'สุโขทัย'ศรีสัชนาลัย-บนลุ่มน้ำยม | คมชัดลึก

          สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย อยู่บนลุ่มแม่น้ำยม (ระหว่าง น.ปิง กับ น.น่าน) เส้นทางคมนาคมระหว่างบ้านเมือง และรัฐทางลุ่มเจ้าพระยาใกล้ทะเลอ่าวไทย กับบ้านเมืองภายในที่ห่างไกลทะเล

          ราว 2,500 ปีมาแล้ว บริเวณ จ.สุโขทัย ลุ่มน้ำยมอยู่ท่ามกลางแม่น้ำโขงทางทิศตะวันออกกับแม่น้ำสาละวินทางทิศตะวันตก เป็นเส้นทางคมนาคมระหว่างเหนือ-ใต้ กับตะวันออก-ตะวันตก 

          พบหลักฐานเป็นกลองมโหระทึกหรือกลองทอง จากแหล่งผลิตทางตอนใต้ของจีน กับภาคเหนือของเวียดนามที่ ต.นาเชิง อ.คีรีมาศ จ.สุโขทัย แสดงว่าบริเวณนี้เป็นเส้นทางติดต่อระหว่างกลุ่มชนสองฝั่งโขงกับลุ่มน้ำเจ้าพระยา ผ่านลุ่มน้ำน่าน-ยม-ปิง ออกทะเลอันดามัน อ่าวเบงกอลทางมอญ-พม่าได้

          มีชุมชนถลุงเหล็กยุคแรก เริ่มตั้งหลักแหล่งราว 2,500 ปีมาแล้ว ที่บ้านวังหาด อ.บ้านด่านลานหอย จ.สุโขทัย ต้นน้ำของลำน้ำแม่ลำพันไหลผ่านเมืองเก่าสุโขทัย ไปลงแม่น้ำยม เป็นต้นประวัติศาสตร์กรุงสุโขทัย

          ราวหลัง พ.ศ.500 กลุ่มโลกตะวันตก ขยายเส้นทางการค้าเข้ามายังภูมิภาคอุษาคเนย์ นำศาสนาพุทธ-พราหมณ์เข้ามาเผยแพร่ หลัง พ.ศ.1100 บริเวณลุ่มน้ำยม-น่านมีชุมชนตั้งอยู่ต่อเนื่องมาถึงยุคทวารวดี และเกิดชุมชนใหม่บนเส้นทางการค้าข้ามภูมิภาค 

          พ.ศ.1700 พ่อขุนศรีนาวนำถุม ผู้นำมีอำนาจเหนือลุ่มน้ำน่าน-ยม และเป็นเครือข่ายรัฐละโว้ มีศูนย์อำนาจอยู่บริเวณเมืองพิษณุโลก สถาปนาเมืองสุโขทัยกับเมืองศรีสัชนาลัย ทางลุ่มน้ำยมขึ้น เสวยราชย์เป็นใหญ่ทั้ง 2 เมือง 

          องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.) จัดสโลว์แทรเวิล หรือการท่องเที่ยวแบบละเลียด เพื่อสร้างความสัมพันธ์กับชุมชนและผู้ประกอบการท้องถิ่น มีเส้นทางท่องเที่ยวโดยจักรยาน 2 พื้นที่ 1 ในนั้นคือ อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย-กำแพงเพชร ได้เรียนรู้และสร้างคุณค่ามรดกโลก

----------

(หมายเหตุ : ชุมชนคนท้องถิ่น - สุโขทัย ศรีสัชนาลัย บนลุ่มน้ำยม - โดย ... เรือนอินทร์ หน้าพระลาน : ที่มาภาพ - เมืองศรีสัชนาลัย ริมแม่น้ำยม - ภาพ กรุงสุโขทัย มาจากไหน? โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ. มติชนจัดพิมพ์ พ.ศ.2548)

----------