พลาสติกบรรจุภัณฑ์ | คมชัดลึก

วิธีการสำคัญที่จะช่วยยืดอายุผลิตภัณฑ์อาหารต่างๆ เหล่านี้ก็คือการใช้บรรจุภัณฑ์ หรือการห่อ ซึ่งวัสดุที่ใช้ก็คงหนีไม่พ้นกระดาษหรือพลาสติก ซึ่งตรงนี้แหละครับที่เป็นช่องทางให้เกิดการพัฒนาได้อย่างมากมาย เพราะไม่ว่าจะเป็นกระดาษหรือพลาสติกก็มีความหลากหลายและมีคุณสมบัติแตกต่างกันมากมาย หากเลือกใช้ได้ถูกต้องก็จะยิ่งช่วยให้คุณภาพของผลิตภัณฑ์อาหารของเราคงสภาพอยู่ได้นานยิ่งขึ้น

 ยกตัวอย่างเช่น การเก็บผลไม้ไว้ในตู้เย็นเพื่อให้เก็บไว้กินได้นานนั้น หลายคนคงเคยสังเกตได้ว่าหากเก็บไว้ในตู้เย็นโดยตรงโดยไม่ได้ห่ออะไรไว้ สิ่งแรกที่สังเกตเห็นได้คือผลไม้จะเหี่ยวเพราะมีการสูญเสียน้ำไปมาก หรือหากเป็นผลไม้ที่มีเปลือกบาง เช่น ลิ้นจี่ ลำไย ก็จะเกิดอาการเปลือกแห้งกรอบ

 วิธีการแก้ไขเบื้องต้นคือการใส่ไว้ในถุงพลาสติกชั้นหนึ่งก่อนใส่ไว้ในตู้เย็น ซึ่งวิธีนี้ก็จะช่วยให้เก็บได้นานขึ้น เพราะถุงพลาสติกช่วยกักเก็บความชื้นไว้ภายใน ทำให้การคายน้ำจากผักและผลไม้เกิดได้น้อยลง ผลไม้ก็ไม่เหี่ยว แต่ถุงพลาสติกที่ใช้นั้นถูกสร้างขึ้นมาเพื่อวัตถุประสงค์ในการห่อของทั่วไป จึงป้องกันน้ำและไอน้ำได้เต็มที่ รวมทั้งอากาศต่างๆ ก็ไม่สามารถผ่านเข้าออกได้ง่าย ผลเสียก็เลยเกิดขึ้นตามมา เช่น ความชื้นภายในถุงสูงเกินไป จนกระทั่งเหมาะที่จะให้เชื้อราและจุลินทรีย์อื่นเติบโตได้ และที่ต้องไม่ลืมอย่างหนึ่งก็คือผักและผลไม้เมื่อเก็บเกี่ยวมาแล้วนั้นยังมีชีวิตอยู่

 ดังนั้นจึงต้องมีการหายใจ การหายใจก็คือการใช้ออกซิเจนและคายคาร์บอนไดออกไซด์ออกมา หากเก็บผักและผลไม้ไว้ในถุงพลาสติกปิดสนิทระยะหนึ่งจะเกิดการหายใจจนกระทั่งภายในถุงมีคาร์บอนไดออกไซด์เข้มข้นมากขึ้น ผลก็คือผักและผลไม้นั้นเริ่มตาย และเกิดอาการที่เรียกว่าการหมัก รสชาติของผักและผลไม้จะเกิดการผิดเพี้ยนไป ดังนั้นถุงพลาสติกทั่วไปคงไม่สามารถใช้ช่วยในการเก็บรักษาผักและผลไม้ได้ดีนัก แต่หากไม่มีทางเลือกก็คงจำเป็นต้องใช้ ดีกว่าที่ไม่ใช้อะไรเลย

 บรรดานักวิจัยทั้งหลายก็เห็นข้อจำกัดของพลาสติกที่ว่านี้และเห็นช่องทางในการพัฒนาได้อีกมากมาย จึงเริ่มมีการหาวัสดุอื่นที่ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์จากปิโตรเคมีมาทำพลาสติก ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษต่างๆ ตามที่ต้องการไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการยอมให้น้ำและไอน้ำซึมผ่านได้บางส่วน เพื่อให้สภาพความชื้นภายในห่อบรรจุผักและผลไม้มีความเหมาะสมที่สุดสำหรับผลิตภัณฑ์แต่ละชนิด ยอมให้อากาศบางอย่างซึมผ่านได้เพื่อไม่ให้เกิดการหมักและยังมีการหายใจเกิดขึ้นได้ในอัตราต่ำๆ รวมไปถึงการสร้างพลาสติกที่สามารถดูดซับก๊าซเอทิลีน ซึ่งเป็นตัวการทำให้ผลไม้เกิดการสุกได้ด้วย
 
 ผลก็คือเป็นการสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมให้ผักผลไม้หลังเก็บเกี่ยวได้เป็นอย่างดี ทำให้อายุการเก็บรักษายาวนานขึ้นโดยยังคงคุณภาพที่ดีไว้ได้ นักวิจัยในเมืองไทยหลายรายก็ให้ความสนใจในการพัฒนาพลาสติกประเภทนี้และประสบความสำเร็จแล้วหลายเรื่อง คราวหน้าจะมาเล่าให้ฟังว่าตอนนี้เมืองไทยเรามีความก้าวหน้าด้านนี้มากน้อยเพียงใด

รศ.ดร.พีรเดช  ทองอำไพ