รอยพระพุทธบาท สระมรกต | คมชัดลึก

                    งานเทศกาลมาฆปูรมีศรีปราจีน จะมีวันที่ 29 กุมภาพันธ์-8 มีนาคม 2555 ณ วัดสระมรกตและโบราณสถานสระมรกต อ.ศรีมโหสถ จ.ปราจีนบุรี

                    กลุ่มโบราณสถานสระมรกต อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเมืองมโหสถ ศูนย์กลางรัฐขนาดเล็กบนฝั่งตะวันออกลุ่มเจ้าพระยา อายุราวหลัง พ.ศ.1000 เครือข่ายต่อเนื่องถึงเมืองพระนครบริเวณทะเลสาบกัมพูชา

                    โบราณสถานสระมรกต ตั้งชื่อตามสระน้ำขนาดใหญ่ ที่ชาวบ้านเรียก "สระมรกต" เป็นอ่างเก็บน้ำแบบที่เรียกว่า "บาราย" อย่างเขมรโบราณ สัมพันธ์กับงานช่างเขมร และจารึกเขมรที่พบจากกลุ่มโบราณสถานสระมรกตนี้

                    อ.ศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายว่า โบราณสถานนี้ เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมเขมรโบราณ อายุราว พ.ศ.1400-1800 ประกอบไปด้วย สระมรกต, สระบัวล้า, ศาสนสถานประจำโรงพยาบาล และร่องรอยของสถูปเก่า ต่อมามีการสร้างวัดขึ้นใหม่ชื่อวัดสระมรกต อยู่ภายในบริเวณกลุ่มโบราณสถานด้วย

                    บริเวณโบราณสถานสระมรกต ภายในวิหารรอยพระพุทธบาท พบรอยพระพุทธบาทคู่ สลักลึกลงไปในพื้นศิลาแลงธรรมชาติ มีลายสลักธรรมจักรตรงกลางฝ่าพระบาททั้งสองข้างแบบประติมานวิทยาอย่างเก่าที่นิยมอยู่ในงานช่างอินเดียและลังกา จึงกำหนดอายุอยู่ราวก่อน พ.ศ.1500 เมื่อเทียบจากจารึกเนินสระบัว ที่ระบุปี พ.ศ.1484 ตามประวัติว่าพบอยู่ที่สระบัว (ล้า) อยู่ใกล้ทางทิศเหนือของโบราณสถานเล็กน้อย มีข้อความบางส่วนตรงกันคาถานอกพระไตรปิฎกที่แต่งขึ้นในลังกา สอดคล้องกับที่งานช่างลังกานิยมสลักรูปพระพุทธบาทคู่

                    ดั้งเดิมรอยพระพุทธบาทนี้คงมีกรอบรูปวงกลมล้อมอยู่โดยรอบ แต่ถูกวิหารอิฐสร้างทับในภายหลัง รูลึกที่เจาะอยู่กลางรอยพระบาทน่าจะเป็นรูสำหรับปักฉัตรเพื่อแสดงฐานันดรของรอยพระบาทนี้มาก่อนที่จะสร้างวิหารทับ

                    เป็นได้ว่าจะมีสิ่งก่อสร้างแวดล้อมอื่นๆ ด้วยแต่สูญหายไปหมดแล้วตั้งแต่ครั้งปรับมาสร้างวิหารอิฐทับลงไป จากนั้นจึงค่อยปรับเป็นศาสนสถานประจำโรงพยาบาลในช่วงที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งนครธมเรืองอำนาจ

.....................................
(ชุมชนคนท้องถิ่น : รอยพระพุทธบาท สระมรกต โดย...เรือนอินทร์ หน้าพระลาน)