จากมหาลัยชาวนาสู่นาข้าวอินทรีย์ | คมชัดลึก

             หลังจากแนวคิดและโครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการ "1 ไร่ 1 แสน" เริ่มต้นพร้อมกับการเกิดขึ้นของคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ (คปร.) และคณะกรรมการสมัชชาปฏิรูป (คสป.) เมื่อปี 2553 เมื่อครั้งที่ ดุสิต นนทะนาคร รั้งตำแหน่งประธานสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย และหนึ่งในกรรมการสมัชชาปฏิรูป ได้นำแนวคิดนี้ขยายต่อยอดให้มหาวิทยาลัยหอการค้าไทยลงพื้นที่ทำวิจัยและถอดบทเรียนโครงการ "1 ไร่ 1 แสน" โดยมีเกษตรกรที่ อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น เข้าร่วมโครงการเกือบ 20 ราย ก่อนขยายผลไปสู่เกษตรกรทั่วประเทศในปัจจุบัน 

              ด้วยเหตุนี้สมาคมสื่อมวลชนเกษตรแห่งประเทศไทย (สกท.) ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมการข้าว และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) จัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการขึ้นภายใต้หัวข้อ "1 ไร่ 1 แสนทำจริงได้จริง" ในวันที่ 24 สิงหาคม ณ ห้องสุธรรม อารีกุล อาคารสารนิเทศ 50 ปี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ผ่านผู้เชี่ยวชาญและปราชญ์ชาวบ้านที่ประสบความสำเร็จเพื่อขยายผลต่อยอดให้แพร่หลายออกไปอย่างกว้างขวาง หลังผลการวิจัยในพื้นที่นำร่องของ อ.อุบลรัตน์ พบว่าเกษตรกรที่เข้าสู่โครงการทำ 1 ไร่ ได้ 1 แสน มีรายได้เฉลี่ย 147,705.50 บาทต่อปี มีต้นทุนการทำนาที่เกษตรกรเคยใช้มากถึงไร่ละ 10,000 บาท ลดลงเหลือเฉลี่ยเพียงไร่ละ 2,292 บาท บางรายทำได้มากกว่า 1 แสนบาทด้วยซ้ำ 

                1 ไร่ 1 แสนที่ว่านั้นได้แปลงมาจากแนวคิดและหลักการของเกษตรกรทฤษฎีใหม่ ที่เป็นหนึ่งในรูปแบบการใช้ชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มาตีความและทำให้เป็นรูปธรรม ท่ามกลางวิกฤติทรัพยากรที่ดิน วิกฤติของผลผลิตการเกษตรที่พึ่งพาสารเคมีและทำให้ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น รวมทั้งวิกฤติในอาชีพเกษตรกรโดยเฉพาะชาวนา 

                การสัมมนาเริ่มด้วยการบรรยาพิเศษจากที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ "อภิชาติ พงษ์ศรีอดุล" ในหัวข้อ "ทิศทางข้าวไทยในตลาดโลก" จากนั้น ชัยฤทธิ์ ดำรงเกียรติ อธิบดีกรมการข้าวจะมาใช้มุมมองการจัดระบบการปลูกข้าวและรอบการปลูกเพื่อให้ได้ผลผลิตเพิ่มและเรื่องเล่าจาก 1 ไร่ 1 แสน จากนักวิจัยที่เชี่ยวชาญเรื่องข้าว รศ.เสาวนีย์ ไทยรุ่งเรือง อธิการบดีมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ก่อนสู่เวทีเสวนาในช่วงบ่ายภายใต้หัวข้อ " 1 ไร่ 1 แสน ทำจริงได้จริง" จากปราชญ์เกษตรที่ประสบความสำเร็จ อาทิ ส.ต.อ.สมัย สายอ่อนตา ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ ต.บ้านดง อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น, คมน์ แจ่มแจ้ง ชาวนาปริญญาโท ทายาทลุงทองเหมาะ แจ่มแจ้ง เกษตรกรดีเด่นสาขาทำนา โดยมี อ.เปรม ณ สงขลา บรรณาธิการวารสารเคหการเกษตร ผู้ดำเนินการอภิปราย

               จากนั้นในวันรุ่งขึ้น (25 ส.ค.) สมาคมสื่อมวลชนเกษตรแห่งประเทศไทย (สกท.) จัดทริปพิเศษสำหรับเกษตรกรหรือผู้สนใจลงพื้นที่ติดตามกระบวนการผลิตข้าวอินทรีย์และการทำนาอินทรีย์ เรียนรู้กับครูชาวนาและหลักสูตรชาวนาที่มาหวิทยาลัยเกษตรกำแพงแสน ตลอดจนขั้นตอนการสีข้าวด้วยโรงสีข้าวมาตรฐานไร้ฝุ่น พร้อมแปรรูปผลิตภัณฑ์จากข้าวไรซ์ เบอร์รี่ และข้าวสินเหล็ก ข้าวคุณภาพดีปลอดภัยจากสารเคมีทั้งกระบวนการ ก่อนจะสู่ศูนย์เรียนรู้เกษตรอินทรีย์สุพรรณบุรี (นาข้าวอินทรีย์ชีวภาพ) ของเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติสาขาทำนาและการจัดการฟาร์มเกษตรของลุงทองเหมาะ แจ่มแจ้ง ครูชาวนาภูมิปัญญาแห่ง อ.ศรีประจันต์ จ.สุพรรณบุรี ที่ความมุ่งมั่นจะเป็นชาวนาอาชีพ เปลี่ยนสถานภาพจากที่เคยเป็นลูกหนี้ธนาคารมาเป็นเจ้าหนี้ธนาคาร จากผู้เสียเปรียบทางการตลาดข้าว มาเป็นผู้ได้เปรียบทางการตลาด

              ลุงทองเหมาะบอกว่า มีที่นาทั้งหมด 300 ไร่ ทำเกษตรอินทรีย์มาตลอด เมื่อก่อนมีรายได้จากการทำนา 1 ไร่ มีกำไรราว 1,000-2,000 บาท ตอนหลังจึงมาทดลองโครงการ 1 แสนแก้จน โดยนำหลักปรัชญาเกษตรพอเพียงกับเกษตรทฤษฎีใหม่มาใช้ คือใช้พื้นที่ 1 ไร่ มาทำ 70 ตารางวาปีละ 3 ครั้งเพียงพอกับการบริโภคในครัวเรือนที่มีสมาชิก 3-4 คน นอกจากนั้นปลูกพืชผักส่วนครัว เลี้ยงปลาทุกชนิด และเลี้ยงเป็ด ไก่ หมู ซึ่งแต่ละวันจะสร้างรายอย่างน้อยวันละ 500 บาท พอถึงคราวขายหมูยกรุ่นที่เลี้ยงรุ่นละ 10-20 ตัว จะได้ตัวละ 3,000-3,500 บาท จะได้เงินก้อนอีกราว 3-7 หมื่นบาท

               "ทางรอดของเกษตรกรคือเราต้องทำอย่างไรให้ต้นทุนเราน้อยที่สุด โดยเราต้องไม่ใช้สารเคมีและต้องพึ่งพาตนเองให้ได้ก่อน เมื่อเราลดต้นทุนของเราได้ ถึงแม้ราคาสินค้ามันจะถูกเราก็ขายได้ อยู่ได้ แต่หากราคามันสูงเราก็ได้เงินมากขึ้น อย่าไปคิดมาก เพราะเราไม่ใช่ผู้กำหนดราคา เมื่อเรากำหนดราคาไม่ได้ เราต้องลดต้นทุน ให้เราอยู่ได้ เศรษฐกิจพอเพียงคือสิ่งที่ผมยึดถือและปฏิบัติมาตลอด ทำทุกอย่างที่ลดต้นทุน" ลุงทองเหมาะกล่าวทิ้งท้ายอย่างภูมิใจ

              สนใจร่วมฟังสัมมนาเชิงปฏิบัติการ (ฟรี) และลงพื้นที่ดูงานโครงการ "1 ไร่ 1 แสนทำจริงได้จริง" กับสมาคมสื่อมวลชนเกษตรแห่งประเทศไทย (สกท.) ระหว่างวันที่ 24-25 สิงหาคมนี้ โทร.0-2940-5425-6 และ 08-6340-1713 ในวันและเวลาราชการ

..................................................
(จากมหาลัยชาวนาสู่นาข้าวอินทรีย์ เส้นทางเกษตรสัญจร'1ไร่ 1แสน' : คอลัมน์ท่องโลกเกษตร : โดย...สุรัตน์ อัตตะ)