รัฐธรรมนูญ(ที่รัก) | คมชัดลึก

                สัปดาห์นี้เป็นสัปดาห์หลังจากวันรัฐธรรมนูญ 10 ธันวาคมของทุกปี
   
              บ้างก็เรียกว่า วันรัฐธรรมนูญ บ้างก็เรียกว่า วันพระราชทานรัฐธรรมนูญ อันนี้ต้องลองไปค้นคว้ากันดู
   
              มีประเด็นที่น่าสนใจอยู่หลายเรื่องที่อยากจะนำมาพูดคุยกันเมื่อเชื่อมโยงกับรัฐธรรมนูญ
   
              หนึ่ง วันที่ 10 ธันวาคม นั้น น่าสนใจ เพราะอาจจะต้องถือเป็นวันปรองดองแห่งชาติ และสัญลักษณ์ของความปรองดองแห่งชาติก็คือรัฐธรรมนูญ
   
              อย่าลืมว่ารัฐธรรมนูญฉบับแรกของไทย คือ พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว 27 มิถุนายน 2475 นั่นหมายความว่า ขณะที่วันนี้เราถกเถียงกันแบบโต้วาทีอย่างไร้ความเข้าใจในประวัติศาสตร์ อันที่จริงบรรพบุรุษของเราสร้างระยะเปลี่ยนผ่านระบอบได้อย่างน่าสนใจ
   
              เพราะไม่ได้เรียกว่ารัฐประหาร หรือปฏิวัติ แต่ในห้วงเวลานั้น คณะผู้เปลี่ยนแปลงเองก็เรียกว่า การเปลี่ยนแปลงการปกครอง
   
              และรูปแบบการเปลี่ยนแปลงก็คือ การออกเป็นพระราชบัญญัติด้วยอำนาจกษัตริย์ที่พระองค์ทรงถอยออกมาจากการรับผิดชอบโดยตรงต่อการบริหาร มาสู่การมอบอำนาจให้คณะบริหารในนามของคณะของราษฎร
   
              นั่นหมายความว่า รัฐธรรมนูญฉบับแรกนั้นก็ไม่ใช่สิ่งที่คณะรัฐประหารคิดจะล้มระบบแล้วเอาอะไรมาตั้ง แต่เป็นการกระทำในนามของพระราชบัญญัติที่พระมหากษัตริย์ทรงเป็นผู้ตราเสียเอง
   
              และในอีกด้านหนึ่งก็เปลี่ยนจากรัฐธรรมนูญสำเร็จรูปมาร่วมกันปรึกษาหารือ เพื่อร่างรัฐธรรมนูญใหม่ที่แล้วเสร็จแล้วประกาศใช้ในนาม รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม 10 ธันวาคม 2475
   
              พูดง่ายๆ การประนีประนอมอำนาจนั้นกระทำผ่านรัฐธรรมนูญ
   
              สิ่งนี้ก็ไม่แปลก อาทิ สมัย 2521 เราก็ประนีประนอมอำนาจเช่นนี้หลังเหตุการณ์เดือนตุลา 19
   
              ขณะที่รัฐธรรมนูญแบบปี 34 และ 50 นั้น มีลักษณะเด่นที่เปราะบางเช่นกัน นั่นก็คือ ไม่ต้องการประนีประนอมอำนาจกับใคร แต่สุดท้ายก็ลากไปไม่ได้นาน
   
              สอง วงจรชีวิตของรัฐธรรมนูญไทยนั้น น่าสนใจ มีข้อมูลบางประการที่น่าจะนำมาพูดถึง
   
              อาทิ ประเทศไทยมีรัฐธรรมนูญมา 18 ฉบับ เมื่อนำมาเฉลี่ยโดยหารกับจำนวนปีหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง (79/18) ก็จะประมาณ 4 ปีครึ่ง
   
              เรื่องน่าสนใจต่อมาก็คือ มาลองดูรัฐธรรมนูญที่ใช้นานที่สุดจะพบว่า
   
              1.รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม (ไทย) พุทธศักราช 2475 (10 ธันวาคม 2475-9 พฤษภาคม 2489) ถูกยกเลิกมีรัฐธรรมนูญปี 89 ภายใต้การผลักดันของปรีดี ซึ่ง “ล้ำกว่า” อาทิ มีสภาสองสภาและมาจากเลือกตั้งทั้งคู่ รัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าวยังกลับมาใช้ในช่วงปี 2495 จนถึงปี 2502 อีกด้วย
   
              2.รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2521 (22 ธันวาคม 2521 - 23 กุมภาพันธ์ 2534) หรือฉบับครึ่งใบ ซึ่งถูกยกเลิกโดยคณะ รสช. ในปี ๓๔
   
              3.ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2502 (28 มกราคม 2502-20 มิถุนายน 2511) นี่คือฉบับจอมพลสฤษดิ์ที่ใช้อำนาจเผด็จการเต็มรูป
   
              4.รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 ฉบับประชาชน (11 ตุลาคม 2540-19 กันยายน 2549) ถูกยกเลิกโดยการรัฐประหาร
   
              5.รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2495 (8 มีนาคม 2495-20 ตุลาคม 2501) ถูกยกเลิกโดยคณะปฏิวัติ (ดูต่อจากหนึ่ง)
   
              ถ้าพิจารณาภายในห้าฉบับแรก จะพบว่า ค่าเฉลี่ยใช้ไม่ได้ เพราะบางฉบับก็ใช้นานเกินสิบปี บางฉบับก็ใช้ไม่นาน แต่ที่ดูให้ลึกจะพบว่า สี่ในห้าฉบับนั้นมีสภาที่มาจากการเลือกตั้ง แม้ว่าจะมีสถาบันอื่นมาแทรกแซง ซึ่งถ้าดูในแง่นี้จะพบว่า เรายังพอมีหวังอยู่บ้างว่าระบบของเราก็จะกระท่อนกระแท่น แต่ก็บี้กันอยู่ต่อไป และทำให้เราต้องคิดว่า ท้ายสุดเราพยายามลืมรัฐธรรมนูญฉบับ 10 ธันวา แต่รัฐธรรมนูญนั้นอยู่นานที่สุดครับผม