เวิลด์วาไรตี้:'หมูแม่น้ำ'หายากกว่าแพนด้า | คมชัดลึก

             ที่มณฑลหูหนาน ทางใต้ของจีน ชาวประมง นักวิทยาศาสตร์และผู้รักธรรมชาติกลุ่มเล็กๆ กลุ่มหนึ่ง กำลังร่วมมือร่วมใจปกป้องโลมาแยงซี ซึ่งเป็นโลมาหัวบาตรหลังเรียบชนิดหนึ่ง มิให้สูญพันธุ์ไปจากทะเลสาบตงถิง ทะเลสาบน้ำจืดใหญ่เป็นอันดับสองของประเทศ หลังผลศึกษาพบว่า โลมาหายากที่พบในแม่น้ำแยงซี และทะเลสาบใกล้เคียง กำลังถูกคุกคามอย่างน่าห่วงจากมลพิษ การจราจรทางน้ำที่พลุกพล่าน อากาศวิปริตโดยเฉพาะภัยแล้ง และการก่อสร้างเขื่อน

             ชาวประมงอย่างเหอ ต้าหมิง ออกหาปลาในทะเลสาบตงถิงมาตั้งแต่ 11 ขวบจนอายุ 43 ปี รู้ดีว่า อนาคตของชาวประมงในหมู่บ้านผูกติดกับโลมาแยงซีมากเพียงใด

             เหอได้ออกแจกจ่ายจดหมาย 2,000 ฉบับที่เขียนขึ้นเพื่อเรียกร้องให้ชาวบ้านช่วยกันปกป้องสัตว์โลกร่วมท้องน้ำที่แต่ไหนแต่ไรมา ชาวประมงไม่เคยล่าหรือทำร้าย เพราะถือเป็นสัตว์มีคุณ ในฐานะผู้นำทาง คือหากเห็นโลมาแยงซีตรงไหนก็เชื่อได้ว่าตรงนั้นจะมีปลาชุกชุม

             เป็นเวลาหลายเดือนมาแล้วที่เหอกับเพื่อนๆ อีก 10 คน ออกล่องเรือในทะเลสาบ ช่วยปกป้องโลมาแยงซีมิให้ตกเป็นเหยื่อการทำผิดกฎหมาย อาทิ ช็อตด้วยไฟฟ้า ซึ่งเป็นวิธีที่อันตรายมาก เพราะจะฆ่าปลาเล็กปลาน้อย แหล่งอาหารสำคัญของโลมาแยงซี บางทีโลมาเองก็บาดเจ็บหรือตายไปด้วย แต่ลำพังชาวประมงไม่อาจแก้ปัญหานี้ได้

             ผลสำรวจภาคสนามโดยสถาบันวิทยาศาสตร์และชีววิทยาทางน้ำ ร่วมกับกองทุนเพื่อสัตว์ป่าโลก (ดับเบิลยูดับเบิลยูเอฟ) ที่ใช้เวลานาน 3 ปีเพิ่งเสร็จสิ้นไม่นานมานี้ นับจำนวนโลมาแยงซีได้ประมาณ 1,000 ตัว ลดลงจาก 1,800 ตัวเมื่อปี 2549 อันเป็นการบ่งชี้ว่าประชากรโลมาหายากลดลงปีละ 6.4% แต่อัตราการลดลงในทะเลสาบตงถิงน่าจะสูงกว่านี้ เพราะปัจจุบันเหลือเพียง 120 ตัวเท่านั้น

             ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า โลมาแยงซีเป็นสัตว์ที่อยู่ยงมาได้นับยี่สิบห้าล้านปี แต่อาจสูญพันธุ์ไปจากโลกได้ในราว 10 ปีเท่านั้น หากยังไม่มีมาตรการคุ้มครอง

             ธรรมชาติของโลมาชนิดนี้ที่ชาวจีนเรียกว่า หมูแม่น้ำ เป็นมิตรมาก มีหน้าตาคล้ายกำลังยิ้มแย้มตลอดเวลา เวลานี้จำนวนของมันเหลือน้อยยิ่งกว่าแพนด้า ที่ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์สัตว์สูญพันธุ์ของโลก

             นายซู หยาผิง ผู้สื่อข่าวในมณฑลหูหนาน ที่ก่อตั้งสมาคมอนุรักษ์โลมาแยงซี กล่าวว่า นี่คือแพนด้าแห่งแม่น้ำ ที่สมควรจะได้รับการปกป้องคุ้มครองอย่างเร่งด่วนเช่นกัน เราควรดีใจที่ยังมีเวลา 10 ปี แต่จะสายเกินไปอย่างแน่นอนหากไม่เริ่มลงมือทำตั้งแต่ตอนนี้

             ซู ระดมความช่วยเหลือจากนักวิทยาศาสตร์ เพื่อนนักข่าวและครูมาช่วยงานอนุรักษ์ และร่วมออกเรือลาดตระเวนกับเหอ ต้าหมิง ซึ่งพบว่าชาวประมงจำนวนมากยังไม่ใส่ใจคำเตือนเกี่ยวกับเทคนิคผิดกฎหมาย เพราะการทำประมงพื้นบ้านได้ปลาจำนวนน้อย จึงเป็นงานหนักของฝ่ายอนุรักษ์ที่จะต้องพยายามต่อไปทำให้อีกฝ่ายตระหนักว่า การทำประมงอย่างไม่ยั่งยืนจะเป็นดาบย้อนมาเล่นงานตัวเองในระยะยาว

             นอกจากโลมาแยงซีชนิดนี้แล้ว แม่น้ำสายเลือดใหญ่ของจีนยังเป็นบ้านของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอีกชนิดที่เรียกว่า ไป๋จิ หรือโลมาแม่น้ำจีน ซึ่งถูกประกาศเป็นสัตว์สูญพันธุ์แล้วเมื่อปี 2549 จึงเป็นเหตุผลให้นักอนุรักษ์กลุ่มนี้ประกาศว่า "เราสูญเสียไป๋จิไปแล้ว จึงยอมไม่ได้ที่จะสูญเสียโลมาแยงซีอีก"

----------------------------

(คอลัมน์ เวิลด์วาไรตี้ : แพนด้านั้นหายาก แต่ 'หมูแม่น้ำ' ยิ่งยากกว่า)