน'โจรต้องสยบต่อหลักฐาน' | คมชัดลึก

               คนร้ายมักไม่ยอมปริปากพูดความจริง...แต่ "นิติวิทยาศาสตร์" จะช่วยเปิดเผยความจริงที่คนร้ายไม่มีสิทธิ์ปฏิเสธ!!
 
               หลายประเทศทั่วโลกให้ความสำคัญกับหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ จึงพัฒนาขีดความสามารถของเจ้าหน้าที่ด้านเก็บและตรวจพิสูจน์หลักฐาน เพื่อเป็นประโยชน์ในการคลี่คลายคดีอาชญากรรมที่เกิดขึ้น เฉกเช่นเดียวกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติของไทย มีหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านนิติวิทยาศาสตร์ โดยตรงคือ สำนักงานพิสูจน์หลักฐานตำรวจ (สพฐ.) ที่ผ่านมาคดีสำคัญๆ แทบทุกคดีคลี่คลายลงได้ เพราะการทำงานแบบ "ปิดทองหลังพระ" ของเจ้าหน้าที่จากหน่วยนี้ และนับจาก พล.ต.ท.ปัญญา มาเม่น ผบช.สพฐ. ก้าวขึ้นมากุมบังเหียน...แล้ว "คนไทย" จะรู้จัก สพฐ.มากขึ้น
 
-เพราะเหตุใด การทำงานของ สพฐ. จึงไม่เป็นที่รู้จักของประชาชนโดยทั่วไป
 
               มันเป็นปกติของหน่วยงานเฉพาะด้านนะ ที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักของประชาชน ทั้งนี้เนื่องจากคนไทยส่วนใหญ่จะรู้จักตำรวจเฉพาะโรงพักในพื้นที่ เพราะมีความใกล้ชิดมากกว่า ทั้งที่ความจริงแล้วองค์กรตำรวจมีอีกหลายหน่วยงานที่ต้องเข้าไปทำงานรับใช้ประชาชน อย่างเจ้าหน้าที่ของสำนักงานพิสูจน์หลักฐานตำรวจ หรือที่เรียกง่ายๆ ว่า ตำรวจกองพิสูจน์หลักฐาน ขณะลงพื้นที่ปฏิบัติงานประชาชนทั่วไปก็ไม่รู้ เช่นเมื่อเกิดคดีฆาตกรรมชาวบ้านก็จะแจ้งไปโรงพัก พนักงานสอบสวนก็จะไปพร้อมกับตำรวจกองพิสูจน์หลักฐาน ชาวบ้านจะรู้เพียงว่านั่นตำรวจโรงพักมาทำงานแล้ว โดยที่ไม่รู้ว่าเจ้าหน้าที่ที่สวมแจ็กเก็ตสีดำ สวมถุงมือ ตรวจหาโน่นหานี่ นั่นแหละคือตำรวจจากกองพิสูจน์หลักฐาน ที่กำลังหาหลักฐานและร่องรอยที่คนร้ายทิ้งไว้ในที่เกิดเหตุ เพื่อเป็นเบาะแสให้ตำรวจฝ่ายสืบสวนใช้เป็นเบาะแสในการติดตามจับกุม และยังมอบให้พนักงานสอบสวนใช้ประกอบสำนวนคดีด้วย

-ข้อจำกัดที่ทำให้เจ้าหน้าที่พิสูจน์หลักฐานทำงานยากคืออะไร
 
               ที่ผ่านมาเจ้าหน้าที่ของเราไปผูกติดกับพนักงานสอบสวนมากเกินไป คือต้องรอให้พนักงานสอบสวนประสานงานมาหลังจากเกิดเหตุ คดีไหนที่พนักงานสอบสวนไม่แจ้งเจ้าหน้าที่ เราก็ไม่ได้ไปยังที่เกิดเหตุ จากการดูสถิติการเกิดคดีทั่วประเทศ 2 แสนครั้ง ตำรวจจากกองพิสูจน์หลักฐาน ไปตรวจสอบที่เกิดเหตุได้เพียง 3.1 หมื่นครั้ง หรือราวร้อยละ 15 เท่านั้น
 
               สาเหตุหลักๆ ที่ทำให้เป็นเช่นนี้ เพราะมีงบประมาณและกำลังพลน้อยมาก อย่างเช่นกำลังพลมีอัตราอยู่เกือบ 4,000 คน แต่ความเป็นจริงเรามีกำลังอยู่แค่ 2,500 คนเท่านั้น ถือว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับภาระหน้าที่ซึ่งต้องทำงานทั่วประเทศ ทุกวันนี้ เจ้าหน้าที่เราส่วนใหญ่ทำงานด้วยใจรักนะ เพราะอยากให้โจรผู้ร้ายถูกลงโทษและอยากเป็นที่พึ่งของประชาชน แต่ละคนทำงานแบบปิดทองหลังพระกันทั้งนั้น แต่ก็ภูมิใจในบทผู้ช่วยพระเอกนะ ในข้อนี้ผมอยากให้ทุกครั้งที่เกิดคดีแล้วมีการจับกุมคนร้ายได้เวลาที่มีการแถลงข่าวก็อยากให้พูดถึงเจ้าหน้าที่พิสูจน์หลักฐานบ้างเพื่อเป็นกำลังใจให้พวกเขา
 
               นี่ยังไม่รวมถึงเงินตอบแทนต่างๆ นะ อย่างพนักงานสอบสวนเขามีเงินค่าวิชาชีพ สบ 3 สบ 4 นี่ได้รับกว่า 3 หมื่นบาท เช่นเดียวกับเจ้าหน้าที่ของกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) ขณะที่นักวิทยาศาสตร์เราได้แค่เกือบ 1 หมื่นบาท นี่ยังไม่รวมเรื่องค่าการทำสำนวนพนักงานสอบสวนเขาได้ 500-1,500 บาทต่อสำนวน เจ้าหน้าที่สังคมสงเคราะห์ที่มาร่วมสอบสวนสหวิชาชีพก็ได้ 800 บาท แต่เจ้าหน้าที่เราไม่ได้ ยิ่งมาผนวกกับงบประมาณไม่ต้องอื่นไกล แค่ค่าน้ำมันที่จะให้เจ้าหน้าที่เดินทางไปที่เกิดเหตุก็มีอยู่อย่างจำกัดจึงเป็นข้อจำกัดในการทำงาน ยังไม่นับรวมเรื่องอุปกรณ์เครื่องไม้เครื่องมือที่มีอยู่อย่างจำกัดนะ แถมบางครั้งบางคดีพนักงานสอบสวนไม่ได้แจ้งเรามันคือข้อจำกัดในการทำงาน

- สพฐ.ยุคที่ท่านนั่งเก้าอี้ผู้บัญชาการ จะมีแนวทางการทำงานอย่างไร

               ผมจะเปิดสำนักงานพิสูจน์หลักฐานตำรวจสู่ประชาชน ภายใต้คอนเซ็ปต์ "CSI Thailand" ทำให้ประชาชนมีโอกาสเข้าถึงหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ โดยหน่วยงานของเรา ซึ่งรับผิดชอบในการตรวจพิสูจน์หลักฐานต้องมีประสิทธิภาพ ต้องพูดได้เต็มปากว่า โจรผู้ร้ายต้องสยบต่อหลักฐานชิ้นสำคัญ โดยเราจะทำหน้าที่ในการหาพยานหลักฐานที่นำมาสู่การจับกุมคนร้าย รวมถึงใช้เป็นหลักฐานมัดคนร้ายแบบดิ้นไม่หลุดในการพิจารณาคดี หากทำได้เช่นนี้คนร้ายก็จะกลัวไม่กล้าก่อเหตุ
 
               ผมขอยกตัวอย่าง คดียิงคนตายแล้วมีปลอกกระสุนตกในที่เกิดเหตุ ปลอกกระสุนนั่นแหละจะเป็นหลักฐานที่จะนำไปสู่การจับกุมคนร้ายภายใต้การทำงานของเจ้าหน้าที่พิสูจน์หลักฐาน หรือแม้กระทั่งคดีลักทรัพย์ หลังจากนี้ ต้องมีเจ้าหน้าที่พิสูจน์หลักฐานเข้าตรวจสอบทุกกรณี เพื่อหาหลักฐานในที่เกิดเหตุเป็นเบาะแสตามจับคนร้ายให้ได้ หมดยุคแล้วที่พอมีคดีลักทรัพย์แล้วจะมีแค่พนักงานสอบสวนถือปากกาด้ามสมุดเล่มไปที่เกิดเหตุแล้วเอาแต่สอบปากคำเจ้าของทรัพย์ เหมือนกับเจ้าของทรัพย์เป็นคนร้ายเสียเอง
 
               อย่างเมื่อปี 2551 ปี 2552 และปี 2553 ติดต่อกัน มีคนร้ายเข้าไปลักทรัพย์ในบ้านผม ทั้งที่กรุงเทพฯ และต่างจังหวัด หลังเกิดเหตุมีร้อยเวรถือปากกาอันสมุดเล่มเข้ามาตรวจสอบที่เกิดเหตุเห็นแล้วไม่ได้ตัวคนร้ายแน่ ก็ได้เจ้าหน้าที่พิสูจน์หลักฐานนี่แหละเข้ามาตรวจสอบที่เกิดเหตุจนได้ลายนิ้วมือแฝงของคนร้าย เมื่อนำไปตรวจสอบกับประวัติอาชญากรก็พบว่าตรงกับคนร้ายคดียาเสพติดรายหนึ่งสุดท้ายก็ตามจับได้ แต่คุณเชื่อหรือไม่ เมื่อสอบสวนคนร้ายรายนี้จึงพบว่าระยะเวลาปีครึ่งละแวกบ้านผมถูกคนร้ายรายนี้เข้าไปลักทรัพย์กว่า 100 หลัง ถ้าหากบ้านเหล่านี้ได้รับการตรวจสอบโดยเจ้าหน้าที่พิสูจน์หลักฐานอย่างเช่นบ้านผมก็จับคนร้ายรายนี้ได้นานแล้ว คงไม่มีโอกาสได้มาก่อเหตุบ้านผมหรอก

- งานพิสูจน์หลักฐานมีข้อจำกัดเรื่องอัตรากำลัง จะมีแนวทางแก้ไขอย่างไร  
 
               ผมจะใช้เวลาหลังจากนี้ไป 6 เดือนในการฝึกอบรมอาสาสมัครพิสูจน์หลักฐานเพิ่ม โดยแยกเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกคืออาสาสมัครจากประชาชนทั่วไปและบุคคลที่มีชื่อเสียงเข้ามาช่วยงานเราเลย โดยจะเน้นการให้พวกเขาช่วยในการรักษาที่เกิดเหตุไม่ให้มีใครเข้าไปทำลายหลักฐาน เพื่อคงสภาพเดิมไว้ให้มากที่สุดก่อนที่เจ้าหน้าที่พิสูจน์หลักฐานจะเข้าไปเก็บหลักฐาน อีกส่วนจะฝึกอบรมตำรวจประจำโรงพักทั้ง 1,400 แห่งทั่วประเทศ โรงพักละ 4-5 คน มีทั้งชั้นประทวนและสัญญาบัตรให้มีความรู้ในการรักษาที่เกิดเหตุ และการเก็บวัตถุพยานในที่เกิดเหตุ เมื่อผ่านการฝึกอบรมแล้วจะมีกำลังเพิ่มขึ้นหลายพันคน
 
               นอกจากนี้ ผมจะรวบรวมผู้เชี่ยวชาญด้านสืบสวนสอบสวนทั้งที่เป็นอดีตมือปราบชั้นเซียน และอดีตมือสอบสวนชั้นครู ซึ่งเป็นบุคคลที่เป็นที่ยอมรับ ทั้งที่เป็นตำรวจเก่า รวมทั้งบุคคลที่มีความรู้ความสามารถทั้งที่เป็นทนาย อดีตอัยการ หรือผู้พิพากษา ให้มาเป็นทีมที่ปรึกษาในการทำงานของตำรวจเรา คือเมื่อเกิดคดีสำคัญเราจะเปิดวอร์รูมเลยแล้วให้ผู้เชี่ยวชาญเหล่านี้เข้ามานั่งในวอร์รูมแล้วประสานกับเจ้าหน้าที่ที่เข้าไปตรวจสอบที่เกิดเหตุแล้วให้บุคคลเหล่านี้แนะนำเลยว่าหลักฐานที่พวกเขาต้องหาคืออะไร ขณะที่เจ้าหน้าที่เรามีความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ดีอยู่ แล้วขาดเพียงความรู้เกี่ยวกับหลักฐานทางคดี จะถูกเติมเต็มในเรื่องนี้ได้ ผมมั่นใจทุกคดีที่เราเข้าตรวจสอบที่เกิดเหตุมีหลักฐานพอที่จะให้ตำรวจส่วนอื่นปิดคดีได้หมดแน่
 
-ตอนนี้งานพิสูจน์หลักฐานของเราเทียบชั้นกับต่างประเทศได้หรือไม่
 
               ผมยอมรับว่าอุปกรณ์เครื่องไม้เครื่องมือเมื่อเทียบกับประเทศที่เจริญแล้ว เราอาจเสียเปรียบเขา เนื่องจากหลายประเทศทั่วโลกให้ความสำคัญกับงานด้านนิติวิทยาศาสตร์จึงทุ่มกันอย่างเต็มที่ แต่บ้านเรายังติดขัดเรื่องงบประมาณ แต่ด้านความรู้ของนักวิทยาศาสตร์เราที่มีอยู่ ผมเชื่อในศักยภาพว่าไม่เป็นรองใคร ผมยืนยันว่าเจ้าหน้าที่ สพฐ.ทำได้มากกว่าการตรวจดีเอ็นเอ หรือการหาลายนิ้วมือแฝง แต่พวกเขาสามารถหาหลักฐานตามหลักนิติวิทยาศาสตร์ในทุกรูปแบบ เพียงแต่ว่าชั่วโมงนี้คดีที่เกิดขึ้นในบ้านเรายังเป็นฝีมือของคนร้ายที่ไม่เก่งเท่าต่างประเทศ ก่อคดีแบบไม่สลับซับซ้อนเท่านั้น

..........

(หมายเหตุ : 'โจรต้องสยบต่อหลักฐานชิ้นสำคัญ' วอร์รูม'ปัญญา มาเม่น'  : สัมภาษณ์พิเศษ โดยทัศชยันต์ วาหะรักษ์)