ทุนนิยมในพม่ากับอนาคตเศรษฐกิจไทย | คมชัดลึก

          เมื่อปลายปีก่อน (ต้นเดือน ธ.ค. 54) ในคอลัมน์นี้ ผมได้เขียนเรื่องแรงงานไทยว่า เอกชนพร้อมจะรับการปรับค่าแรงขั้นต่ำขึ้นเป็น 300 บาทต่อวัน หรือยัง ตอนนั้นจำได้ว่า เป็นห่วงเรื่องของแรงงานไทยว่า จบมาไม่ค่อยตรงสายงานที่ทำงานกันเยอะ อาจเป็นเพราะค่านิยมต้องเรียน ปริญญาตรีกัน อาจไม่ทราบว่าตลาดแรงงานเขาต้องการแรงงานประเภทไหน จบมาเลยมีปัญหาทำงานไม่ตรงสายงานกันมาก เพราะคนจะเรียนก็คิดแบบหนึ่ง แต่นายจ้างเขาก็คิดอีกแบบหนึ่งว่าเขาต้องการคนงานประเภทไหน สุดท้าย แรงงานจบใหม่ก็ต้องยอมทำงานไม่ตรงสายงานที่จบ ตามนายจ้าง... 

          พอต้นปีนี้ (กลางเดือน ก.พ. 55) ก็มีโอกาสพูดคุย ขอความรู้จากผู้ประกอบการอาหารแปรรูปที่ จ.สมุทรสาคร รายใหญ่ และหนึ่งในประเด็นที่ผมสนใจ และค้างคาใจมานาน คือ เรื่องของแรงงานต่างด้าว เพราะที่ จ.สมุทรสาคร มีแรงงานพม่ามากมาย มากกว่าประชากรไทยที่อยู่ในจังหวัดเสียอีก ผมเลยสงสัยว่าทำไมเขาไม่จ้างแรงงานไทย เพราะอยากประหยัดต้นทุนหรืออย่างไร? ... พอได้พูดคุยกันจริง กลับไม่ใช่อย่างที่คิดครับ แถมกลับทำให้ผมเป็นห่วงความเจริญของพม่า ที่กำลังเปิดประเทศว่า อนาคตเศรษฐกิจไทยจะเป็นอย่างไร เมื่อพม่าเข้าสู่ทุนนิยมอย่างก้าวกระโดด

          ก่อนหน้าตอนเวียดนามเริ่มเข้าสู่ทุนนิยม ก็มีคำถามแนวนี้ทีหนึ่งแล้ว พอพูดถึงเรื่องนี้ นักเศรษฐศาสตร์เขาก็กลัวกันเรื่องที่ไทยจะถูกแย่งฐานการผลิต ก็กลัวกันเรื่องเงินทุนจะไม่ไหลเข้ามาลงทุนในไทย (คิดเรื่องดุลการชำระเงิน หรือ Balance of Payment ฯลฯ กันไป ตามที่เรียนกันมา) ซึ่งต้องถือว่าตอนนั้นหลักวิชาการต่างๆ ได้ใช้ในการวิเคราะห์กันได้ดีครับ ... 

          พอถึงคราวพม่าบ้าง ผมก็เป็นนักเศรษฐศาสตร์คนหนึ่ง ด้วยความเถรตรง ก็มัวแต่นึกถึงประเด็นพวก กำไร ขาดทุน เงินไหลเข้า ไหลออก อะไรประมาณนี้ แต่พอได้ลงไปสัมผัสคนทำงาน หรือผู้ประกอบการจริง ก็เพิ่งเข้าใจครับว่า เรื่องประเภทนั้น ไม่ใช่อะไรที่เขามองเพียงอย่างเดียว ... ผู้ประกอบการวาดภาพให้ผมเห็นได้ว่า การที่ต้องมีป้าย หรือหนังสือเวียนในบริษัท 2 ภาษา มันทำให้การทำงานยุ่งยาก การที่ต้องมีมาตรฐานความสะอาดของคนไทยแบบหนึ่ง ของคนพม่าแบบหนึ่ง มันทำให้ยุ่งยาก การที่ต้องมีวัฒนธรรมองค์กร 2 แบบ มันก็ยุ่งยาก ... แม้ผมจะเข้าใจ แต่ก็อดไม่ได้ที่จะถามกลับไปว่า ... แล้วทำไมเอาแรงงานพม่าเข้ามาทำมากมายขนาดนี้ คำตอบที่ได้คือ เขาเคยพยายามตระเวนหาแรงงานไทยจากแรงงานจังหวัดทั่วประเทศแล้ว แต่ไม่มีคนไทยอยากทำงานอย่างนี้ !!!

          จากที่เคยมีความสงสัยว่า ผู้ประกอบการอยากจะประหยัดต้นทุน ประกอบกับจากที่เคยเห็นตัวเลขว่าคนไทยเรียนจบมาแบบหนึ่ง หรืออยากทำงานแบบหนึ่ง ซึ่งไม่ค่อยตรงกับความต้องการของนายจ้าง จึงทำให้ผมฉุกคิดขึ้นมาได้ว่า สงสัยสิ่งที่ผู้ประกอบการพูด “อาจจะจริง” ถ้าไม่จริงก็ดีไปครับ แต่ถ้าจริงแล้วประเทศไทยในอนาคตอันใกล้วิกฤติแน่ครับ ... วิกฤติอย่างไรหรือครับ ท่านผู้อ่านลองนึกดูสิครับว่า ถ้าพม่าเขามีโรงงานของเขาเอง มีการจ้างแรงงานของเขาเอง จะมีชาวพม่าคนไหนยอมหอบเสื่อหอบหมอน พลัดถิ่นมาทำงานในต่างแดนล่ะครับ นั่นหมายถึงว่า แรงงานพม่าทั่วประเทศเรา เป็นล้านคน จะค่อยๆ หายไปในที่สุด

          ถ้าแรงงานพม่าหายไปแล้วเราจะทำอย่างไร? แรงงานไทยมีค่านิยมในการศึกษา ในการเลือกงานแบบหนึ่ง ซึ่งไม่ตรงกับความต้องการของผู้ประกอบการ ... แล้วอย่างนี้ จะหาแรงงานไทยที่ไหนไปทำงานในอุตสาหกรรมนี้ ถ้าคนพม่าไม่ทำ ... อุตสาหกรรมอื่นที่ใช้แรงงานพม่าก็คงไม่ต่างกันครับ ... เราเตรียมพร้อมกันหรือยังถ้าเขาไม่อยู่... ประเด็นการพัฒนาประเทศในเชิงมหภาค เช่น เงินทุนไหลเข้าไปลงทุนประเทศเพื่อนบ้าน หรือการถูกแย่งฐานการผลิตนั่นเป็นปัญหาพื้นฐานที่เราต้องยอมรับ และหายุทธศาสตร์ในการรับมืออยู่แล้วครับ แต่ประเด็นในเชิงภาคอุตสาหกรรม เช่น จะทำอย่างไรถ้าเราต้องขาดแรงงานในระดับหนึ่งไปจำนวนมาก และดูเหมือนจะยากที่แรงงานไทยจะยอมรับการทำงานทดแทนในระดับดังกล่าวได้ อันนี้ต้องช่วยกันคิดครับ

----------

(หมายเหตุ : เศรษฐกิจ : ปิดประเด็น - ทุนนิยมในพม่ากับอนาคตเศรษฐกิจไทย : กรณีอุตสาหกรรมอาหารแปรรูป : โดย ... นิตินัย ศิริสมรรถการ [email protected])

----------