จับตา'ค้ามนุษย์'ยุคเสรีอาเซียน | คมชัดลึก

              "การค้ามนุษย์" ในสังคมไทยนั้นดูจะเป็นปัญหาใหญ่ที่มีความเกี่ยวโยงกับหลายภาคส่วน ประกอบกับการพัฒนาการด้านเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยี เกื้อหนุนให้เกิดการอพยพย้ายถิ่นฐาน เพื่อแสวงหาคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ส่งผลให้สถานการณ์การค้ามนุษย์ในภูมิภาคเอเชียมีความซับซ้อน และมีผู้ตกเป็นเหยื่อของขบวนการค้ามนุษย์มากขึ้น และอีกไม่กี่ปีข้างหน้ากลุ่มอาเซียนจะเป็นโลกเสรีทางการค้า พล.ต.ต.ชวลิต แสวงพืชน์ ผบก.กองบังคับการปราบปรามการกระทำผิดเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ (บก.ปคม.) มองถึงแนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ที่กำลังจะทวีความรุนแรงมากขึ้นอย่างไร?

- หน้าที่หลักของ บก.ปคม.จะดูแลเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ในรูปแบบใดบ้าง
 
              ปคม.เป็นหน่วยเสริมการปฏิบัติงานของท้องที่ ทำทุกเรื่องที่เกี่ยวกับการค้ามนุษย์ สถานบันเทิง การพนัน ยาเสพติด แต่ทั้งนี้ บก.ปคม.จะให้ความสำคัญเกี่ยวกับเรื่องการค้ามนุษย์เป็นหลัก อาทิ การบังคับใช้แรงงานทาสในสถานประกอบการ บนเรือประมง การแสวงหาประโยชน์ บังคับขอทาน กักขังหน่วงเหนี่ยว ทำร้ายทุบตี ข่มขืน บังคับให้ขายบริการทางเพศโดยเฉพาะการแสวงหาผลประโยชน์กับเด็กหรือเยาวชน ตลอดจนการค้าประเวณีคนต่างด้าว ปัจจุบัน บก.ปคม.มีกำลังคน 398 นาย แบ่งเป็น 6 กองกำกับการ กองกำกับการ 1 ดูแลพื้นที่กรุงเทพฯ กองกำกับการ 2 ดูแลพื้นที่ภาคตะวันตก กองกำกับการ 3 ดูแลพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กองกำกับการ 4 ดูแลพื้นที่ภาคเหนือ กองกำกับการ 5 ดูแลพื้นที่ภาคใต้ตอนกลาง และกองกำกับการ 6 ดูแลพื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง นั่นหมายความว่า ดูแลครอบคลุมทั่วประเทศ

-สถานการณ์การค้ามนุษย์ในประเทศไทยเป็นอย่างไร ?

              ตลอด 1 เดือนที่ผ่านมา ที่ผมมารับหน้าที่ตรงนี้ สามารถจับกุมคนต่างด้าวหลบหนีเข้าเมืองได้ 5 คดีใหญ่ๆ รวมแล้วหลายร้อยคน ส่วนใหญ่เป็นคนลาวมาจากทางช่องเม็ก จ.อุบลราชธานี ขบวนการเหล่านี้จะมีนายหน้าฝั่งลาวทำหน้าที่เกณฑ์คนตามออเดอร์ มาส่งต่อให้นายหน้าฝั่งไทยที่ทำหน้าที่ขนส่งในไทย เราจับได้หลายร้อยคน มีทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ส่วนใหญ่ก็บอกมารับจ้างอยู่ตามร้านอาหาร ก่อสร้างใน กทม. ส่วนเรื่องการค้าประเวณีนั้น จะพบตามแนวชายแดนมากกว่า

-บางครั้งก็เกิดจากความเต็มใจของเหยื่อเอง

              ก่อนอื่นเราจะต้องมาตีความก่อนว่าเป็นการค้ามนุษย์หรือไม่ อันดับแรกเลยเหยื่อจะต้องเป็นเด็กและเยาวชนที่อายุต่ำกว่า 18 ซึ่งจะด้วยความยินยอมหรือไม่ยินยอมก็ตาม การค้าประเวณีเป็นสิ่งผิดกฎหมาย แต่ส่วนใหญ่ที่จับกุมได้จะเป็นผู้ใหญ่มากกว่า ก็เข้าข่ายความผิดเข้าเมืองโดยผิดกฎหมาย ต้องผลักดันกลับประเทศ ส่วนผู้ที่เป็นธุระจัดหา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นคนไทยก็ดำเนินคดีตามกฎหมายการค้ามนุษย์

-มีพื้นที่เฝ้าระวังขบวนการค้ามนุษย์เป็นพิเศษหรือไม่

              ตอนนี้ที่เราเฝ้าระวังกันอยู่คือที่หมอชิต และสถานีขนส่งต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นสถานีขนส่งสายใต้หรือสถานีรถไฟหัวลำโพง จะมีขบวนการค้ามนุษย์ ทำทีมาตีสนิท หลอกว่ามีงานให้ทำ ส่วนใหญ่จะเป็นทางจังหวัดภาคใต้ อย่างที่ จ.สุราษฎร์ธานี เมื่อเหยื่อหลงเชื่อแล้วตกลงไปด้วยก็จะมอมเหล้าในร้านคาราโอเกะ เช็กบิลราคาแพง เมื่อเหยื่อไม่มีเงินจ่ายก็จะพาลงเรือไปทำงานเพื่อชดใช้หนี้สิน รายล่าสุด เหยื่อเป็นคน จ.สุพรรณบุรี ถูกหลอกมาจากสถานีขนส่งสายใต้ กลุ่มแก๊งพวกนี้มีเป็นสายๆ ทั้ง อ่าวไทย ทางใต้ แต่ละกลุ่มเชื่อมโยงถึงกันหมด มีการแบ่งหน้าที่แบ่งงานกันทำ นอกจากนี้ ยังมีขบวนการค้ามนุษย์ที่บังคับให้เด็กพม่ามาขายดอกไม้ แล้วมีผู้คุมอยู่ห่างๆ ซึ่งกำลังระบาดอยู่เยอะมากตามชุมชนและสถานบันเทิงต่างๆ ตลอดจนเด็กที่ขายพวงมาลัยอยู่ตามสี่แยกไฟแดง อย่างไรก็ตาม กรณีนี้บางครั้งก็ยากในการตรวจสอบว่าเป็นแก๊งค้ามนุษย์หรือไม่ เพราะหลายครั้งที่เจอเป็นการช่วยเหลือครอบครัวก็มี
 

-ปคม.มีความพร้อมในด้านเครื่องมืออุปกรณ์และบุคลากรในการปราบปรามการค้ามนุษย์เพียงใด

              งานเราค่อนข้างที่จะหลากหลาย กว้าง และเป็นส่วนที่มีผลกระทบต่อสังคมอย่างมาก แต่เรามีกำลังคนเพียง 398 นาย แบ่งเป็น 6 กองกำกับการ เฉลี่ยแล้วกำลังพลเรามีกองกำกับการละประมาณ 60 คน และนอกจากกฎหมาย ป.อาญาแล้ว เรายังมีพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) อีกหลายฉบับซึ่งเป็นเครื่องมือสนับสนุนในการทำงาน อาทิ พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ.2551, พ.ร.บ.ควบคุมการขอทาน พ.ศ.2484, พ.ร.บ.การทะเบียนของคนต่างด้าว พ.ศ.2493, พ.ร.บ.การทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ.2551, พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ.2522, พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ.2541 และพ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการค้าประเวณี พ.ศ.2539 แต่บุคลากรและเครื่องมืออุปกรณ์ในการทำงานเมื่อเทียบกับความรับผิดชอบนั้น ยอมรับว่าไม่เพียงพอ ยิ่งปีนี้ เมืองไทยเผชิญกับปัญหาเรื่องภัยพิบัติทางธรรมชาติ ต้องหักเงินงบประมาณอีก 20% เพื่อไปช่วยเหลือประชาชนที่เดือดร้อน
 
              ปีนี้ ของบในการบริหารโครงการต่างๆ ไป 67 ล้านบาท ยังไม่ได้คำตอบว่าจะได้แค่ไหน สมมุติว่าหากได้ 40 ล้านบาท ก็จะโดนตัดอีก 20% ตรงนี้เป็นนโยบายอยู่แล้ว แต่ตอนนี้ยังไม่ได้คำตอบอะไรมาเลย ระหว่างนี้ก็ไม่ได้อยู่เฉย ช่วงที่รอก็มีการเรียกประชุมหน่วยงานภายใต้การบังคับบัญชา ประชุมเกี่ยวกับเรื่องการบริหารงานต่างๆ หากไม่ได้เงินจากกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เพื่อเอามาทำกิจกรรมตามโครงการต่างๆ นั้น จะทำอย่างไรกันต่อไป

-มีการส่งเสริมศักยภาพบุคลากรในหน่วยงานด้านใดบ้าง?

              ต้องยอมรับว่า บก.ปคม.ยังขาดคนทำงานที่มีความชำนาญและเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ตรงนี้ผมกำลังพยายามฝึกอยู่ จะพยายามสร้างกันขึ้นมาใหม่ เหมือนสมัยที่ผมอยู่ตำรวจน้ำ มีนโยบายชัดเจนจะมีการจับคดีใหญ่ๆ ทุกเดือน ตอนนั้นมีทีมงานล่อซื้อ วางสายทุกอย่างเป็นระบบหมด มีรูปแบบชัดเจนเพราะเราฝึกกันมา คงบอกไม่ได้ว่าเมื่อไหร่จะเห็นภาพ ปคม. จับกุมคดีใหญ่ได้เดือนละครั้งเหมือนสมัยที่อยู่ตำรวจน้ำ คงต้องใช้เวลาสักพัก เพราะนอกจากกำลังที่ยังขาดแคลนแล้ว เรายังขาดผู้ที่เชี่ยวชาญแต่ผมจะสร้างและฝึกกันขึ้นมาใหม่ มองๆ ดูแล้วมีแววอยู่หลายคน ที่สำคัญระยะแรกๆ คงจะต้องปรับทัศนคติให้มีใจในการทำงานเสียก่อน ตอนนี้ผมได้ประสานไปยังตำรวจน้ำ เรื่องการดูคนหลบหนีเข้าเมือง การค้ามนุษย์ ซึ่งครอบคลุมไปถึงลุ่มน้ำโขงที่เชียงแสนด้วย นอกจากนี้ผมอยากได้รถวิทยุ สายตรวจเป็นของเราเองไว้วิ่งตรวจตามสถานบันเทิง ในพื้นที่ต่างๆ นอกจากจะเป็นการป้องกันดูแลเกี่ยวกับเรื่องกระทำความผิดเกี่ยวกับการค้ามนุษย์แล้วยังจะเป็นเครื่องมือประชาสัมพันธ์ของหน่วยด้วยว่าเราเป็นใครมีหน้าที่อะไรบ้าง

-มองว่ากฎหมายเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ล้าหลังหรือไม่ ?

              กฎหมายที่เราบังคับใช้ไม่ล้าหลังแน่นอน ยิ่งในอาเซียนแล้วกฎหมายของเราก้าวหน้ามาก โดยเฉพาะกฎหมายคุ้มครองพยาน คุ้มครองเหยื่อ มีการดูแล คัดแยกเหยื่อเป็นระบบ มีหน่วยงานหลายหน่วยงานเข้ามาทำงานร่วมกับฝ่ายสืบสวน ดูง่ายๆ การดูแลเหยื่อเรามีบ้านเมตตา มีหลายๆ บ้านเข้ามาดูแลเหยื่อ ทำฟื้นฟูให้สภาวะจิตใจดีขึ้นก่อนที่จะให้กลับไปอยู่ในสังคมของเขา นอกจากนี้ยังมีมูลนิธิต่างๆ มากมายที่อยากเข้ามาช่วยเหลือ
 
              ส่วนบทลงโทษเราเป็นสากลอยู่แล้ว ก่อนหน้าที่จะเปิดประเทศเป็นการค้าเสรี กลุ่มในประเทศละแวกนี้ได้มีการประชุมร่วมกันอยู่แล้ว บางประเทศมีข้อจำกัด อย่างไรก็ตาม เราต้องเดินทางไปทางเดียวกันเป็นสากล ต่อไปนี้ ปคม.คงจะต้องทำงานหนักมากขึ้น ตอนนี้พยายามผลักดันเรื่องฐานข้อมูลให้มีการเชื่อมโยงกันแบบเป็นระบบ ยอมรับว่าฐานข้อมูลของตำรวจเองมีการเชื่อมโยงกัน แต่ฐานข้อมูลบางประเภทอย่างเช่นฐานข้อมูลการค้ามนุษย์จะมีเฉพาะหน่วยเรา แต่ท้องที่หรือส่วนอื่นไม่ได้มีการเก็บข้อมูลตรงนี้ไว้ กำลังประสานเรื่องมีฐานข้อมูลอยู่

-สายตาต่างชาติมองการค้ามนุษย์ในบ้านเราอย่างไร?

              ต้องมองย้อนกลับไปในอดีต ต่างชาติไม่รู้จักเมืองไทย แต่กลับรู้จักพัทยาและพัฒนพงษ์ ที่เขารู้เพราะเขามาที่นี่แล้วนอกจากเที่ยวธรรมชาติแล้วยังหาซื้อบริการทางเพศได้ ต้องยอมรับว่าเรามีรูปลักษณ์แบบนั้นเมื่อสมัยก่อน ทำให้คนต่างชาติคนอื่นๆ เข้าใจแบบนั้น แต่หากย้อนมองกลับไปในประเทศอื่นๆ บ้าง ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าเรื่องการค้าบริการทางเพศบ้านเขาเมืองเขาไม่มี ข้อเท็จจริงก็คือมีเหมือนกันทุกประเทศบางประเทศมากกว่าด้วยซ้ำ มันขึ้นอยู่กับมุมมอง มันมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเยอะมาก ทุกสิ่งทุกอย่างมันอยู่ที่การเจริญเติบโตของประเทศ ของสังคม ตัวผลผลิตจะเป็นการชี้วัดเอง ผมมองว่าประเทศเราค่อนข้างเจริญดีกว่าประเทศเพื่อนบ้านเยอะ จะแก้ตรงนี้ได้เราต้องใช้กฎหมายในการบังคับใช้แบบเคร่งครัด ต่างชาติมาทำผิดเราก็ดำเนินคดีตามกฎหมายเหมือนกับที่ต่างประเทศเขาทำกับเรา
 
              หลังจากประเทศไทยบังคับใช้กฎหมายป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์เมื่อปี 2551 แต่กลับถูกลดระดับความน่าเชื่อถือในสถานการณ์การค้ามนุษย์จาก "Tier II เป็น Tier II Watch List"  หรือ บัญชีรายชื่อประเทศที่ต้องจับตามองเป็นพิเศษ ภายใต้การป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ ในยุคของ "พล.ต.ต.ชวลิต แสวงพืชน์" คงไม่ยอมให้ต่างชาติมองประเทศไทยในแง่ลบอย่างแน่นอน !!

.............

(หมายเหตุ :  จับตา'ค้ามนุษย์'ยุคเสรี...อาเซียน :  สัมภาษณ์พิเศษ พล.ต.ต.ชวลิต แสวงพืชน์  ผบก.กองบังคับการปราบปรามการกระทำผิดเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ (บก.ปคม.) โดย ไชยฤทธิ์ เสนาะวาที : เรื่อง วัชรชัย คล้ายพงษ์ : ภาพ )