มุ่งสู่วัฒนธรรมในการประเมิน | คมชัดลึก

              ช่วงที่ผ่านมานั้นเราออกจะสนใจเรื่องราวของการเมืองในสภามากเป็นพิเศษ นับเนื่องมาตั้งแต่เรื่องการเลือกประธานวุฒิสมาชิก มาจนถึงการเปลี่ยนท่าทีของพรรคฝ่ายค้านเองจากการตั้งท่าจะอภิปรายไม่ไว้วางใจ แล้วเปลี่ยนเป็นเลื่อนไปก่อน แต่มาสนใจการอภิปรายงบประมาณ
 
              ในอีกทางหนึ่ง บทบาทในการตอบคำถามของรัฐบาล และบทบาทของฝ่ายค้านเองกลับไม่โดดเด่นเท่าที่คาดการณ์เอาไว้ โดยเฉพาะจากผลโพลล์ที่ออกมา แต่ทว่าก็จะเห็นการพยายามประเมินผลงานของรัฐบาลยิ่งลักษณ์จากสื่อมากมายหลายสาขา โดยเฉพาะสื่อสิ่งพิมพ์
 
              เรียกว่าในช่วงที่มีการอภิปรายงบประมาณนั้น บางเล่มถึงกับให้ความสนใจกับบทความการประเมินผลงานของรัฐบาลจากทีมงานของตัวเองมากกว่าพึ่งพาบทบาทของฝ่ายค้านเสียอีก
 
              เรื่องนี้มองในแง่บวกก็เป็นเรื่องน่าชื่นชมยินดี เพราะเป็นส่วนหนึ่งของการพูดถึง "วัฒนธรรมแห่งการประเมิน" ซึ่งน่าจะเป็นเรื่องที่สำคัญไม่น้อยไปกว่าวัฒนธรรมแห่งการวิจารณ์
 
              ในความหมายที่ว่า บ้านเราอาจจะสนใจแต่เรื่องของการวิพากษ์วิจารณ์แบบเอาสนุก มีสีสันลีลา แล้วก็ยิ่งเพลิดเพลินเมื่อถูกถ่ายทอดสด แต่เอาเข้าจริงแล้ว เราคงต้องมาพิจารณากันว่า ในการวิจารณ์นั้นเรามีการประเมินอย่างจริงจังมากน้อยแค่ไหน
 
              ลำพังจะพูดแค่ว่า "มีแนวโน้มที่ทำให้เชื่อได้ว่า" นั้น ผมคิดว่าหมดยุคไปแล้วครับผม
 
              ความจริงในเรื่องนี้ ลองพิจารณาเรื่องราวใกล้ๆ ตัว เราจะพบว่ามีเรื่องราวของการประเมินอยู่มากมาย โดยเฉพาะหากเราอยู่ในหน่วยงาน ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานภาครัฐหรือภาคเอกชน
 
              ในทางหนึ่งเราอาจจะรู้สึกอึดอัดคับข้องใจกับวิธีการประเมินเหล่านั้น แต่ในอีกทางหนึ่งเราอาจจะต้องมาพิจารณากันด้วยว่า เอ…ทำไมในระดับประเทศแล้ว เราไม่สามารถประเมินผลงานรัฐบาลด้วยเงื่อนไขเดียวกันเช่นนั้นได้เลยหรือ? หรือเรื่องราวของการอภิปรายไม่ไว้วางใจที่จะมีขึ้นนั้นจะสามารถประเมินได้เพียงแค่สี่เรื่อง หนึ่ง คือจากบทบาทของฝ่ายค้าน สอง คือจากความเห็นของนักวิชาการ สาม คือจากความเห็นของสื่อ และสี่ คือจากโพลล์เพื่อรับรู้ความเห็นทัศนคติของประชาชน
 
              จะเห็นว่าทั้งสี่อย่างนั้นไม่ได้ใช้หลักวิชาในการประเมินและการบริหารเลยสักนิด ขณะที่เรามองว่าฝ่ายบริหารโดยเฉพาะระบบราชการนั้นจะต้องถูกประเมินอย่างเข้มข้นด้วยเครื่องไม้เครื่องมือมากมาย แต่ในส่วนของการเป็นรัฐบาลนั้นเรื่องราวเหล่านี้กลับไม่ปรากฏ ราวกับว่าเพียงแค่การเลือกตั้ง หรือการยอมทนอยู่ในระบบนั้นก็เป็นตัวชี้วัดแล้วว่ารัฐบาลนั้นสอบผ่านก็อาจเป็นได้
 
              ในที่นี้ผมขอลองเสนอว่าควรจะมีการประเมินรัฐบาลอย่างไรมากกว่าเรื่องราวแค่ "แนวโน้มที่ทำให้เชื่อได้ว่า"

              1.ประเมินนโยบายหลักๆ ที่รัฐบาลเสนอ และประเมินนโยบายที่รัฐบาลไม่ได้
เสนอ แต่เป็นนโยบายที่ทำอยู่แล้ว ซึ่งเรื่องนี้ก็ไม่ยากเย็นอะไร ก็ดูว่ารัฐบาล
  เสนออะไร อาจลองเทียบกับรัฐบาลที่แล้ว และเทียบกับนโยบายอื่นๆ ที่ถูกระบุไว้ในรัฐธรรมนูญ

              2.ประเมินการใช้จ่ายด้านงบประมาณ ไม่ว่าจะเรื่องของการตั้งงบ เรื่องของการใช้งบ และเรื่องของประสิทธิภาพของการใช้งบ

              3.ประเมินความสามารถขององค์กร ว่าตกลงสามารถเข้าไปเปลี่ยนแปลงหรือเข้าใจไหมว่าหน่วยงานหน่วยไหนนั้นมีความสามารถแค่ไหน แล้วไปคุมเขาแล้วทำให้มันดีขึ้นได้ไหม

              4.ประเมินว่ามีความพยายามในการปฏิรูปกฎระเบียบให้มันดีขึ้นไหม

              5.ประเมินว่าเป็นที่พึงพอใจของประชาชนผู้ใช้บริการไหม

              6.อาจจะมีการประเมินในมิติเฉพาะเจาะจงขึ้นกับลักษณะเฉพาะของภารกิจ
              และหน่วยงานเหล่านั้น
 
              ลองคิดดูครับผม…