เรื่องของมังกร | คมชัดลึก

                  มังกรเป็นสัตว์ที่ปรากฏอยู่ในตำนานของยุโรปและเอเชีย โดยทั่วไปนั้นมักจะมีรูปร่างขนาดใหญ่ ต่างกันที่ของฝรั่งจะมีสีขา บางทีก็มีปีกแบบค้างคาวทำให้บินได้ แถมยังชอบพ่นไฟเสียอีกด้วย ส่วนมังกรเอเชียโดยเฉพาะมังกรจีนนั้น มีรูปลักษณ์ไปทางงู มีขาสี่ขาเหมือนกัน ไม่มีปีก แต่แหวกว่ายไปได้ในอากาศและในน้ำ ว่ากันว่ามังกรจีนมีส่วนผสมผสานของสัตว์หลายชนิด นอกจากลำตัวเหมือนงูแล้ว ยังมีหัวเหมือนอูฐ มีแผงคอเช่นเดียวกับสิงโต มีดวงตาสีแดงราวกระต่าย มีกรงเล็บดุจนกอินทรี มีเขาเล็กๆ เหมือนเขากวางหนึ่งคู่ มีหนวดยาว ตามตัวมีเกล็ดใหญ่คล้ายปลาซึ่งมักจะเป็นสีเขียว
   
                มังกรจีนเริ่มต้นเมื่อประมาณ 4,000 ปีก่อน โดยจิตรกรได้สร้างภาพของสัตว์ชนิดนี้ขึ้นตามจินตนาการ ถือกันว่าเป็นสัตว์มงคลซึ่งเซียนในลัทธิเต๋าใช้เป็นพาหนะ มีหน้าที่ในการปกป้องสรวงสวรรค์ เป็นสัญลักษณ์แห่งอำนาจ ความมั่งคั่ง และความอุดมสมบูรณ์ มังกรมีจิตใจเมตตากรุณา เฉลียวฉลาด และเฉียบขาด ดังนั้นกษัตริย์จีนสมัยโบราณจึงใช้มังกรเป็นเครื่องหมายแสดงพระราชอำนาจ และตบแต่งพระราชวังด้วยภาพเขียนหรือปูนปั้นรูปมังกร
   
                ตามคตินิยมของจีนนั้น มังกรนอกจากจะเป็นสัตว์แห่งสรวงสวรรค์แล้ว ยังเป็นตัวแทนของจักรพรรดิซึ่งถือว่าเป็นโอรสของสวรรค์อีกด้วย ดังนั้นจึงได้รับการเคารพนับถือเหนือกว่าสัตว์มงคลอีก 3 ชนิด คือ กิเลน หงส์ และเต่า และชาวจีนได้มีการแต่งตำราเกี่ยวกับมังกรขึ้นเป็นเล่มๆ เพื่อรวบรวมเรื่องราวของสัตว์ในความเชื่อนี้อย่างเป็นตุเป็นตะ แต่ในทางประวัติศาสตร์กล่าวว่าพระเจ้าหวงตี้ ซึ่งเป็นปฐมกษัตริย์ผู้รวบรวมประเทศจีนเป็นปึกแผ่น เป็นผู้ให้กำเนิดมังกรของจีน โดยนำมาจากสัญลักษณ์ของชนเผ่าต่างๆ เพื่อแสดงให้ความสำคัญของแต่ละเผ่าและแสดงถึงพลังของการอยู่ร่วมกัน
   
                คนจีนในยุคหลังถือว่าตนเองเป็นลูกหลานของพระเจ้าหวงตี้ จึงมักเรียกตัวเองว่ามีเชื้อสายมังกร และมีความนับถือมังกรในฐานะเทพเจ้าองค์หนึ่ง งานพิธีต่างๆ เช่น ตรุษจีน เปิดกิจการใหม่ งานมงคลต่างๆ งานประจำปีของศาลเจ้าสำคัญๆ จึงมักมีการแสดงของมังกร โดยถือว่ามังกรมาอวยชัยให้พร เพื่อให้ประสบความสำเร็จและความเจริญรุ่งเรือง และคนจีนเมื่ออพยพจากเมืองจีนไปอยู่ที่ไหนในโลกก็นำมังกรไปด้วยทุกแห่ง ดังนั้น เราจึงจะเห็นรูปสลักหรือลวดลายของมังกรอยู่ตามศาลเจ้า บ้านเรือน เครื่องใช้ หรือเครื่องบูชาของคนจีนเสมอ
   
                สำหรับเมืองไทยนั้น ก็มีการแห่มังกรเป็นประจำทุกปีในช่วงเทศกาลตรุษจีน ในจังหวัดที่มีคนจีนและคนไทยเชื้อสายจีนอาศัยอยู่ แต่ที่โด่งดังมากคือที่ จ.นครสวรรค์ ซึ่งนอกจากจะเป็นชุมทางของแม่น้ำหลายสายที่มาบรรจบกันที่นี่และเกิดเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาแล้ว นครสวรรค์ยังเป็นแหล่งรวมของคนจีนจากท้องถิ่นต่างๆ ในประเทศจีน ที่ย้ายถิ่นฐานมาทำมาหากินที่นี่ และแต่ละปีสมาคมชาวจีนเหล่านั้นก็จะร่วมกันจัดขบวนแห่ การเชิดสิงโตและแห่มังกร เป็นงานใหญ่เพื่อเป็นสิริมงคลในวันตรุษจีน
   
                การแห่มังกรในบางท้องที่ ได้แปรเปลี่ยนจากเรี่ยวแรงของความศรัทธาของชาวบ้านร้านตลาด กลายเป็นมหรสพที่มีผู้รับเหมาจัดทำ และเพิ่มเติมเทคนิคสมัยใหม่จนกลายเป็นมังกรไฮเทค ที่มุ่งโชว์ความอลังการหรือความพิสดารพันลึก มากกว่าจะเป็นเรื่องของจิตวิญญาณแห่งความผูกพันในประเพณีและวัฒนธรรมเช่นในอดีต
   
                นี่อาจจะเป็นเส้นทางที่บรรจบกันของโลกสมัยเก่ากับโลกสมัยใหม่ หรือการปะทะกันระหว่างความเชื่อเดิมๆ กับความคิดที่เปลี่ยนแปลกแตกต่าง-คำตอบคงไม่ได้อยู่ที่มังกร แต่อยู่ที่ตัวของคุณเองนั่นแหละครับ