สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ..เจ้าฟ้านักพัฒนา | คมชัดลึก

          สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้โดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถไปทรงเยี่ยมราษฎรในถิ่นทุรกันดารห่างไกลการคมนาคมทั่วทุกภาคของประเทศ ทรงพบปัญหาความยากจนและความทุกข์ยากของประชาชน ด้วยพระราชหฤทัยที่ทรงห่วงใยพสกนิกร จึงเป็นที่มาของ โครงการพัฒนาตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โดยทรงมุ่งเน้นการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนให้ดีขึ้น ทั้งด้านสุขภาพอนามัย ด้านการศึกษา ด้านอาชีพ และด้านสิ่งแวดล้อม ขณะเดียวกันก็ทรงยึดหลักการอนุรักษ์วิถีชีวิต ขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรมที่ดีงามของท้องถิ่น การส่งเสริมให้เด็กและเยาวชน ทำโครงงานการศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่น ประเพณี และวัฒนธรรมท้องถิ่นในสถานศึกษา และการจัดกิจกรรมวันสำคัญทางประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่น รวมถึงพระราชทานความร่วมมือกับต่างประเทศ โดยมีพระราชประสงค์ที่จะส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนในประเทศเพื่อนบ้าน รวมทั้งประเทศในภูมิภาคเอเชีย ให้มีสุขภาพดี มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นเช่นกัน
 
          พระองค์มีพระราชหฤทัยมุ่งมั่นที่จะช่วยเหลือ "เด็กและเยาวชน" ในถิ่นทุรกันดาร ซึ่งจะเป็นกำลังที่สำคัญในการพัฒนาประเทศชาติต่อไปในอนาคต หากต้องเผชิญกับปัญหาการขาดบริการด้านสาธารณสุข และขาดโอกาสทางการศึกษา โดยเฉพาะการขาดแคลนอาหารที่จะบริโภค อาจทำให้เป็นโรคขาดสารอาหารและมีมาตรฐานทางการศึกษาต่ำ สุขภาพร่างกายอ่อนแอเกิดการเจ็บป่วยได้ง่าย จึงเป็นที่มาของ “โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร” โดยทรงทำโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน ในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน เพื่อพัฒนาภาวะโภชนาการและสุขภาพของเด็ก ซึ่งปัจจุบันการดำเนินงานฯ เป็นการพัฒนาแบบองค์รวม ที่ยึดเด็กและเยาวชนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนาโดยผ่านกระบวนการเรียน
 
          นอกจากนี้ยังมี โครงการด้านงานนักเรียนในพระราชานุเคราะห์ฯ และทุนพระราชทานเพื่อการศึกษา เนื่องจากทรงประจักษ์ว่า เด็กนักเรียนในถิ่นทุรกันดาร เมื่อสำเร็จการศึกษาชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 แล้ว ส่วนใหญ่ไม่มีโอกาสศึกษาต่อในระดับสูงได้ จึงมีพระราชประสงค์พระราชทานพระราชานุเคราะห์แก่นักเรียนเหล่านั้น ได้มีโอกาสศึกษาต่อตามความเหมาะสมของระดับสติปัญญา และความสามารถของแต่ละบุคคล เมื่อสำเร็จการศึกษาจะได้นำความรู้ที่ได้รับกลับไปพัฒนาชุมชนของตนเองสืบไป ขณะเดียวกันยังดำเนินงานทั้งในด้านการปรับปรุงพัฒนาคุณภาพการศึกษาให้แก่นักเรียน ด้วยการฝึกอบรมให้ความรู้ทางวิชาการ แนะแนวทางการศึกษา และวางแผนการศึกษาในอนาคตให้แก่นักเรียน การปลูกฝังและเสริมสร้างจิตสำนึกในความเป็นไทย ให้มีความรักในถิ่นที่อยู่ และการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข รวมทั้งการติดตามดูแล ให้คำปรึกษาและช่วยเหลือนักเรียนทั้งในด้านการเรียน ความประพฤติ และการใช้จ่ายเงินพระราชทาน ตลอดจนส่งเสริมให้มีงานทำตามคุณวุฒิของนักเรียน
 
          อย่างไรก็ตาม ทรงตระหนักว่าการพัฒนาเด็กและเยาวชนเพียงกลุ่มเดียว คงไม่เพียงพอที่จะทำให้เกิดความมั่นคง การพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนได้ต้องช่วยเหลือครอบครัวของเด็กและเยาวชนในชุมชนนั้นด้วย จึงมีพระราชดำริให้ส่งเสริมอาชีพแก่ประชาชนในถิ่นทุรกันดาร ด้วยการดำเนินโครงการ “การพัฒนากลุ่มอาชีพประชาชน ในถิ่นทุรกันดาร” โดยมีพระราชประสงค์เพื่อให้ประชาชนรวมกันเป็นกลุ่มอาชีพ ผลิตสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม ขึ้นมาเพื่อนำไปจำหน่าย ซึ่งไม่เพียงจะทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้น สามารถพึ่งตนเองได้ และยังส่งผลให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น รวมทั้งยังทำให้เกิดความร่วมมือ การช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เกิดทักษะในการใช้กระบวนการแก้ไขปัญหาในการดำเนินงาน และสามารถสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนได้อีกด้วย
 
          ด้วยสายพระเนตรอันยาวไกล สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเล็งเห็นถึงต้นเหตุแห่งปัญหาความยากจนของประชาชน ส่วนหนึ่งเกิดจากปัญหาพื้นที่เสื่อมโทรม ขาดความอุดมสมบูรณ์ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมถูกทำลาย ดังนั้นเพื่อแก้ไขปัญหาความขาดแคลนปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต ให้สามารถพัฒนาตนเองได้ในเบื้องต้น จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ดำเนินงานพัฒนาพื้นที่ที่ทรงพบว่าประชาชนมีความยากจนมาก ด้วยทรงจัดตั้งโครงการด้านการพัฒนาพื้นที่แบบบูรณาการ เพื่อพัฒนาพื้นที่ตามสภาพปัญหา ทั้งด้านการเกษตร โภชนาการ สุขภาพอนามัย การศึกษา การส่งเสริมอาชีพการอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการรักษาวัฒนธรรมท้องถิ่นในพื้นที่เฉพาะตามจังหวัดต่างๆ ทั้ง 4 ภาคของประเทศ โดยรูปแบบของการพัฒนาประกอบด้วย การพัฒนาแหล่งน้ำ การพัฒนาพื้นที่การเกษตร การปรับรูปแปลงนา การส่งเสริมพันธุ์พืชที่เหมาะสม การศึกษา เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนและเพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของชุมชน การพัฒนาทางสาธารณสุข ตลอดจนการส่งเสริมอาชีพ ฯลฯ
 
          ผลแห่งการทุ่มเทพระวรกาย ทุ่มเทพระราชหฤทัย เพียงเพื่อให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2548 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงได้รับการทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลอินทิรา คานธี ประจำปี 2547 สาขาสันติภาพ การลดอาวุธ และการพัฒนา จากประเทศสาธารณรัฐอินเดีย โดยในครั้งนั้น มีพระราชดำรัสใจความว่า "...งานพัฒนาเป็นงานที่ยากและใช้เวลานานกว่าจะประสบความสำเร็จ ดังนั้นผู้ที่ทำงานด้านการพัฒนาทั้งหลาย จึงต้องอดทนมีความเชื่อที่หนักแน่นในธรรมะและคุณธรรม อีกทั้งต้องซื่อตรงและจริงใจ เพื่อให้ผู้อื่นนิยมและศรัทธา"
 
          เนื่องในวันคล้ายวันพระราชสมภพของ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ขอน้อมถวายพระพรชัยมงคล ขอทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน ทรงพระเกษมสำราญ ปราศจากโรคาภัยอันตรายทั้งปวง ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ข้าพเจ้าทีมข่าวสังคม-สตรี หนังสือพิมพ์คม ชัด ลึก