เวิลด์วาไรตี้:ผู้พิทักษ์ความสะอาด | คมชัดลึก

                   หลายคนอาจพอได้ยินมาบ้างว่า จีนใช้ "จมูกมนุษย์" เป็นเครื่องมือหนึ่งในตรวจจับมลพิษ ซึ่งเป็นปัญหาหนักอกของแทบทุกเมืองใหญ่ในแดนมังกรที่เจริญเติบโตแบบก้าวกระโดด แต่ทราบหรือไม่ว่าคนอาชีพนี้ทำงานอย่างไร และต้องมีคุณสมบัติอย่างไร

                   หนังสือพิมพ์โกลบอลไทม์สในจีน ได้ไปเจาะชีวิตของหนึ่งในทีมจมูกวิเศษ เป็นสตรีวัย 35 ปีชื่อว่า หลิว หยง ทำให้ได้รู้ว่า กว่าจะมีจมูกไว้หากินแบบนี้ ไม่ใช่ง่ายๆ เลย

                   หลิว หยง เป็นหนึ่งในนักดมกลิ่นมืออาชีพที่มีใบอนุญาต สังกัดห้องปฏิบัติการควบคุมมลพิษกลิ่น ภายใต้กระทรวงพิทักษ์สิ่งแวดล้อม

                   ตลอด 11 ปีที่ทำงานนี้ หลิวต้องเลิกใช้น้ำหอมและเครื่องสำอาง เพราะกลิ่นอาจกระทบประสาทสัมผัสกลิ่นของเธอ นั่นคือสิ่งที่ผู้หญิงคนหนึ่งต้องเสียสละอย่างแรกๆ แต่เจ้าตัวบอกว่าภูมิใจกับงานที่ทำ

                   หลิวเป็นหนึ่งในเจ้าของจมูกพิสูจน์กลิ่นมืออาชีพที่ผ่านการฝึกในรุ่นแรกๆ แต่ปัจจุบัน มีจำนวนมากที่ทำงานอยู่ในมหานครใหญ่ที่เต็มไปด้วยมลพิษ อย่างปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ เทียนจิน และเฉิงตู
 การใช้จมูกมนุษย์แทนอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เป็นเพราะก๊าซบางชนิด มีแต่มนุษย์เท่านั้นที่ตรวจจับได้ผ่านปฏิกิริยาทางร่างกายต่อกลิ่นนั้นๆ

                   "หากมีประชาชนร้องเรียน มีกลิ่นแปลกๆ จากโรงงาน แต่เครื่องมือตรวจวัดอะไรไม่ได้ ก็จะต้องเป็นจมูกของเรานี่แหละที่จะบอกได้ว่า กำลังเกิดอะไรขึ้น" หลินกล่าวและว่า ตอนแรกก็กังวลว่า การดมกลิ่นแย่ๆ มากเกินไป อาจทำร้ายสุขภาพตัวเองโดยเฉพาะพวกก๊าซพิษจากโรงงาน แต่หลังจากการทำละลายกลิ่นในน้ำแล้ว กลิ่นที่พวกเราดม ไม่มีอันตราย จะว่าไปแล้ว ยังฉุนน้อยกว่าน้ำส้มสายชูด้วยซ้ำ

                   นักวิทยาศาสตร์ประเมินว่า กลิ่นตามธรรมชาติมีอยู่กว่า 1 ล้านกลิ่น มนุษย์รับรู้ได้แค่ 1 หมื่นกลิ่น น้อยกว่าสัตว์ชนิดต่างๆ มาก แต่ไม่ใช่ว่าทุกคนจะได้กลิ่นเหล่านั้นในแบบเดียวกัน
 โดยทั่วไป จมูกด้านซ้ายจะได้กลิ่นมากกว่าข้างขวา  และผู้หญิงจะมีความสามารถในการรับรู้กลิ่น ได้ดีกว่าผู้ชาย

                   คนส่วนใหญ่แยกแยะกลิ่นได้ในจำนวนจำกัด แต่สำหรับคนที่ทำงานในอุตสาหกรรมน้ำหอม อาจจดจำได้ประมาณ 800 กลิ่น

                   พื้นผิวในการรับรู้กลิ่นของจมูกมนุษย์ มีพื้นที่ประมาณ 10 ตารางเซนติเมตร น้อยกว่าสุนัขราว 15 เท่า

                   แต่การสมัครเข้าทำงานแบบที่หลิวทำอยู่ ไม่ถึงกับต้องมีจมูกไวเหมือนสุนัข แต่ต้องผ่านการทดสอบอย่างเข้มข้น และดำรงชีวิตภายใต้กฎเกณฑ์ใกล้ๆ นักบวช คือไม่สูบบุหรี่ ไม่ดื่มเหล้า อายุระหว่าง 18-45 ปี ไม่มีอาการผิดปกติใดๆ ที่อาจกระทบกระเทือนต่อประสาทในการรับกลิ่น พวกเขาจึงได้ชื่อว่าเป็นคนบริสุทธิ์ผุดผ่องที่สุดในโลกก็ว่าได้ เงินเดือนสำหรับนักดมกลิ่นเริ่มต้นที่ประมาณ 3,000 หยวน (ราว 1.5 หมื่นบาท)

                   การรับรู้กลิ่นของมนุษย์ ทำให้แม่นยำขึ้นได้ผ่านการฝึก แต่ละคนจะต้องผ่านบททดสอบมากมาย ฝึกดมกลิ่นหลากหลายในห้องแล็บ เพื่อฝึกประสาทสัมผัสให้ไวต่อกลิ่นมากขึ้น และจะได้รับใบอนุญาตต่อเมื่อสามารถแยกแยะกลิ่นดอกไม้ ขนม ผลไม้ และกลิ่นของมลพิษได้

                   นอกจากนี้ พวกเขาจะต้องกลับมาทดสอบทุก 3 ปี เพื่อยืนยันว่า จมูกของพวกเขายังทำงานได้อย่างเต็มศักยภาพ

                   นอกจากต้องเลี่ยงเครื่องสำอางแล้ว ก่อนไปพิสูจน์กลิ่นใดก็ตาม นักดมกลิ่นจะกินอาหารรสจัด หรือกินฉุน อย่าง หัวหอม ไม่ได้

                   เหล่านี้จึงเป็นเหตุให้น้ำหอมที่เพื่อนให้หลิวเป็นของขวัญ ไม่ถูกแตะต้องเลยมานานหลายปี กระนั้นเธอไม่รู้สึกว่างานที่ทำน่าเบื่อ กลับรู้สึกว่านี่เป็นอาชีพที่มีความรับผิดชอบสูงมาก เพื่อทำให้ผู้คนได้หายใจอากาศสะอาด

---------------------------

(เวิลด์วาไรตี้ : จมูกวิเศษ ผู้พิทักษ์ความสะอาด : โดย...อุไรวรรณ นอร์มา)