"พระตำหนัก" ที่อำเภอโพธิ์ทอง เมืองอ่างทอง | คมชัดลึก

 มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับที่มาของหมู่บ้านนี้ว่า มีต้นโพธิ์อยู่ต้นหนึ่ง เกิดเหตุอัศจรรย์มีทองลุกพุ่งขึ้นมาจากพื้นดินตรงโคนต้นโพธิ์ ต้นโพธิ์จึงมีทองอร่าม ด้วยนิมิตที่ปรากฏขึ้นจึงทำให้ชาวบ้านเรียกต้นโพธิ์นั้นว่า โพธิ์ทอง หมู่บ้านจึงได้ชื่อตามว่า บ้านโพธิ์ทอง

 ใน พ.ศ.2439 พระยาวิเศษไชยชาญ ผู้ว่าฯ อ่างทองในสมัยนั้นได้ย้ายที่ตั้งอำเภอจากหมู่บ้านโพธิ์ทอง ตำบลคำหยาด มาตั้งที่ตำบลห้วยลิง (ปัจจุบัน คือ ตำบลอ่างแก้ว) ต่อมา พ.ศ.2443 ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอห้วยลิง มาที่หมู่ 9 ตำบลคลองสาหร่าย บนฝั่งซ้ายแม่น้ำน้อย และเปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอโพธิ์ทอง

 ณ อำเภอโพธิ์ทอง เป็นที่ตั้งของตึกที่สร้างขึ้นในสมัยอยุธยาหลังหนึ่ง นามว่า “พระตำหนักคำหยาด” อยู่ที่ตำบลคำหยาด เหตุที่เรียกว่า พระตำหนัก เพราะเชื่อกันว่าเป็นสถานที่ที่เจ้าฟ้าอุทุมพร (กรมขุนพรพินิต) หรือขุนหลวงหาวัด ประทับเมื่อครั้งพระองค์เสด็จออกผนวช (หลัง พ.ศ.2301) แต่พระตำหนักหลังนี้อาจสร้างขึ้นมาแต่ครั้งปลายรัชกาลพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เมื่อครั้งเสด็จมาประพาสแถบอ่างทองเนืองๆ ดังที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระวินิจฉัยเอาไว้ เมื่อครั้งเสด็จมาทอดพระเนตรพระตำหนักคำหยาด ครั้งเสด็จตรวจลำน้ำมะขามเฒ่า เมื่อ พ.ศ.2451

 และในปี พ.ศ.2459 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าก็เสด็จมายังพระตำหนักคำหยาดแห่งนี้ด้วย

 คำว่า “คำ” เป็นภาษาลาว หมายถึง ทอง ส่วน “หยาด” หมายถึง หยด 

 ชื่อตำบล คำหยาด อาจเป็นชื่อที่ตั้งตามพระตำหนักคำหยาด หรือชื่อพระตำหนักจะถูกตั้งตามชื่อพื้นที่เดิมนี้ยังไม่มีหลักฐานแน่ชัด

 พระตำหนักหลังนี้นับเป็นประวัติศาสตร์หน้าหนึ่งของอำเภอโพธิ์ทอง จังหวัดอ่างทอง และประเทศไทย ที่เป็นพื้นที่อันสำคัญที่คงมีความสำคัญมานานก่อนการสร้างตำหนักในสมัยอยุธยาแล้ว
       
"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"