บทเรียนเรื่องระเบิดที่ถ.สุขุมวิท | คมชัดลึก

           แม้ว่าสังคมนี้จะให้ความสำคัญกับกรณี ว.5 มากกว่าเรื่องของระเบิดที่ถูกมองว่าเกี่ยวเนื่องกับการก่อการร้ายมากนัก แต่ผมก็ยังอยากเสนอประเด็นสักประเด็นหนึ่งที่ว่าด้วยเรื่องการระเบิดที่ผ่านมา
 
              ประการแรก ข่าวส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับเรื่องใหญ่คือเรื่องการก่อการร้าย หมายความว่าเชื่อว่าเรื่องราวที่เกิดขึ้นจากระเบิดนั้นเป็นการก่อการร้าย เอาเป็นว่าข่าวเล็กข่าวน้อยที่ปรากฏที่เว็บไซต์ไหนในโลก ก็พยายามลากมาโยงให้หมดว่าต้องเป็นการก่อการร้ายอย่างแน่นอน
 
              ประการที่สอง ข่าวเรื่องการก่อการร้ายเป็นเรื่องที่มันยกร่องเข้าไปอีก เพราะหน่วยงานความมั่นคงแบบบ้านเราก็จะต้องออกมาพูดแบบแผ่นเสียงตกร่อง ว่าไม่ใช่การก่อการร้ายครับผม เขาแค่ต้องการฆ่าเจ้าหน้าที่การทูตเท่านั้นเองคร้าบบบบบ
 
              ประการที่สาม เห็นจะมีแต่ที่บางกอกโพสต์ ที่ให้ความสำคัญกับพื้นที่ของการเกิดเหตุ แต่บางกอกโพสต์มองว่า เรื่องราวทั้งหมดนี้ เป็นเรื่องราวที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนให้เขตพักอาศัยให้เป็นสนามรบ
 
              ผมว่าบางกอกโพสต์มีประเด็นที่น่าสนใจ ตรงที่ให้ความสำคัญกับพื้นที่สุขุมวิท 71 ที่เป็นพื้นที่เกิดเหตุ (สมัยนี้เขาเรียกว่าถนนปรีดี พนมยงค์) แต่ก็มองว่าเป็นย่านที่พักอาศัย เพราะบริเวณที่เกิดเหตุนั้นเป็นบริเวณที่มีหอพักและบ้านเช่า
 
              แต่คนที่ไม่ได้อยู่ในละแวกนั้นจริงๆ อาจไม่ทราบว่าพื้นที่แถวนั้นก็เป็นพื้นที่ที่มีคนต่างชาติพักอยู่อาศัยอยู่ไม่ใช่น้อย
 
              ที่พูดอย่างนี้ก็ถูกอยู่ครึ่งหนึ่ง เพราะในมุมของผมนั้น เราควรจะมองพื้นที่สุขุมวิทเป็นพื้นที่ที่ต่อเนื่องกัน ไม่ใช่แค่มองว่าพื้นที่ตรงที่เกิดเหตุเป็นย่านพักอาศัย
 
              หากเรามองมุมนี้ใหม่ เราจะเห็นว่า พื้นที่สุขุมวิทเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงกันเป็นเมืองย่อยๆ และหากนับจากสถิติคร่าวๆ แล้ว มีสถานทูตที่ตั้งอยู่ในพื้นที่สุขุมวิทถึง 13 แห่งจาก 49 แห่ง ส่วนที่เหลือก็ตั้งอยู่เขตเชื่อมต่ออีกไม่ใช่น้อย อาทิ พื้นที่พระรามสี่ และสาทร
 
              ในความเป็นจริง พื้นที่สุขุมวิทที่เชื่อมต่อระหว่างซอย 1 ถึง 71 ก่อนที่จะข้ามสะพานพระโขนง นั้นมีช่องทางต่อเนื่องกัน ขนาดที่ว่า หากเป็นคนสุขุมวิทจริงๆ ก็จะสามารถขับรถต่อเนื่องจากต้นถนนซอกแซกไปจนถึงซอย 71 ได้เลย
 
              แต่ในเชิงการบริหารนั้น มีการแบ่งเขตพื้นที่สุขุมวิทออกเป็นส่วนๆ แทนที่จะมองพื้นที่เป็นก้อนเดียวกัน ซึ่งจะทำให้เราเข้าใจทั้งระบบชีวิตและพลวัตของพื้นที่ โดยเฉพาะพื้นที่ที่นักวิชาการด้านนครศึกษาที่ศึกษาในประเทศไทย มองว่าเป็นเรื่องของ "ซอย" แต่คนเหล่านั้นก็ไม่ได้เข้าใจถึงระบบซอยสุขุมวิท ที่มีลักษณะพิเศษกว่าทั่วไป โดยเฉพาะการเชื่อมโยงกับพื้นที่ที่ขนานและขนาบสุขุมวิทไปตลอดทาง มากกว่าระบบก้างปลา หรือระบบก้นซอย
 
              กล่าวโดยสรุป หากไม่อยากทำให้เรื่องนี้เป็นเรื่องของการก่อการร้ายหรือไม่ อย่างน้อยการระเบิดครั้งนี้ก็ได้ช่วยให้เราได้มีมุมมองใหม่ๆ ในเรื่องของพื้นที่ที่เราคุ้นเคยแบบไม่คุ้นเคย เพราะว่า สุขุมวิทนั้นมีความเปลี่ยนแปลงไปมาก ระบบซอยย่อยนั้นสำคัญและทำให้การเข้าถึงนั้นเป็นไปอย่างซับซ้อน ลองนึกเล่นๆ สิครับว่าโรงพยาบาลที่มีชื่อเสียงบางแห่งก็อยู่กลางซอยด้วยซ้ำ ไม่นับร้านอาหารต่างๆ ที่ไม่ได้อยู่ที่ปากซอยด้วยซ้ำ
 
              ผมว่าเอาเข้าจริงแล้ว หนึ่งในการป้องกันการก่อการร้ายที่ดีน่าจะอยู่ที่เรื่องของการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างเป็นระบบ โดยการอ่านพื้นที่ให้ออกด้วยล่ะครับ ว่าอะไรเป็นศูนย์กลางของพื้นที่หรือย่านด้วยนั่นแหละครับ…