'เชียงของ'ศูนย์เปลี่ยนถ่ายขนส่งสินค้า | คมชัดลึก

          การวางเป้าหมายของประเทศไทยต่อการเป็นศูนย์กลางธุรกิจและการค้าของภูมิภาคอินโดจีน โดยใช้ระบบโลจิสติกส์ เป็นส่วนหนึ่งของการสนับสนุนสู่เป้าหมายที่สำคัญ ในมิติพื้นที่ชายแดนประตูสู่ประเทศเพื่อนบ้าน มีการวางแผนไว้ทั้งระยะสั้นและระยะยาว เพื่อสร้างความสอดคล้องและลงตัวในการเชื่อมโยงโครงข่ายคมนาคมไว้อย่างต่อเนื่อง โดยมีการวางยุทธศาสตร์ทั้งโครงข่ายภายในประเทศ และโครงข่ายที่เชื่อมโยงรับกับประเทศเพื่อนบ้าน 

 

          สำหรับภาคเหนือในส่วนของ จ.เชียงราย กรมการขนส่งทางบก ได้ดำเนินโครงการศูนย์เปลี่ยนถ่ายรูปแบบการขนส่งสินค้า (Inter Modal Facilities) โดยใช้พื้นที่บริเวณเชิงสะพานมิตรภาพไทย-ลาว แห่งที่ 4 จุดเชื่อมระหว่างเมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชน (ส.ป.ป.) ลาว กับบ้านดอนมหาวัน ต.เวียง อ.เชียงของ จ.เชียงราย โดยใช้เนื้อที่รวม 200 ไร่ งบประมาณดำเนินการรวม 1,500 ล้านบาท

          โดยเป็นงบผูกพัน 3 ปี (2556-2558) ซึ่งเส้นทางดังกล่าวเชื่อมโยงมาจากจีนตอนใต้ ที่มณฑลยูนนาน ผ่านพื้นที่ ส.ป.ป.ลาว ทางแขวงหลวงน้ำทา แขวงบ่อแก้ว บนถนนสายอาร์ 3-เอ  มายังสะพานมิตรภาพไทย-ลาว ขณะที่สะพานแห่งนี้มีกำหนดการก่อสร้างแล้วเสร็จในต้นปี 2556 สำหรับระบบโลจิสติกส์ที่เกิดขึ้นดังกล่าว สามารถเปลี่ยนมาใช้ระบบการขนส่งทางถนนภายในประเทศ หรือเปลี่ยนรูปแบบการขนส่งเป็นการขนส่งทางรถไฟ และการขนส่งทางเรือ  เพื่อไปยังท่าเรือน้ำลึกแหลมฉบัง ใน จ.ชลบุรี ขณะที่การขนส่งทางรถไฟ พบว่าโครงการรถไฟช่วงเด่นชัย-เชียงราย ระยะทางประมาณ 326 กิโลเมตร งบประมาณ 4 หมื่นล้านบาท ขณะนี้อยู่ระหว่างการเร่งสรุปผลการศึกษาออกแบบ 

          กล่าวสำหรับโครงการ "ศูนย์เปลี่ยนถ่ายรูปแบบการขนส่งสินค้า" รูปแบบการดำเนินโครงการ จะเป็นการร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน โดยภาครัฐมีหน้าที่ในการเวนคืนที่ดินมาพัฒนา ตลอดจนการสร้างสาธารณูปโภคและสิ่งก่อสร้างต่างๆ ภายในศูนย์เปลี่ยนถ่ายรูปแบบการขนส่งสินค้า รวมถึงสิทธิของการเป็นเจ้าของโครงการ ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ พ.ศ.2535 ในขณะที่ภาคเอกชนจะมีหน้าที่ในการจัดซื้อเครื่องมือ อุปกรณ์ยกขน อุปกรณ์สำนักงานต่างๆ การจ้างแรงงาน การให้บริการที่มีคุณภาพได้มาตรฐานที่เป็นที่ยอมรับ และจ่ายค่าสัมปทานตามสัญญาตลอดอายุสัมปทาน ซึ่งกระทรวงการคลังจะเป็นผู้พิจารณาในเรื่องนี้ 

          การพัฒนาศูนย์เปลี่ยนถ่ายรูปแบบการขนส่งสินค้า ที่เชียงของ เป็นความคาดหวังที่จะทำให้พื้นที่ทางตอนเหนือของไทยเป็นประตูการค้า และประตูเศรษฐกิจ ในอนาคต เพราะมีความสำคัญต่อการพัฒนาที่เกี่ยวเนื่องออกไปอีก ซึ่งไม่ใช่เพียงแต่การขนส่งสินค้าผ่านพื้นที่เท่านั้น กรมการขนส่งทางบกยังต้องการให้เป็นต้นแบบในการพัฒนาและบริหารโครงสร้างพื้นฐานด้านการค้าและการขนส่ง เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในภูมิภาคอื่นๆ ของประเทศด้วย โดยจะทำให้ประเทศไทยได้ประโยชน์จากกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวเนื่องกับการขนส่งทางถนนระหว่างประเทศนี้ 

          และนอกจากจะสร้างศูนย์เปลี่ยนถ่ายรูปแบบการขนส่งสินค้าที่เชียงของแล้ว ขณะนี้กรมการขนส่งทางบกยังมีแผนจัดสร้างโครงการในลักษณะเดียวกันขึ้นที่นครพนมด้วย เพื่อให้เชื่อมโยงกับสะพานข้ามแม่น้ำโขงที่เชื่อมไปสู่เวียดนาม ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการสำรวจพื้นที่และศึกษาความเหมาะสมในระยะต่อไป 

          "ด้วยยุทธศาสตร์ของ จ.เชียงราย เราพบว่าระบบการขนส่งหรือการเปลี่ยนถ่ายสินค้ามีมากมายหลายช่องทาง แต่ขณะเดียวกันในแต่ละโหมดของระบบการขนส่ง ไม่ถือว่าเป็นการแข่งขันกันแต่อย่างใด ทางรถผ่านเส้นทางอาร์ 3-เอ จากจีนผ่านลาวเข้าไทย สินค้าต้องเป็นประเภทที่เน้นความรวดเร็วเป็นหลัก ใช้เวลาเพียงแค่ 1 วันเท่านั้น ทางเรือผ่านแม่น้ำโขงจากจีน ที่สิบสองปันนา ล่องลงมาผ่านน่านน้ำของพม่า และลาว ปลายทางที่ท่าเรือเชียงแสน ในเชียงราย ทั้งขาขึ้นและขาล่อง อิงระยะเวลาที่ 2 วัน" ทรงกลด ดวงหาคลัง ผู้อำนวยการสำนักงานเจ้าท่าภูมิภาคที่ 1 สาขาเชียงราย ให้ความเห็นถึงศักยภาพของพื้นที่ และโครงข่ายการขนส่งที่สามารถเชื่อมโยงได้

          ด้านช่องทางการขนส่งหลักจากที่เคยเป็นทางเรือผ่านทางแม่น้ำโขงสู่พม่า ลาว และจีนนั้น ขณะนี้ถนนสายอาร์ 3-เอ กำลังเป็นทางเลือกใหม่ เนื่องจากการเทียบค่าใช้จ่ายระหว่างท่าเรือกับทางรถ ในต้นทางและปลายทางเดียวกัน ปรากฏว่ามีสัดส่วนที่ต่างกันในอัตรา 1 ต่อ 4.5-5 เท่า แสดงให้เห็นว่าทางเรือยังคงเป็นช่องทางที่ประหยัดกว่า ในขณะที่ทางรถยังคงเป็นทางเลือกในการร่นระยะเวลาได้มากกว่า  

          "ที่น่าเป็นห่วงคือการใช้พื้นที่ดินเพิ่มเติมบริเวณสะพานข้ามแม่น้ำโขงของหน่วยงานรัฐ ได้มีการหารือกับกรรมาธิการการเงิน การคลัง การธนาคารและสถาบันการเงิน สภาผู้แทนราษฎร ว่า เรื่องนี้ควรที่จะมีการเตรียมแผนสำรองไว้ โดยการจัดหาที่ดินหรือพื้นที่ป่าเสื่อมโทรมในพื้นที่ใกล้เคียงไว้ 3,000-5,000 ไร่ ซึ่งพื้นที่ดังกล่าวไม่จำเป็นต้องอยู่ติดกับสะพานโดยตรง แต่อาจจะเป็นบริเวณใกล้เคียง จากนั้นก็ใช้ถนนเข้าเชื่อมต่อกัน เป็นวิธีการที่น่าจะเป็นทางออกที่ดีกว่า เพราะปัญหานี้เคยมีบทเรียนจากจุดผ่านแดนอื่นๆ มาแล้วหลายแห่ง กรณีที่ต้องขยายพื้นที่เพื่อรองรับ" สงวน ซ้อนกลิ่นสกุล รองประธานหอการค้าจังหวัดเชียงราย ฝ่ายพัฒนาระบบโลจิสติกส์ กล่าว

 

          เป็นทิศทางการขับเคลื่อนให้ อ.เชียงของ จ.เชียงราย ที่อยู่ในทางตอนเหนือก้าวสู่การเป็นประตูการค้า ประตูเศรษฐกิจ ที่มีศักยภายพมากยิ่งขึ้น

 

 

--------------------

(โฟกัส 'เชียงของ' กับแผนขับเคลื่อน 'ศูนย์เปลี่ยนถ่ายรูปแบบการขนส่งสินค้า' : รายงานพิเศษ : โดย ... ชินภัทร์ ไชยมล)