เงินนอกระบบ | คมชัดลึก

              ผู้ใหญ่ที่ผมเคารพนับถือท่านหนึ่งกรุณาเล่าให้ฟังว่า สมัยที่ท่านรับราชการอยู่ต่างจังหวัดก็ทำหน้าที่ในส่วนที่รับผิดชอบอย่างเข้มงวด วันหนึ่งก็มีครูบาอาจารย์คนหนึ่งมาแนะนำด้วยความห่วงใยว่า ที่คุณทำอยู่นั้นก็ดีแล้ว แต่ควรเข้าใจด้วยว่าเงินที่หมุนเวียนอยู่ในประเทศนั้น ส่วนหนึ่งก็เป็นเงินจากงบประมาณและธุรกิจการค้าบนดิน แต่อีกส่วนหนึ่งนั้นมาจากเงินใต้ดินหรือเงินนอกระบบต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเงินกู้ หวย ค้ายาเสพติด ค้ามนุษย์ ค้าของเถื่อน จนถึงค้าอาวุธ ฯ บางอย่างอาจจะสร้างผลกระทบต่อสังคมไทย แต่บางอย่างก็อาศัยประเทศไทยเป็นทางผ่าน ซึ่งล้วนทำกันเป็นกระบวนการ มีผู้เกี่ยวข้องโยงใยเป็นจำนวนมาก ผู้ใหญ่ที่ผมเคารพนับถือก็ถามครูบาอาจารย์ท่านนั้นว่า แล้วอาจารย์จะให้ผมทำยังไง ก็ได้รับคำตอบว่า คุณก็ไม่ใช่เด็กแล้ว น่าจะคิดได้เองว่าควรจะทำยังไง
 
              เรื่องข้างต้นเกิดขึ้นเมื่อหลายสิบปีที่แล้ว แต่ทุกวันนี้ก็ไม่ได้เลือนรางหรือลดราไปจากสังคมไทย ตรงกันข้ามกลับยิ่งขยายตัวใหญ่โตยิ่งขึ้น มีเครือข่ายที่เข้มแข็งครอบคลุมอย่างกว้างขวาง มีเงินหมุนเวียนจำนวนมหาศาล และส่งผลร้ายที่รุนแรงขึ้น ซึ่งผมเชื่อว่าคนที่มีหน้าที่ปราบปรามเรื่องเหล่านี้ส่วนหนึ่งก็อาจจะเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องหรือได้รับผลประโยชน์ด้วย แต่อีกส่วนหนึ่งก็คงจะได้รับคำเตือนเช่นเดียวกับผู้ใหญ่ที่ผมเคารพนับถือได้รับ
 
              ประเทศไทยของเราเวลานี้ ถ้าเป็นคนไข้ก็อยู่ในอาการน่าเป็นห่วง เพราะรับเชื่อโรคทั้งไข้หวัดนก โรคซาร์ส ไข้หวัด 2002 จนถึงโรคมือเท้าปากเปื่อย มาเต็มเปา ที่พอประทังชีวิตอยู่ได้ก็ด้วยอาหารที่แสลงโรคต่างๆ ทั้งที่รู้ว่าเป็นสิ่งที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพของตนเองอย่างยิ่งก็ตาม และยิ่งหมอในโรงพยาบาลมีความไม่ลงรอยกัน ตั้งหน้าตั้งตาทะเลาะกันเองมากกว่าจะตั้งอกตั้งใจรักษาโรค ก็ยิ่งทำให้น่าเป็นห่วงหนักขึ้นไปอีก
 
              ถามว่า คนไทยควรจะทำอย่างไรระหว่างการนอนรอความตายในโรงพยาบาล กับการแข็งใจลุกจากเตียงคนไข้ เลิกราจากของแสลงทุกอย่าง และอำลาหมอที่หน้ามืดตามัวเหล่านั้น ผมก็เชื่ออีกแหละครับ ว่ามีคนไทยจำนวนไม่น้อยที่สมัครใจจะเลือกวิธีแรก เพราะเป็นสิ่งที่คุ้นชินมานมนาน มากกว่าการจะทำในเรื่องที่รู้สึกว่าเป็นเรื่องที่เสี่ยง และไม่คุ้นเคย แม้รู้ทั้งรู้ว่าการเลือกเช่นนั้นเป็นความคิดที่ไม่ถูกต้องก็ตาม
 
              ถ้าถามว่าบ้านอื่นเมืองอื่นเขามีปัญหาเรื่องเงินนอกระบบเหมือนเมืองไทยไหม? ก็ตอบได้เลยว่ามีครับ เพราะประเทศใดก็ตามที่บ้านเมืองอ่อนแอลง ไม่ว่าจะด้วยเศรษฐกิจ การเมือง หรือความมั่นคงภายใน-ภายนอก เมื่อนั้นสิ่งไม่ถูกกฎหมายทั้งหลายก็จะเฟื่องฟูขึ้น จนบางครั้งกลายเป็นองค์กรหรือเครือข่ายขนาดใหญ่ ดังเช่น อั้งยี่ของจีน ยากูซ่าของญี่ปุ่น มาเฟียของอิตาลี แก๊งอดีตเคจีบีของรัสเซีย หลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียต แม้กระทั่งอเมริกาในยุคที่อันธพาลอย่าง อัล คาโปนครองเมือง
 
              ปัญหาเช่นนี้ แต่ละประเทศก็มีวิธีแก้ไขที่แตกต่างกันไปตามสถานการณ์ บางครั้งก็อาจใช้ความเด็ดขาดรุนแรงแบบถอนรากถอนโคน บางครั้งก็ใช้การเจรจาเกลี้ยกล่อม บางครั้งก็ใช้วิธีตัดท่อน้ำเลี้ยง หรือสับเปลี่ยนโยกย้ายเจ้าหน้าที่ที่เข้าไปมีส่วนพัวพันกับเรื่องเหล่านั้น  แต่ที่น่าศึกษาคือการใช้มาตรการทางภาษีและการเงินของสหรัฐ เช่นในกรณีของอัล คาโปน และกฎหมายฟอกเงินในปัจจุบัน ซึ่งแม้ว่าเรื่องเช่นนี้จะเป็นเรื่องไม่มีใบเสร็จ แต่ก็ไม่สามารถจะหนีเรื่องที่มาของเงินและการหลบเลี่ยงภาษีได้
 
              ครับ นั่นคือวิธีการแก้ไขปัญหาเรื่องเงินนอกระบบหรือเงินใต้ดินของสหรัฐ-ประเทศที่มีคำพูดว่า “ความตาย และการเสียภาษี เป็นสิ่งที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้” ซึ่งต่างกับบางประเทศ ที่คนถือคติว่า “เงินคือพระเจ้า” นั่นล่ะครับ