เร่ง'ผาจุก-ห้วยน้ำรี'รับ'น้ำท่วม-น้ำแล้ง' | คมชัดลึก

          หลังจากการที่นายกรัฐมนตรี น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร และคณะลงพื้นที่ติดตามแนวทางการแก้ไขปัญหาอุทกภัยในพื้นที่ต้นน้ำหลายจังหวัดในภาคเหนือเมื่อกลางเดือนกุมภาพันธ์ 2555 ที่ผ่านมา เพื่อตรียมความพร้อมก่อนเริ่มฤดูฝนปี 2555 ตลอดจนสร้างความเข้าใจร่วมกันในระดับนโยบายและระดับพื้นที่ในการบริหารจัดการน้ำเพื่อดำเนินการแก้ไขปัญหาอุทกภัยให้เป็นไปตามแผนของคณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (กยน.) 

          ในที่สุด กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ร่วมกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้มีการปรับแผนปฏิบัติการระบายน้ำ โดยเฉพาะเขื่อนภูมิพลและสิริกิติ์จะมีการปรับเกณฑ์การบริหารน้ำ (Rule curves) ใหม่ โดยปรับเกณฑ์สูงอยู่ในระดับร้อยละ 64 และเกณฑ์ต่ำอยู่ในระดับร้อยละ 45 จะส่งผลให้ ณ วันที่ 1 พฤษภาคม 2555 เขื่อนภูมิพล มีปริมาณน้ำคงเหลือร้อยละ 45 หรือ 6,000 ล้านลูกบาศก์เมตร และเขื่อนสิริกิติ์มีปริมาณน้ำคงเหลือร้อยละ 45 หรือ 4,200 ล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่งจะทำให้ทั้ง 2 เขื่อนสามารถรับน้ำได้อีก 1.2 หมื่นล้าน ลบ.ม. ซึ่งสูงกว่าปี 2554 ประมาณ 5,000 ล้าน ลบ.ม.

          "ขณะนี้ได้กำชับกรมชลประทานให้เร่งรัดดำเนินการซ่อมแซมคันกั้นน้ำที่ชำรุดเสียหายจากน้ำท่วมปีที่แล้ว โดยเฉพาะในจุดสำคัญ คือ คันกั้นน้ำฝั่งตะวันตกกรุงเทพมหานคร 14 จุดแนวคันกั้นน้ำชัยนาท-อยุธยาฯ ริมแม่น้ำเจ้าพระยาและจุดสำคัญบางจุดเหนือแนวคันกั้นน้ำชัยนาท-อยุธยา ได้แก่ บริเวณเขากระดี่ ต.ธรรมามูล อ.เมือง จ.ชัยนาท จะต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จก่อนฤดูน้ำหลากมาถึง" 

          ธีระ วงศ์สมุทร รมว.เกษตรและสหกรณ์ กล่าวถึงการเตรียมการป้องกันปัญหาอุทกภัยในปี 2555 โดยการบริหารจัดการน้ำนั้นขณะนี้กรมชลประทานอยู่ระหว่างการทำรายละเอียดในการทำเกณฑ์ปฏิบัติการสำหรับบริหารจัดการน้ำในเขื่อนกักเก็บน้ำปรับเกณฑ์กักเก็บน้ำของเขื่อน(Resevoir Operation Rule Curve) ทั่วประเทศ ซึ่งคาดว่าจะแล้วเสร็จก่อนเดือนมีนาคม โดยแบ่งเป็นเขื่อนของการไฟฟ้าฝ่ายผลิต 10 เขื่อน และกรมชลประทาน 23 เขื่อน โดยทั้งหมดจะนำแนวพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มาเป็นแนวปฏิบัติในการแก้ไขทั้งภัยแล้งและน้ำท่วม โดยในวันที่ 1 พฤษภาคม ระดับน้ำในทั้ง 2 เขื่อนหลัก คือ เขื่อนภูมิพล และเขื่อนสิริกิติ์ จะต้องอยู่ในเกณฑ์เฉลี่ยระดับ 45% แต่ทั้งนี้ก็สามารถปรับได้หากพบว่ามีฝนมากหรือน้อยให้เป็นตามข้อเท็จจริง ซึ่งในเขื่อนอื่นๆ ก็ต้องพิจารณาตามความเหมาะสมเพื่อดูแลทั้งภัยแล้งและน้ำท่วมด้วยเช่นกัน 

          "ในวันที่ 15 มีนาคมนี้ ทางสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย หรือเอไอที จะเริ่มทำแบบจำลองการผันน้ำและการระบายน้ำเข้าออกจากแก้มลิงเพื่อให้ได้ข้อมูลว่าปริมาณน้ำจะเป็นไปตามแผนที่กรมชลฯ กำหนดไว้หรือไม่ โดยการทำงานทุกขั้นตอนจะแล้วเสร็จเดือนมีนาคมนี้ ซึ่งเป็นตามแผนที่ กยน.กำหนด" รมว.เกษตรฯ ยืนยัน    

          ขณะที่ ชูชาติ ฉุยกลม วิศวกรใหญ่ ที่ปรึกษาด้านวิศวกรรมโยธาด้านวางแผนงานและโครงการ กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์กล่าวระหว่างการนำคณะสื่อมวลชนเยี่ยมชมความคืบหน้าการก่อสร้างโครงการเขื่อนทดน้ำผาจุก ต.ผาจุก อ.เมือง จ.อุตรดิตถ์ ถึงแผนการเตรียมพร้อมรับมือน้ำท่วม-น้ำแล้งในระยะยาวว่าการสร้างโครงการขนาดใหญ่ของกรมชลประทานจะมีผลอย่างมากในการเก็บกักน้ำทั้งช่วยแก้ปัญหาน้ำท่วม-น้ำแล้งได้มากกว่าการใช้แก้มลิง ซึ่งเก็บกักน้ำได้ไม่มากนักเมื่อเทียบกับโครงการขนาดใหญ่ ในขณะที่ใช้งบการลงทุนที่ใกล้เคียงกัน

          "แก้มลิงเก็บกักน้ำได้ประมาณ 400 ล้าน ลบ.ม. ถามว่าคุ้มไหมกับการลงทุน แต่ก็ต้องทำ หากแก่งเสือเต้นยังไม่ได้ข้อยุติ เพราะการแก้ปัญหาอุทกภัยก็ต้องดำเนินต่อไป ทางชลประทานเราจะเปรียบเทียบน้ำ 1 ลบ.ม.จะมีประโยชน์เกิดขึ้นยังไง 1 ลบ.ม. อาจจะลงทุน 30 บาทในพื้นที่หนึ่ง แต่บางพื้นที่อาจจะต้องลงทุนถึง 100 บาทแต่จำเป็นก็ต้องทำ"

          วิศวกรใหญ่ กรมชลประทาน ยังให้มุมมองถึงการแก้ปัญหาอุทกภัยในลุ่มน้ำเจ้าพระยาว่า จะทำอย่างไรให้น้ำไหลลงทะเลโดยเร็วที่สุด โดยเฉพาะการขุดลอกลำคลองสายต่างๆ และการทำแก้มลิงด้วย ตามแนวพระราชดำริที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงวางไว้นานแล้ว เพียงแต่เราทำได้แค่ 10% เท่านั้น ซึ่งถ้าทำได้ทั้งหมดตามที่พระองค์ทรงวางไว้ ปัญหาความเสียหายจากอุทกภัยก็จะไม่รุนแรงมากมายขนาดนี้ ซึ่งจะเห็นว่าพระองค์มีพระราชดำริชัดเจนมากเพียงแต่เรานำเอาไปใช้หรือเปล่าเท่านั้นเอง

          ด้าน ธีระ อิสระกุล ผู้อำนวยการสำนักงานก่อสร้าง 12 สำนักชลประทานที่ 3 กรมชลประทาน ซึ่งรับผิดชอบโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำรี อันเนื่องมาจากพระราชดำริและโครงการเขื่อนทดน้ำผาจุก ต.ผาจุก อ.เมือง จ.อุตรดิตถ์ กล่าวถึงความคืบหน้าการก่อสร้างโครงการเขื่อนทดน้ำผาจุกว่า ขณะนี้ได้ดำเนินการก่อสร้างมาแล้ว 8 เดือน มีผลการดำเนินงานประมาณ 8% โดยมีระยะเวลาการก่อสร้าง 3 ปี หรือ 36 เดือน ลักษณะโครงการจะเป็นประตูระบายน้ำเหมือนกับเขื่อนเจ้าพระยา โดยมีจำนวนช่อง 7 ช่อง โดยห่างจากท้ายเขื่อนสิริกิติ์ประมาณ 40 กิโลเมตร 

          "เมื่อสร้างเสร็จก็จะมีคลองส่งน้ำสองฝั่งลำน้ำน่าน ถึง อ.พรหมพิราม จ.พิษณุโลก ครอบคลุมพื้นที่เกษตรกว่า 8.4 แสนไร่จะแล้วเสร็จมิถุนายน 2557 เขื่อนทดน้ำผาจุดจะมากั้นระหว่างเขื่อนนเรศวรกับเขื่อนสิริกิติ์ สาเหตุที่มากั้นทีหลังเพราะว่าแต่เดิมปริมาณน้ำไม่เพียงพอต่อการใช้น้ำของลุ่มน้ำเจ้าพระยา แต่เมื่อเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์และเขื่อนแควน้อยแล้วเสร็จก็จะทำให้มีน้ำต้นทุนเพียงพอเพื่อใช้ในพื้นที่ จ.อุตรดิตถ์ ได้" ธีระกล่าวย้ำ

          นับเป็นอีกก้าวของกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในการสร้างโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำรี และโครงการเขื่อนทดน้ำผาจุกเพื่อแก้ปัญหาน้ำท่วมและน้ำแล้งในลุ่มน้ำน่านและต่อเนื่องมาถึงลุ่มน้ำเจ้าพระยา

 

----------

เสียงเพรียกจากคนใต้เขื่อนสิริกิติ์  

          ผลกระทบจากการก่อสร้างเขื่อนสิริกิติ์ เมื่อกว่า 30 ปีที่แล้วส่งผลให้ชาวบ้านกว่า 8,000 รายที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เหนือเขื่อน ซึ่งถูกน้ำท่วมอพยพมายังพื้นที่ของ อ.ท่าปลา ได้แก่ อ.ท่าปลา ต.หาดล้า ต.ท่าแฝก และต.จริม ที่ปัจจุบันกำลังขาดแคลนน้ำอย่างหนักทั้งๆ ที่อยู่อาศัยอยู่ใต้เขื่อน สนัด วรรณวงศ์ภา อายุ 67 ปี อดีตผู้ใหญ่บ้าน หมู่ 5 ต.จริม อ.ท่าปลา จ.อุตรดิตถ์ หนึ่งในผู้ทูลเกล้าฯ ถวายฎีกาโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำรี อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ออกมายอมรับว่าที่เดิมเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์มาก แต่หลังจากอพยพมาอยู่ที่ใหม่ในพื้นที่ที่รัฐจัดสรรให้จำนวน 15 ไร่ต่อครอบครัว กลับไม่มีน้ำ ซึ่งเป็นปัญหามาจนถึงปัจจุบันนี้ 

          "ตอนนี้ถ้าอ่างเก็บน้ำห้วยรีเกิดชาวบ้านทั้ง อ.ท่าปลาจะมีน้ำใช้ตลอดทั้งปี มีรายได้เพิ่ม คนท่าปลามีหนี้สินเยอะ ไม่มีอาชีพรองรับ เพราะไม่มีน้ำทำการเกษตร ชาวบ้านที่นี่มีอาชีพทำสวน ทำไร่ ปลูกมะม่วงหิมพานต์เป็นอาชีพหลัก ตอนนี้ก็รอแต่เทวดาอย่างเดียว ขอวิงวอนรัฐบาลให้สร้างอ่างห้วยรีด้วย" ผู้ใหญ่สนัดวิงวอน

          สอดรับกับความเห็นของ วิทูร นะถา นายกเทศมนตรีตำบลจริม บอกว่า ต.จริมมีอยู่ทั้งหมด 13 หมู่บ้าน แต่ประเด็นปัญหาหลักตอนนี้คือเรามีเขื่อนสิริกิติ์ก็จริง แต่ว่าน้ำเหล่านี้เอามาใช้ในพื้นที่ อ.ท่าปลา ไม่ได้เลย เพราะเขื่อนอยู่ต่ำกว่าพื้นที่ที่ชาวบ้านอาศัยอยู่ก็เลยอยากได้อ่างห้วยน้ำรีเพื่อการบริโภค อุปโภคและใช้ประโยชน์ในพื้นที่ภาคเกษตร

----------

(หมายเหตุ : เร่ง 'ผาจุก-ห้วยน้ำรี' รับ 'น้ำท่วม-น้ำแล้ง' - กรมชลผนึก กฟผ.จัดการ 'น้ำ' ในเขื่อน : โดย ... สุรัตน์ อัตตะ)

----------