'กระชับ..พื้นที่เสี่ยง''จิ๊กซอว์'แก้ปัญหาเด็ก | คมชัดลึก

                ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา สังคมไทยรับรู้ข่าวสารถึงพฤติกรรมความรุนแรงในเด็กและเยาวชนอย่างต่อเนื่อง หรือพบเห็นกันชินตา อย่าง เด็กนักเรียนยกพวกตีกัน, ดักทำร้ายกันได้รับบาดเจ็บจนถึงขั้นเสียชีวิต และเมื่อไม่นานมานี้ สังคมออนไลน์ได้เผยแพร่คลิปเด็กนักเรียนมัธยมปลายใช้เก้าอี้ฟาดหน้าพนักงานแม่บ้านทำความสะอาด โดยสภาพปัญหาความรุนแรงในฐานะผู้ถูกกระทำและผู้ลงมือกระทำเสียเองของกลุ่มเด็กและเยาวชน กำลังสะท้อนบางสิ่งบางอย่างที่กำลังเกิดขึ้นในสังคมไทย พ.ต.อ.วิวัฒน์ คำชำนาญ ผู้กำกับการสวัสดิภาพเด็กและสตรี กองบัญชาการตำรวจนครบาล มองเห็นปัญหาและแนวทางในการแก้ไขเรื่องนี้อย่างไร?!!
 
-สถานการณ์ความรุนแรงในเด็กและเยาวชน
 
                หลังจากผมมารับตำแหน่งได้ 5 เดือน สิ่งที่ผมเห็นและตระหนักคือ ปัญหาของเด็กและเยาวชนมีหลายเรื่องประกอบกัน เรื่องแรกความรุนแรงในเด็กและเยาวชน โดยเฉพาะปัญหาเรื่องเด็กนักเรียนยกพวกตีกันทำร้ายกัน หรือไปทำร้ายคนอื่น, เรื่องที่สอง ปัญหาเรื่องยาเสพติด, เรื่องที่สาม เป็นเรื่องการประพฤติตัวไม่เหมาะสม, เรื่องที่สี่ เป็นเรื่องเกี่ยวกับเทคโนโลยี โซเชียลเน็ตเวิร์กต่างๆ ที่เข้ามาก่อให้เกิดปัญหาสังคม และเรื่องสุดท้ายคือ สถาบันครอบครัว ซึ่งส่วนประกอบทั้งหมดนี้เองทำให้เกิดปัญหาขึ้นในเด็กและเยาวชนในปัจจุบัน ตรงจุดนี้ผมมองว่า หน่วยงานของเราเป็นแค่หน่วยงานหนึ่ง น่าจะเป็นแค่จิ๊กซอว์ตัวหนึ่งที่จะประกอบรูปภาพให้สมบรูณ์ หากร่วมกับหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ผมเชื่อได้เลยว่า ทุกหน่วยงานก็มองเห็นว่าปัญหาดังกล่าวทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น และจะต้องช่วยกันหาทางแก้ไขและป้องกันในทิศทางที่ถูกต้องสอดคล้องกัน
 
-แนวโน้มของภัยจากอินเทอร์เน็ตหรือโซเชียลมีเดีย
 
                ต้องยอมรับว่า ภัยจากอินเทอร์เน็ตหรือโซเชียลมีเดียมีผลต่อเด็กและเยาวชนอย่างมาก เพราะปัจจุบันปฏิเสธไม่ได้ว่าโลกโซเชียลมีเดียนั้นเข้าถึงตัวเด็กได้มากกว่าคนรอบข้างหรือสถาบันครอบครัว อีกทั้งปัจจุบันเว็บไซต์เมืองไทยตอนนี้ค่อนข้างล่อแหลมในหลายๆ เรื่อง อย่างบางเว็บไซต์มีการขายอุปกรณ์ทางเพศ มีเว็บขายหนังโป๊ มีเว็บพนันบอล มีเว็บขายตัว มีเว็บขายยาเสพติด ล่าสุดมีเว็บขายปืน เยอะแยะไปหมด อย่างไรก็ตาม ตอนนี้ทางรัฐบาลได้มีนโยบายมอบแท็บเล็ตให้เด็กนักเรียน ตรงนี้เข้าใจได้ว่าหากจะพัฒนาคน พัฒนาประเทศ ต้องพยายามที่จะพัฒนาคนให้หมุนตามโลกให้ทัน
 
                หากถามผมว่า ภัยจากโลกออนไลน์นั้นเป็นภัยไหม มันก็เป็นภัย แต่ถ้าหากเรารู้ก่อน เตรียมการป้องกันก่อน สิ่งเหล่านี้ก็จะไม่เป็นภัยอย่างแน่นอน ผมมองว่าอยู่ที่ผู้ควบคุม คือครู อาจารย์ ผู้ปกครอง ที่คอยดูแลพวกเขามากกว่า ที่จะต้องกำกับดูแลให้ความเข้าใจว่า อันไหนสมควร ไม่สมควร สอนให้รู้ว่าอันไหนถูก อันไหนผิด สอนให้เขารู้ บางครั้งเรื่องที่ถูกปิดบังไม่เปิดเผยให้เขารู้และให้เขาไปเรียนรู้เองมันอาจมีโทษมากกว่าประโยชน์ก็ได้ ตรงนี้สรุปได้ว่า เราต้องเตรียมพร้อม ตั้งรับเรื่องต่างๆ ให้ดี แล้วเราถึงจะผ่านปัญหานี้ไปได้
 
-อีก 3 ปีเข้าสู่ประชาคมอาเซียน มองว่าจะเกิดปัญหาใดที่คุกคามเยาวชนไทย
 
                ผมมองว่า หลังจากนี้ไปเมื่อประเทศไทยเปิดประตูเข้าสู่ประชาคมอาเชียน ในอีก 3 ปีข้างหน้านั้น ปัญหาในเด็กและเยาวชนจะน่ากลัวมากยิ่งขึ้น หากเราไม่เตรียมตัวเพื่อตั้งรับดีๆ โดยเฉพาะปัญหายาเสพติดในเด็กและเยาวชนจะมีมากขึ้นกว่าเดิม ทั้งนี้เพราะการเข้าออกของของคนจากประเทศเพื่อนบ้านจะมากขึ้น เราจึงจะตกเป็นศูนย์กลางในด้านต่างๆ ดังนั้นสิ่งที่ควรจะทำตอนนี้คือ การเตรียมการป้องกัน เตรียมการรับมือ
 
-มองว่าเด็กและเยาวชนกลุ่มใดมีความเสี่ยงจะก่อปัญหาหรือตกเป็นเหยื่อ
 
                จากการที่ได้สัมผัสกับงานเกี่ยวกับสวัสดิภาพเด็กและเยาวชนมาได้ระยะหนึ่งนั้น มีโอกาสพูดคุยกับเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิดหรือเข้าข่ายเสี่ยงต่อปัญหาต่างๆ ในสังคม ทำให้ทราบว่าส่วนใหญ่เด็กๆ ที่มีปัญหานั้น 90 เปอร์เซ็นต์มาจากครอบครัวที่มีปัญหา ขาดความอบอุ่น ทั้งพ่อแม่แยกทาง หย่าร้าง กำพร้า หรือทำงานอย่างเดียวจนไม่มีเวลาดูแลบุตรหลาน ตรงนี้ทำให้เกิดปัญหาเป็นวัฏจักร พอปัญหาครอบครัวอ่อนแอลง ปัญหายาเสพติดก็เข้ามา ปัญหาอาชญากรรมก็เกิด ปัญหาขายบริการก็มี
 
                เราจะเห็นได้ชัดเลยในเมืองหลวง เมืองใหญ่ ทุกแห่งของประเทศไทยจะเกิดปัญหาเหล่านี้ ตรงนี้เองอยากจะให้พ่อแม่ผู้ปกครองส่วนใหญ่ที่ไม่ค่อยมีเวลาให้บุตรหลาน ไม่ได้เลี้ยงบุตรหลานเพราะความอบอุ่น แต่จะใช้เงินเป็นตัวเลี้ยง ตระหนักว่า สาเหตุใหญ่ๆ ที่ทำให้เด็กมีปัญหานั้น มาจากตัวพวกท่าน ผมบอกได้เลยว่า เป็นเรื่องยากจะจัดการและแก้ไขปัญหาเรื่องเด็กและเยาวชนให้หมดไปในทันทีทันใด เพราะปัจจุบันโลกมีวิวัฒนาการไปรวดเร็วมาก
 
                ประเทศไทยพยายามที่จะพัฒนาไปให้ทันโลก แต่บางครั้งต้องยอมรับว่า เราไม่สามารถพัฒนาขีดความสามารถของทุกหน่วยงานไปให้ถึงจุดหมายโดยพร้อมเพรียงกัน อย่างเช่นตอนนี้เราต้องการพัฒนาเศรษฐกิจสังคมให้ทันเทียบประเทศมหาอำนาจ ทว่าหน่วยงานอื่นยังตามและปรับตัวไม่ทัน อย่างเช่นสถาบันครอบครัว ต้องทำงานหนัก จนทำให้เกิดปัญหาในเด็กและเยาวชน แต่หน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องไม่ลงมาช่วยแก้ไขปัญหา ปัญหานี้ก็จะไม่หมดไป
 
-มีกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชนที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากลหรือไม่
 
                ตอนนี้ ถ้าถามผม ผมว่ากฎหมายของไทยที่เกี่ยวกับเด็กและเยาวชนนั้น มีความเหมาะสม และมีมาตรฐานสากลหรือไม่ ผมคิดว่า กฎหมายของเรามีหลายฉบับสามารถเลือกใช้ได้ตามสมมุติฐานความผิด และเพียงพอต่อการจัดการแก้ไขปัญหาแล้ว ยกตัวอย่าง พ.ร.บ.คุ้มครองเด็กฯ, การประมวลกฎหมายอาญา, พ.ร.บ.การค้ามนุษย์, พ.ร.บ.การค้าประเวณี ซึ่งกฎหมายต่างๆ เหล่านี้มีระดับโทษที่แตกต่างกัน แม้ว่าสมัยนี้รูปแบบกระทำความผิดจะซับซ้อนขึ้น อย่างเรื่องการค้าประเวณีเด็กเยาวชน ซึ่งเปลี่ยนวิธีการใหม่มาขายบริการทางอินเทอร์เน็ต ซึ่งมันก็เป็นการหลีกเลี่ยงการจับกุม แต่เมื่อเราจับกุมได้ก็เริ่มพัฒนาไปสู่รูปแบบอื่นๆ เรื่อยๆ
 
-มีความพร้อมรับมือรูปแบบปัญหาที่ซับซ้อนขึ้นอย่างไร
 
                เรามีการเตรียมความพร้อมอยู่แล้ว ผมเองเมื่อเข้ามาดูแลตรงนี้ก็มาตั้งหลักและนั่งคิดดูแต่ละหัวข้อที่ส่งผลให้เกิดปัญหาในเด็กและเยาวชน แล้วมานั่งคิดหาทางออกร่วมกับทีมงานหลายส่วน เพื่อหาทางแก้ไขให้เป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น ทางกองกำกับการเองได้มีการจัดกำลังพลใหม่ จากเดิมเน้นเรื่องการจับขอทานบ้าง, ตรวจตราเรื่องยาเสพติดบ้าง ก็มากำหนดงานใหม่ ทำตัวชี้วัดใหม่เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพสังคมในปัจจุบันมากยิ่งขึ้น
 
                ดังนั้น เมื่อมีกรอบของงานแล้วก็วางแผนคนจัดกำลังคนลงไป ยอมรับว่ามีงานเพิ่มขึ้นมาหลายอย่าง เช่น ตอนนี้จัดกำลังคนไปสอดส่องดูแลสถานบริการ, โรงเรียน, โรงแรม และร้านเกม-อินเทอร์เน็ต รวมถึงโรงเรียนไหนที่มีปัญหานักเรียนตีกัน ตลอดจนการจัดคนสำหรับการค้นหาบุคคลสูญหายด้วยหากได้การร้องขอให้ช่วยเหลือ นอกจากนี้ยังจัดทำโครงการต่างๆ เพื่อเป็นแนวทางป้องกันออกมารองรับ อย่างโครงการวิถีพุทธ, โครงการเยาวชนสัมพันธ์ ซึ่งร่วมมือกับสถาบันการศึกษาโรงเรียน หน่วยงานต่างๆ จนล่าสุดเราได้รับเลือกจากกระทรวงมหาดไทยว่าเป็น 1 ใน 6 หน่วยงานที่ได้รับรางวัลเกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นกับเด็กและเยาวชนด้วย

........

(หมายเหตุ : 'กระชับ..พื้นที่เสี่ยง' 'จิ๊กซอว์'แก้ปัญหาเด็ก : สัมภาษณ์พิเศษ พ.ต.อ.วิวัฒน์ คำชำนาญ ผู้กำกับการสวัสดิภาพเด็กและสตรี กองบัญชาการตำรวจนครบาล โดยไชยฤทธิ์ เสนาะวาที)