พัฒนา(ระบบยุติธรรม)ที่ยั่งยืน | คมชัดลึก

                เมื่อพูดถึงการพัฒนาที่ยั่งยืนในความหมายของการพัฒนากระบวนการยุติธรรมคงต้องหมายความถึงการพัฒนาวิถียุติธรรมที่ชัดเจนและยั่งยืนให้เกิดขึ้นในสังคมไทย โดยต้องครอบคลุมไปถึงการที่ประชาชนจะต้องเข้าถึงและรู้สึกเป็นเจ้าของหรืออย่างน้อยที่สุดต้องมีส่วนร่วมในกระบวนการยุติธรรมมากพอสมควร
   
                โดยทั่วไปเมื่อพูดถึงกระบวนการยุติธรรมก็มักจะเข้าใจกันว่าเป็นกระบวนการยุติธรรมทางอาญาที่มีหน่วยงานตำรวจ อัยการ ศาลเป็นหลัก ทั้งๆ ที่ความจริงแล้วไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสียทั้งหมด การอำนวยความยุติธรรมที่มีอยู่ในสังคมไทยมีหลากหลายรูปแบบทั้งในรูปของระบบราชการที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของกระทรวง กรม หรือรัฐวิสาหกิจต่างๆ ที่ใช้อำนาจบังคับใช้กฎหมายและระเบียบต่างๆ ในการทำหน้าที่ ซึ่งรวมทั้งการทำงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นๆ อีกเช่นกัน
   
                นอกจากนั้นการอำนวยความยุติธรรมที่อยู่ในรูปแบบอย่างไม่เป็นทางการหรือที่อยู่ในภาคเอกชน ภาคประชาชน หรือประชาสังคมทั่วไปไม่ว่าจะเป็นองค์กรพัฒนาเอกชนที่เรียกกันติดปากว่าเอ็นจีโอ หรือมูลนิธิการกุศลหรือสาธารณประโยชน์ และที่สำคัญต้องไม่ลืมการอำนวยความยุติธรรมของผู้นำชุมชน  ผู้นำศาสนาในรูปแบบของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทโดยทั่วไปอีกด้วย
   
                กระบวนการยุติธรรมจึงควรมีความหมายที่ครอบคลุมวิถียุติธรรมทั้งที่เป็นแบบพิธีอย่างระบบราชการเช่น ตำรวจและศาล และวิถียุติธรรมแบบไม่เป็นทางการที่ประชาชนน่าจะมีบทบาทในการอำนวยความยุติธรรมกันเองได้
   
                การพัฒนากระบวนการยุติธรรมที่ยั่งยืนจึงควรเป็นทิศทางของการพัฒนาเพื่อเสริมสร้างวิถียุติธรรมทั้งที่เป็นระบบราชการมีแบบพิธีและแบบไม่เป็นทางการที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง โดยจะต้องเริ่มต้นด้วยการเปลี่ยนความคิดความเชื่อของทุกคนในสังคมไทยเสียก่อนในเรื่องของความหมายและขอบเขตของกระบวนการยุติธรรม
   
                การเปลี่ยนความคิดที่ว่าการอำนวยความยุติธรรมในสังคมจะต้องเป็นเรื่องของอำนาจในระบบราชการที่ต้องมีการรวมศูนย์เท่านั้น เราต้องยอมรับว่าไม่ใช่เรื่องง่ายๆ และทำกันได้ภายในข้ามคืน ซึ่งคงจะต้องมองสภาพความเป็นจริงที่มีอยู่ในปัจจุบัน เช่น ปัญหาการที่ประชาชนไม่อาจเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้อย่างสะดวกและประหยัดสะท้อนประเด็นการพัฒนากระบวนการยุติธรรมที่ไม่มีมุมมองของการให้ประชาชนเป็นศูนย์กลาง รวมทั้งขาดการส่งเสริมให้ประชาชนมีทางเลือกในการได้รับบริการด้านการอำนวยความยุติธรรม
   
                สถานการณ์ของการอำนวยความยุติธรรมในสังคมไทยจึงถึงจุดที่ต้องมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืนด้วยการเพิ่มศักยภาพของประชาชนในการอำนวยความยุติธรรมในรูปแบบที่ยึดวิถีชีวิตที่หลากหลายเป็นศูนย์กลาง โดยเริ่มต้นเน้นการแก้ไขปัญหาความไม่เป็นธรรมในระดับชุมชนท้องถิ่นของตนเองเสียก่อน เพื่อสร้างความคิดความเชื่อว่าชุมชนก็มีศักยภาพเป็นศูนย์กลางของการอำนวยความยุติธรรมได้
   
                การพัฒนาศักยภาพของประชาชนให้สามารถอำนวยความยุติธรรมในระดับท้องถิ่น โดยกำหนดให้สามารถเชื่อมโยงระบบและขั้นตอนไปสู่กระบวนการยุติธรรมตามระบบราชการดังเช่นในปัจจุบัน จึงน่าจะเป็นทิศทางการพัฒนากระบวนการยุติธรรมที่ยั่งยืน เพราะนอกจากจะเป็นการตอบโจทย์การพัฒนากระบวนการยุติธรรมเชิงโครงสร้างแล้ว จะยังเป็นการพัฒนาการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นและเป็นการพัฒนาประชาธิปไตยควบคู่กันไปอีกด้วย
   
                การพัฒนากระบวนการยุติธรรมในสังคมไทยถือว่าเป็นทิศทางและตัวชี้วัดอำนาจต่อรองของประชาชนในสังคม และถือว่าเป็นการพัฒนาสมดุลที่ยั่งยืนของสังคมอีกด้วย