ไทยมีโอกาสเป็นผู้นำประชาคมอาเซียน | คมชัดลึก

                เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา ได้มีโอกาสสัมภาษณ์ ดร.ศุภชัย พานิชภักดิ์ เลขาธิการสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา หรืออังค์ถัด มีประเด็นที่น่าสนใจที่จะยิบยกมาพูดคุยกันในวันนี้คือ เรื่องประเทศผู้นำของประชาคมอาเซียน ดร.ศุภชัย บอกว่าได้มีโอกาสพูดคุยกับบรรดาผู้นำประเทศ และผู้นำองค์กรระหว่างประเทศต่างๆ โดยมากเห็นพ้องต้องกันว่า ได้เวลาแล้วที่ประเทศไทยจะต้องก้าวออกมาเป็นผู้นำของประชาคมอาเซียนและพวกเขาพร้อมที่จะสนับสนุน เพราะว่าประเทศไทยค่อนข้างจะเป็นมิตร มีศักยภาพและสภาพภูมิศาสตร์ที่ดี ส่วนในเอเชียก็น่าจะสนับสนุนให้เกาหลีใต้เป็นผู้นำ เพราะว่าจะได้ตีกันจีนและญี่ปุ่น ประเทศที่เป็นผู้นำอาจจะไม่จำเป็นเป็นประเทศที่ใหญ่สุด หรือมีอำนาจมากที่สุด เขาว่ากันอย่างนี้
   
              เรื่องผู้นำประชาคมอาเซียนเป็นเรื่องละเอียดอ่อน เพราะตามธรรมเนียมปฏิบัติแล้ว อาเซียนถือเอาฉันทามติในการบรรลุข้อตกลงหรือแสดงจุดยืนในเรื่องต่างๆ ถ้าประเทศใดเป็นประธานจัดประชุมซัมมิทประจำปีผู้นำประเทศนั้นก็เป็นผู้นำอาเซียนโดยปริยาย เพราะว่าสามารถจะหยิบยกเอาประเด็น หรือเรื่องราวที่เป็นประโยชน์ต่อตนเองเข้าที่ประชุมได้ ที่สำคัญต่างก็เกี่ยงงอนกันไม่อยากจะให้ใครเด่นกว่าใคร อาเซียนจึงไม่มีประเทศใดเป็นผู้นำที่จะนำพาภูมิภาคนี้เดินไปข้างหน้าในทิศทางเดียวกัน ประเทศไทยทำตัวเหนียมๆ ตลอดไม่กล้าแสดงความเป็นผู้นำ สมัยท่าน นายกฯ อานันท์ ปันยารชุน ไทยพยายามจะเป็นผู้นำ แต่ไม่มีความต่อเนื่อง เพราะเรื่องนี้ขึ้นอยู่กับบุคลิกภาพของตัวผู้นำประเทศด้วย ผู้นำสิงคโปร์ตั้งแต่สมัย นายลี กวนยู แสดงตัวเองมาตลอดว่าเป็นผู้นำอาเซียน เพราะว่าแม้ว่าประเทศจะเป็นเกาะเล็กนิดเดียว แต่มีความเจริญทันสมัย เป็นศูนย์กลางการเงิน การค้า แต่ประเทศอื่นๆ หมั่นไส้สิงคโปร์โดยแอบนินทาว่ามีหน้าตาเป็นเอเชีย แต่มีหัวใจเป็นฝรั่ง
   
              มาเลเซียสมัยนายมหาธีร์ โมฮัมหมัด ได้หยิบยกเอาเรื่อง "ค่านิยมเอเชีย” หรือ Asian Value เพื่อต่อกรกับพวกตะวันตก พยายามตั้งตนเป็นผู้นำด้วยการเสนอกรอบความร่วมมือทางเศรษฐกิจของเอเชียตะวันออก East Asian Economic Cooperation แต่โดนผู้นำตะวันตกแซะตลอด
   
              นายกฯ ทักษิณ ชินวัตร ก็อยากจะเป็นผู้นำอาเซียน โดยพยายามจะวัดรอยเท้านายมหาธีร์ และนายลี กวนยู เอาเป็นต้นแบบ แต่ตกกระป๋องไปก่อน
   
              ณ ขณะนี้อินโดนีเซียพยายามมากที่จะเป็นผู้นำอาเซียน โดยถือว่าเป็นประเทศที่มีขนาดใหญ่สุด มีประชากรชาวมุสลิมมากที่สุด เป็นสมาชิกของกลุ่มจี 20 และมีขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดในอาเซียนถึง 1 ล้านล้านดอลลาร์ ใหญ่กว่าเศรษฐกิจไทยถึงสามเท่า ผู้นำอินโดนีเซียกำลังเดินเกมในระดับภูมิภาค และระดับโลกเพื่อยกฐานะตนเองเป็นศูนย์กลางของอาเซียนอย่างแท้จริง เราจำเป็นต้องเฝ้าดูบทบาทของอินโดนีเซียอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะบทบาทในความพยายามที่จะแก้ไขข้อพิพาทต่างๆ ในภูมิภาค รวมทั้งเรื่องชายแดนไทย-เขมร
   
              แต่ขณะนี้คงจะหาผู้นำอาเซียนลำบากเพราะว่าเสียงแตกเรียบร้อยเรื่องปัญหาทะเลจีนใต้ ไม่สามารถออกแถลงการณ์ร่วมในเรื่องนี้ได้จากการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนเมื่อไม่นานมานี้ที่กรุงพนมเปญ แสดงว่าไม่มีประเทศใดใหญ่พอ หรือมีบารมีพอที่จะทุบโต๊ะได้
   
              ในภูมิภาคเอเชีย จีนกำลังก้าวเข้ามามีบทบาทอย่างชัดเจนว่าจะเป็นผู้นำ ที่ผ่านมาญี่ปุ่นลังเลใจที่จะสวมบทบาทนี้ เพราะว่านโยบายการค้า การต่างประเทศและการทหารถูกสหรัฐอเมริกาคุมหมด จึงไม่สามารถจะรักษาผลประโยชน์ของเอเชียได้ เมื่อต้องต่อรองกับประเทศมหาอำนาจตะวันตก
   
              พอจีนจะขอเป็นผู้นำในเอเชีย สหรัฐไม่ยอมเกรงว่าอิทธิพลของตนจะลดไป จึงนำมาถึงความพยายามจะปิดล้อมจีนทางทหารและการเสี้ยมความขัดแย้งระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนด้วยกันเอง
   
              ขณะนี้จะคาดหวังให้นายกฯ ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เป็นผู้นำประชาคมอาเซียนคงจะลำบาก เพราะบารมีภายในประเทศก็ยังไม่มีพอ แต่ต่อไปถ้าเราจะเลือกนายกฯ ของประเทศไทยอย่างเดียวไม่พอ คงต้องคำนึงด้วยว่าเป็นผู้นำของอาเซียนพร้อมๆ กันได้ด้วยหรือเปล่า ทางมันเปิดแล้วที่จะให้ไทยเป็นผู้นำของประชาคมอาเซียน