เวิลด์วาไรตี้:ปริศนาคนงานฟูกูชิมะ | คมชัดลึก

                     เมื่อสิงหาคมปีที่แล้ว มีคลิปโด่งดังบนยูทูบจากญี่ปุ่น แสดงภาพชายคนหนึ่งในชุดกันรังสีของคนงานโรงไฟฟ้าฟูกูชิมะ ไดอิจิ ที่ประสบวิกฤติเตาปฏิกรณ์หลอมละลาย หลังแผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิซัดถล่มเมื่อหนึ่งปีก่อน ค่อยๆ เดินมาจนอยู่หน้ากล้อง จากนั้นยืนชี้นิ้วใส่หน้ากล้องเหมือนไม่พอใจ และกำลังกล่าวหาอะไรบางอย่าง ทำท่าอย่างนั้นอยู่นานเป็นสิบนาที ก่อนหายไป ทิ้งคำถามคาใจสำหรับคนดูมาจนถึงเวลานี้ว่าเขาเป็นใคร พยายามจะบอกอะไร อยากส่งสารถึงใคร กำลังก่นประณามเทปโก้ หรือรัฐบาล บ้างพูดกันเล่นๆ ว่า สงสัยเป็นผี

                     เมื่อสื่อหลายแขนงในญี่ปุ่นหยิบข่าวนี้ไปเล่น ก็ถึงกับทำให้นายยาสุฮิโร โซโนดะ เลขาธิการฝ่ายรัฐสภาของคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น พูดระหว่างแถลงข่าวเมื่อ 8 กันยายนว่า ผมล่ะอยากจะให้เขาคนนั้นเดินมาบอกกับเราจริงๆ ว่าต้องการอะไร

                     ดูเหมือนปริศนานี้จะคลี่คลายลงเล็กน้อย หรือไม่ก็อาจจะยิ่งลึกลับดำมืดกว่าเดิม เมื่อ นายโคตะ ทาเคอูชิ ศิลปินวัย 29 ปี กำลังจะเปิดการแสดงผลงานเดี่ยว โดยมีคลิปปริศนาที่ว่านี้เป็นส่วนหนึ่งในงาน ชวนคิดว่า หรือชายลึกลับที่ฟูกูชิมะ จะเป็นศิลปินหนุ่มรายนี้ ซึ่งมีความสูงพอๆกัน อีกทั้งเจ้าตัวก็เคยไปทำงานอยู่ที่นั่น ช่วงเดียวกับวันที่คลิปวิดีโอถูกบันทึกปลายเดือนสิงหาคมปีที่แล้วอีกด้วย
 แต่นายทาเคอูชิ ปฏิเสธที่จะยอมรับ ด้วยการบอกว่า "จะเขียนว่าเป็นผมหรือไม่ เป็นการตัดสินใจของคุณ หากตัดสินใจเขียนแบบนั้น ก็เป็นความรับผิดชอบของคุณนะ"

                     จากนั้นทาเคอูชิ อธิบายว่า สมัครไปเป็นอาสาสมัครที่โรงไฟฟ้าฯ เพราะรู้สึกว่ามีความรับผิดชอบให้ต้องทำอะไรบางอย่างเพื่อช่วยเหลือ  หลังภูมิภาคโตโฮกุเผชิญแผ่นดินไหวร้ายแรง
 งานของทาเคอูชิคือ การดูแลเปิดปิดหนึ่งในประตูสามชั้น ที่กั้นระหว่างส่วนอื่นๆ ของโรงงานกับห้องควบคุม กับงานอื่นๆ จิปาถะ เช่น เปลี่ยนแผ่นกรองหน้ากาก แต่ผ่านไปหนึ่งเดือน เริ่มรู้สึกไม่ไหวแล้ว นอนไม่หลับ และสุดจะทนกับมุกรังสีฝืดๆ ของเพื่อนร่วมงาน เช่น "คุณจะไม่เป็นอะไรหรอก แต่ลูกๆ ของคุณน่ะสิ จะเกิดมาโดยมีมืองอกออกมาจากจมูก"

                     จากข้อเขียนบนบล็อกของศิลปินหนุ่ม เห็นได้ชัดเจนว่า ไม่พอใจกับสภาพของคนงาน โดยเฉพาะข้อมูลความปลอดภัย ที่ไม่มีความชัดเจน จนสับสนไม่รู้ว่าสถานการณ์ที่แท้จริงเป็นอยางไร ซึ่งเป็นเรื่องเดียวกับที่ชายปริศนาในคลิปเอ่ยถึง เมื่อครั้งที่เขาคลายปมปริศนาออกมาเล็กน้อยเมื่อปลายปีที่แล้วผ่านบล็อกที่ทำขึ้นมาโดยเฉพาะ แต่ยังคงปิดชื่อเสียงเรียงนาม

                     ทั้งหมดนี้เป็นความบังเอิญหรือ ทาเคอูชิ ตอบอย่างฉลาดว่า "ต่อให้ผมบอกว่า เป็นผม มันก็จะเป็นเรื่องยากสำหรับคุณอยู่ดีในการยืนยันว่า ผมพูดความจริง เสน่ห์ของคลิปนี้สำหรับผมคือ การไม่สามารถแกะรอยได้"

                     การบอกว่าใครเป็นใคร ทำได้อย่างไร ทำอย่างไรจะพิสูจน์ว่าคนคนนั้นพูดจริง นั่นคือสารที่ต้องการสื่อ ไม่ต่างจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในโรงไฟฟ้าฟูกูชิมะ ที่พวกเราเฝ้าถามว่า สิ่งที่ได้รับการบอกกล่าว เป็นความจริงหรือโกหก ทาเคอูชิ บอกด้วยว่า "เทคโนโลยีที่ใช้ในการสร้างพลังงานนิวเคลียร์นั้นซับซ้อน ไม่มีทางรู้ได้ว่า เกิดอะไรขึ้นในเตาปฏิกรณ์ สื่อบอกเราไม่ได้เช่นกัน เพราะถูกจำกัดให้อยู่นอกเขตหวงห้าม

                     สิ่งเดียวที่ทำได้เมื่อเจอสถานการณ์เช่นนี้ คือการออกมาคุยกัน เพื่อสร้างความไว้วางใจ ซึ่งนั่นคือสิ่งที่ศิลปินหนุ่มรายนี้จะทำกับผู้ไปเยี่ยมชมในงานนิทรรศกาลศิลปะของเขา ซึ่งเจ้าตัวบอกว่า "ไม่แน่นะ คุยไปคุยมา บางสิ่งบางอย่าง อาจจะชัดเจนขึ้นก็ได้"

-------------------------

(เวิลด์วาไรตี้ : คนงานปริศนา ณ โรงไฟฟ้าฟูกูชิมะ : โดย...อุไรวรรณ นอร์มา)