เยี่ยม "สวนสองขวัญ"ริมฝั่งโขง ดูปราชญ์ชาวบ้านทำ "เกษตรผสมผสาน" | คมชัดลึก

 "ท่องโลกเกษตร" อาทิตย์นี้จะพาไปชมการทำเกษตรกรรมแบบผสมผสาน อยู่ติดริมฝั่งแม่น้ำโขง ห่างจากตัวอำเภอเขมราฐ จ.อุบลราชธานี ประมาณ 13 กิโลเมตร ลึกเข้าไปจากถนนหลักประมาณ 2 กิโลเมตรเศษในท้องที่ ต.ขามป้อม ซึ่งเป็นที่ตั้งของสวน

 บนเนื้อที่ 7 ไร่ 3 งาน 32 ตารางวา ที่ถูกออกแบบไว้อย่างเป็นระบบ ประกอบด้วยสระน้ำ 2 สระ โดยขนาดใหญ่ 1 สระ และขนาดเล็ก 1 สระ ซึ่งได้รับการอนุเคราะห์จากหน่วยพัฒนาการเคลื่อนที่ 51(นพค.51) อำนาจเจริญ มาดำเนินการขุดลอกให้เพื่อเก็บกักน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง ภายในสระดังกล่าวจะมีการเลี้ยงปลาหลายชนิดควบคู่กันไปด้วย อาทิ ปลานิล ปลาใน ปลาตะเพียน และปลากินพืชอีกหลายชนิด

 ส่วนบริเวณขอบสระทั้งสี่ด้านจะใช้ปลูกพืชผักสวนครัวชนิดต่างๆ เช่น พริก ตะไคร้ ขิง ข่า มะเขือ ฯลฯ นอกจากนี้ยังมีไม้ผลอีกชนิด อาทิ ขนุน มะม่วง ลำไย ฝรั่ง กล้วย มะละกอ ไผ่เจ็ดสี และอีกมากมาย ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในช่วงกำลังให้ผลผลิต ถัดมาไม่ไกลนักเป็นบ่อเลี้ยงกบ ซึ่งมีอยู่จำนวน 2 บ่อใช้สำหรับเลี้ยงกบนาที่ผสมกับบิ๊กฟรอกจนได้กบสายพันธุ์ใหม่ ตัวใหญ่และมีรสชาติอร่อยเหมือนกบนา ที่สำคัญขายได้ราคาดีและมีตลาดรองรับไม่อั้น

  "กบผมที่เลี้ยงเป็นกบนาผสมกับบิ๊กฟรอก กบพันธุนี้ตัวจะใหญ่กว่ากบนาแต่รสชาติอร่อยเหมือนกบนา ทำไมต้องกบนา เพราะกบนาเลี้ยงง่าย ทนต่อสภาพแวดล้อมได้ดี ส่วนอาหารจะให้อาหารเม็ดเป็นบางครั้ง แต่ส่วนใหญ่จะใช้ไฟล่อแมลงในตอนกลางคืนเพื่อเป็นอาหารกบ บ่อเลี้ยงกบจะมี 2 บ่อคือบ่อแรกจะเลี้ยงลูกกบ ส่วนอีกบ่อจะเป็นกบโตเพื่อง่ายต่อการดูแล" อาจารย์วันชัยแจงรายละเอียด ก่อนลงลุยจับกบในบ่อเพื่อโชว์ให้ผู้สื่อข่าวดู

 ห่างจากบ่อเลี้ยงกบไม่มากนัก จะเป็นสวนไม้ผลและไม้เศรษฐกิจหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นไผ่ลืมแล้ง ซึ่งอาจารย์วันชัยเผยว่า ไผ่ลืมแล้งนั้นมีอยู่ประมาณ 57 ต้น มะม่วงอีกหลายสิบต้น ซึ่งมะม่วงที่ปลูกนี้มีทั้งหมด 7 สายพันธุ์ ดังนั้นเมื่อถึงฤดูมะม่วงจะมีผลผลิตมะม่วงจากทุกสายพันธุ์ให้รับประทานกัน นอกจากนี้ยังมีฝรั่ง ชมพู่ มังคุด เงาะ กล้วยน้ำว้า กล้วยหอม ลำไย และไม้ผลอีกหลายชนิด 

 "ไม้ผลในสวนจะให้ผลผลิตตลอดทั้งปี แล้วแต่ชนิดใดจะออกช่วงไหน ถึงฤดูมะม่วงก็จะมีมะม่วงให้กิน ช่วงลำไยออกก็มีลำไยให้กิน บางชนิดก็ให้ผลผลิตตลอดทั้งปี อย่างเช่น กล้วย หรือไผ่ที่สามารถเก็บหน่อได้ตลอด ซึ่งผลผลิตที่เก็บได้ก็จะมีพ่อค้าแม่ค้ามารับซื้อถึงที่ แต่ส่วนใหญ่ไม่ได้ขายหรอกเอาไว้กินเอง แล้วก็แจกจ่ายแก่คนที่มาเยี่ยมชมมากกว่า" เจ้าของสวนสองขวัญเผย
 ท่ามกลางความร่มรื่นของสวนไม้ผลบนเนื้อที่กว่า 3 ไร่เศษ ภายในจะถูกปรับแต่งเป็นคอกเลี้ยงสัตว์กระจัดกระจายไปทั่วอาณาบริเวณ มีทั้งเล้าไก่พื้นเมือง เล้าเป็ด คอกวัว คอกหมูหลุมที่ใช้เลี้ยงสุกรพันธุ์พื้นเมือง วิธีการเลี้ยงก็จะเลี้ยงแบบปล่อยหากินเองภายในสวน
 อาจารย์วันชัย บอกว่า ขณะนี้มีไก่พื้นเมืองที่เลี้ยงไว้ประมาณ 100 กว่าตัว เป็ดอีก 40-50 ตัว โดยจะเลี้ยงแบบปล่อยให้หากินเอง ส่วนสุกรจะเลี้ยงด้วยอาหารเม็ดและอาหารที่ผลิตขึ้นมาเอง โดยใช้วัตถุดิบที่มีอยู่ เช่น การนำหยวกกล้วยมาฝานตำให้ละเอียดผสมกับรำข้าวให้กิน เป็นต้น ซึ่งจะช่วยลดค่าใช้จ่ายต้นทุนค่าอาหารลงได้มากทีเดียว

 "อย่าถามว่ามีรายได้เพิ่มเท่าไหร่ ต้องถามว่าลดรายจ่ายได้มากน้อยแค่ไหน ผมบอกได้เลยว่าลดรายจ่ายในครอบครัวลงได้เดือนละไม่ต่ำกว่า 1 หมื่นบาท เพราะทุกวันนี้แต่ละวันเกือบไม่ต้องใช้จ่ายอะไรเลย อยากกินอะไรก็ไปหาได้ในสวน มีครบหมด อย่างช่วงสงกรานต์ที่ผ่านมา พรรคพวกชวนไปเลี้ยงสังสรรค์ที่ร้านอาหาร ผมบอกไม่ต้องเลยมาที่สวนผมนี่มีพร้อม เห็นไหมไม่ต้องจ่ายสักบาท ถ้าไปร้านอาหารผมว่าก็หลายพันอยู่นะ" อาจารย์วันชัยเผยให้เห็นข้อดี

 แต่กว่าจะถึงวันนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะเขาต้องใช้เวลาในการพัฒนาสวนอย่างต่อเนื่อง โดยเริ่มจากการใช้เป็นสถานที่พักผ่อนเพื่อเตรียมข้อมูลการสอนในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ จนต่อมาได้พัฒนาเป็นสวนเกษตรผสมผสานหวังเป็นแหล่งพักพิงสุดท้าย หลังเกษียณอายุชีวิตราชการ

  อาจารย์เจ้าของสวนคนเดิมเล่าว่า สวนแห่งนี้เริ่มต้นการพัฒนาในปี 2537 เพื่อสำหรับการพักผ่อนในช่วงวันหยุดเสาร์-อาทิตย์ จากนั้นก็ได้พัฒนาเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ แบบค่อยเป็นค่อยไป โดยคงไว้ซึ่งสภาพเดิมให้มากที่สุด ส่วนเหตุผลที่ใช้ชื่อว่าสวนสองขวัญนั้นก็เพื่อเป็นตัวแทนของลูกทั้งสองคน

 ทางด้าน ร.ท.อาคม บุรัตน์ หัวหน้างานพัฒนาคุณภาพชีวิต หน่วยพัฒนาการเคลื่อนที่ 51 (นพค.51) อำนาจเจริญ กล่าวถึงความสำเร็จของอาจารย์วันชัย ในฐานะปราชญ์ชาวบ้านที่ทางหน่วยให้การสนับสนุนในการขุดสระน้ำและใช้เป็นสถานที่ศึกษาเรียนรู้ของผู้สนใจในเรื่องเกษตรผสมผสานตามแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงว่าสวนสองขวัญถือเป็นสวนต้นแบบในด้านการทำเกษตรผสมผสานที่อาจารย์วันชัยพยายามปรับปรุงพัฒนา จนมีความสมบูรณ์แบบอย่างที่เป็นอยู่ในทุกวันนี้

 "สวนสองขวัญก็เป็นอีกจุด ที่หน่วยใช้เป็นศูนย์ต้นแบบให้ชาวบ้านได้เข้ามาศึกษาเรียนรู้ในเรื่องเกษตรผสมผสาน โดยหน่วยจะให้การสนับสนุนในด้านต่างๆ โดยเฉพาะในเรื่องระบบสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน การส่งเจ้าหน้าที่มาดูแลให้คำแนะนำในเรื่องอาชีพ" เจ้าหน้าที่คนเดิม กล่าว

 สวนสองขวัญ นับเป็นตัวอย่างความสำเร็จการทำเกษตรผสมผสานตามหลักการเศรษฐกิจพอเพียง โดยมุ่งเป้าเพื่อเพิ่มรายได้ ลดรายจ่ายและพึ่งพาตนเอง สนใจเยี่ยมชมสวนเป็นหมู่คณะติดต่ออาจารย์วันชัยโทร.08-6869-7992 ได้ตลอดเวลา

สุรัตน์ อัตตะ