ไปสามพรานเข้าสวนมะนาว | คมชัดลึก

                การเจรจาของแม่บ้าน แม่ค้าส้มตำในช่วงนี้ วาลีฮิตไม่พ้น "มะนาวช่างแพงเหลือเกิน" และแพงทุกปีนั้บแต่มกราคม-เมษายน ซึ่งเป็นช่วงเข้าหน้าแล้ง ผลผลิตมะนาวจะลดลง ทำให้บรรดาพ่อค้าหัวใสนำมะนาวต่างประเทศโดยเฉพาะเวียดนาม จีน เข้ามาขายปะปนกับมะนาวแป้น ซึ่งเป็นมะนาวพื้นเมืองของภาคกลางและภาคตะวันตกของไทยที่มีแหล่งปลูกที่เพชรบุรี ราชบุรี นครปฐม กาญจนบุรี เป็นต้น

               ช่วงที่มะนาวกำลังมีราคาแพงนั้นทีม "ท่องโลกเกษตร" แวะสัมผัสสวนมะนาวของ ประเวศ คุ้มเจริญ เกษตรกรหมู่ 6 ต.คลองใหม่ อ.สามพราน จ.นครปฐม ที่หันปลูกมะนาวพันธุ์แป้นรำไพ สายพันธุ์พื้นเมืองของ อ.สามพราน พันธุ์ที่นิยมปลูกมากที่สุด เกษตรกรมักจะเสียบยอดต้นมะขวิด จะทำให้ติดลูกเร็วและดกมาก

              ความจริงมะนาวเป็นพืชที่ปลูกได้เกือบทุกสภาพดิน แม้แต่ดินกรวด แต่โดยทั่วไปการปลูกมะนาวที่งอกงามดี มีผลดก คุณภาพดี มักปลูกในพื้นดินร่วนซุย มีการระบายน้ำดี มีอินทรียวัตถุผสมที่สมบูรณ์ ควรอยู่ใกล้แหล่งน้ำ เพราะมะนาวเป็นพืชที่ต้องการน้ำพอสมควร

              สวนมะแป้นรำไพของประเวศ มี 2 แปลง รวมเนื้อที่ 7 ไร่สวนแรกนั้น ประเวศ บอกว่าปลูกมาแล้ว 5 ปีอีกแปลงหนึ่งที่ติดกันเพิ่งปลูกได้เพียง 3 ปี ทั้ง 2 แปลงเขาจัดสวนอย่างเป็นระเบียบ มีการยกร่องเพื่อปลูก ขนาดกว้าง 4 เมตร ร่องน้ำกว้าง 1.5 เมตร ลึกกว่า 1 เมตร สำหรับปล่อยน้ำใช้รดต้นมะนาว ซึ่งทั้งหมดในสวนมี 400 ต้น

             ระเวศบอกว่า เดิมทีปลูกพลู หรือ 15 ปีก่อน ราวปี 2539 พลูมีราคาสูง ราคาส่งรับซื้อ กก.ละ 30-40 บาท ตอนหลังพลูราคาตก ประกอบกับมีโรคเทา-ดำ ใบมีวงจุด จึงพลิกสวนพลูมาเป็นสวนฝรั่ง ปลูกพันธุ์แป้น ช่วงนั้นราคา กก.ละกว่า 10 บาท เป็นราคาที่เกษตรกรอยู่ได้เพราะฝรั่งมีน้ำหนักดี เพียง 2 ผลก็ได้แล้ว 1 กก. ปลูกฝรั่งได้ 6 ปี ประสบปัญหาโรครากจม ไม่ดูดธาตุอาหารจึงล้มเลิกไป

             "ผมสังเกตเห็นว่า การปลูกพืชเชิงเดี่ยวพอปลูกได้ระยะหนึ่งจะมีโรคระบาด จึงมองว่าทางออกควรปลูกพืชอื่น ในที่สุดตัดสินใจปลูกมะนาว เพราะเห็นออกผลทั้งปี หากดูแลดี โดยเฉพาะเรื่องของน้ำช่วงหน้าร้อนตั้งแต่มกราคม-เมษายน ช่วงนี้มะนาวจะแพงมาก จึงปลูกพันธุ์พื้นเมืองนครปฐมคือมะนาวแป้นรำไพ ช่วงแรก 3 ไร่ เพียง 1 ปีกับ 8 เดือน ได้ผลผลิตแล้ว ปลูกได้ 2 ปี เห็นราคาอยู่ได้ จึงขยายแปลงใหม่รวมทั้งหมด 7 ไร่" ประเวศ กล่าว

              ประเวศบอกว่า ปลูกมะนาวไม่ยุ่งยากเมื่อเทียบกับพลูและฝรั่ง ที่สำคัญช่วงนี้หากคำนวณจากรายได้แล้วต้องยอมรับว่ามีรายได้ที่ดีกว่าช่วงเดือนพฤษภาคม-ตุลาคม เป็นช่วงที่มะนาวออกผลผลิตมากที่สุด แม้ราคาที่สวนราคาคละอยู่ที่ 60-70 สตางค์ก็ตาม แต่ช่วงอื่นมะนาวราคาดี อย่างช่วงนี้ถือเป็นช่วงที่มะนาวราคาสูงรับซื้อที่หน้าสวนเป็นผลคละตกผลละ 3.50-4 บาท หากคัดเป็นจัมโบ้ราคาผลละถึง 6 บาท เมื่อเฉลี่ยทั้งปีแล้วเกษตรกรอยู่ได้

              "สวนของผมจะเก็บเกี่ยวผลผลิตเดือนละครั้ง ใช้คนงาน 5-7 คน หากช่วงผลดกใช้เวลาเก็บเกี่ยวครั้งละ 7-10 วัน เก็บได้หลายแสนผล ถ้าเฉลี่ยทั้งปี 1 ไร่เก็บได้ครั้งละกว่า 5 หมื่นผล ถือว่ารายได้ดี แต่ต้นทุนก็สูงเช่นกัน เช่นค่าปุ๋ยสูตรเสมอ 17-17-17 ใส่เดือนละ 1 ครั้งปุ๋ยคอกเพื่อรักษาสภาพดินอีก รวมถึงยากำจัดศัตรูพืชด้วยแล้วตกเดือนละหลักแสนเช่นกัน"

                อย่างไรก็ตาม ข้อดีของการทำสวนมะนาวอย่างหนึ่ง ประเวศบอกว่า ไม่ต้องกังวลเรื่องตลาด เพราะมีพ่อค้าประจำไปรับถึงสวน พอถึงเวลาเพียงโทรศัพท์เท่านั้น     

 

เคล็ด (ไม่ลับ) ปลูกมะนาว

การปลูกเริ่มที่การเตรียมพื้นที่ปลูก

               หากเป็นพื้นที่ลุ่ม ให้ทำคันดินกว้าง 4-6 เมตรให้สังเกตน้ำที่เคยท่วมว่าสูงขนาดไหน จึงยกคันดินหรือหลังร่องให้สูงกว่าแนวระดับน้ำท่วม 50 ซม. เพื่อป้องกันน้ำท่วม ระหว่างคันดินทำร่องน้ำ เพื่อนำน้ำรดต้นมะนาว ขนาดร่องน้ำกว้าง 1.5 เมตร ลึก 1 เมตร

               ถ้าเป็นที่ดอนควรไถพรวนเพื่อกำจัดวัชพืช และทำให้ดินร่วนซุย ขุดหลุ่มปลูกขนาดห่าง  4x4-6x6 เมตร ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับความอุดมสมบูรณ์ของดินด้วย

วิธีปลูก

               ควรปลูกในช่วงต้นฤดูฝน ขุดหลุมปลูก กว้างลึก 50 ซม. ผสมดิน ปุ๋ยคอก ปุ๋ยร็อคฟอสเฟตเข้าด้วยกันใส่ในหลุม จากนั้นยกถุงกล้ากรีดและดึงถุงพลาสติกออกลงไป กลบดินที่เหลือลงในหลุม กดดินบริเวณโคนต้นให้แน่น ปักไม้หลักและผูกเชือกยึด เพื่อป้องกันลมพัดโยก หากาบมะพร้าว ฟางข้าว หญ้าแห้ง วางบนปากหลุม แล้วรดน้ำให้โชกสม่ำเสมอ ช่วงที่ปลูกใหม่ๆ ควรให้น้ำวันละครั้งเป็นอย่างน้อย

               การใส่ปุ๋ย มะนาวอายุ 3-4 เดือน ควรใส่ปุ๋ยเคมี ปุ๋ยหมัก หรือปุ๋ยคอกต้นละ 0.5 กก. ถ้าปุ๋ยเคมีควรใส่หลังจากพรวนดิน กำจัดวัชพืชแล้ว โดยใส่บริเวณรอบทรงพุ่ม แล้วก็ให้น้ำตามเพื่อให้ปุ๋ยละลาย

               อายุได้ 1 ปี ให้ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 ต้นละ 300 กรัม อายุ 2 ปี เพิ่มปริมาณปุ๋ยโดยใส่ปีละ 2 ครั้ง ครั้งละ 1 กก.กรัม ในระหว่างออกดอกราว 1-2 เดือน ให้ใส่ปุ๋ยสูตรที่มีฟอสฟอรัสสูง เช่น สูตร 12-24-12 เพื่อเร่งการเจริญเติบโตในระยะที่ยังไม่ออกดอก และใช้สูตร 0-52-34 ระยะเร่งการออกดอก ครั้งละ  0.5-1 กก.ระหว่างที่นั้นให้กำจัดวัชพืช ตัดแต่งกิ่งให้มะนาวมีพุ่มสวย

               โรคของมะนาวที่พบมีแคงเกอร์ ราดำ กรีนนิ่ง (ใบแก้ว) ยางไหล โรครากเน่าและโคนเน่า ส่วนแมลงศัตรูมีหนอนชอนใบ หนอนกินใบ (หนอนแก้ว) เพลื้ยไฟ และไรแดง เป็นต้น

..............................
(ท่องโลกเกษตร : ไปสามพรานเข้าสวนมะนาว พืชเศรษฐกิจทำเงินหน้าแล้ง โดย...ดลมนัส กาเจ)