ฐานการผลิต
ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : ฐานการผลิต โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ
ทุกครั้งที่ผู้ผลิตสินค้ารายใหญ่ๆ จะเข้ามาตั้งโรงงาน หรือจะเพิ่มกำลังการผลิตด้วยการขยายโรงงานในประเทศไทย เรามักจะได้ยินข่าวการต่อรองออกมาเนืองๆ ว่า ถ้าไม่ได้เงื่อนไขตามที่เรียกร้องเอาไว้ ผู้ผลิตสินค้าเหล่านั้นจะทำการย้ายฐานการผลิตไปประเทศอื่น ประเทศที่ถูกยกมาอ้าง หรือขู่ประเทศไทยตลอดเวลา คือ ประเทศเวียดนาม ด้วยเหตุผลที่ว่าเป็นประเทศเปิดใหม่ ทำให้ต้นทุนการก่อสร้างโรงงานและค่าจ้างแรงงานต่ำ
หากจะพูดถึงสินค้าอุตสาหกรรมหลักของประเทศไทย เช่น ยานยนต์ โอกาสที่จะย้ายฐานการผลิต หรือไปเปิดฐานการผลิตใหม่ที่ประเทศเวียดนามแทบจะไม่มีโอกาสเป็นไปได้ เพราะกำลังซื้อของผู้บริโภคในประเทศเวียดนามยังต่ำ และแรงงานระดับช่างฝีมือที่มีความชำนาญก็ยังขาดแคลน อีกทั้งท่าเรือหรือชายฝั่งของประเทศยังโดนมรสุมพัดกระหน่ำต่อเนื่องเกือบตลอดปี ทำให้ยากต่อการขนถ่ายสินค้าตรงตามเวลา เวียดนามจึงไม่ใช่คู่แข่งของเราในอุตสาหกรรมยานยนต์ อาจจะมีความเป็นไปได้บ้างก็เพียงแค่อุตสาหกรรมจักรยานยนต์เท่านั้น
หลังจากเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ผ่านพ้นไปแล้ว คำว่าย้ายฐานการผลิตในภาคของอุตสาหกรรมยานยนต์ถูกยกขึ้นมาพูดอีกครั้งหนึ่ง เพราะรัฐบาลไม่สามารถสร้างความเชื่อมั่นของนักลงทุนให้กลับคืนมาได้ว่า ถ้ามีภัยธรรมชาติเช่นนี้เกิดขึ้นอีกจะสามารถรับมือได้หรือไม่ ทำให้เราอาจจะได้เห็นการย้ายฐานการผลิตเกิดขึ้นแน่นอน หรืออย่างน้อยก็ทำการไปเพียงแค่ที่ได้วางแผนลงทุนไปแล้ว ส่วนที่จะขยายต่อเติมเพิ่มขึ้นอีกคงต้องเล็งหาที่อื่นเป็นฐานแทนประเทศไทย
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลังยังให้ข่าวตามซ้ำมาอีกว่า ได้สั่งการให้โรงงานยาสูบที่รัฐบาลโดยกระทรวงการคลังเป็นเจ้าของ พิจารณาย้ายโรงงานที่เพิ่งลงมือก่อสร้างจากสวนอุตสาหกรรมโรจนะ ไปอยู่ทางภาคเหนือของประเทศไทยแทน
เท่านั้นเอง อาการผึ้งแตกรังก็เกิดขึ้นกับบรรดานักลงทุนชาวญี่ปุ่นทันที เพราะเขาเห็นว่า ขนาดโรงงานที่รัฐบาลไทยเป็นเจ้าของยังไม่เชื่อมั่นในกระบวนการป้องกัน แล้วคนอื่นจะเชื่อมั่นได้อย่างไรว่ารัฐบาลไทยจะรับมือกับปัญหาภัยพิบัติในระดับที่สามารถ "เอาอยู่"
ฐานการผลิตแห่งใหม่ที่บรรดานักอุตสาหกรรมยานยนต์ญี่ปุ่นเล็งเอาไว้ ไม่ใช่ประเทศเวียดนามแน่นอน และไม่ใช่ประเทศฟิลิปปินส์อย่างแน่นอนเช่นกัน เพราะที่ฟิลิปปินส์ก็มีปัญหาการเมืองที่ซับซ้อน แต่ฐานการผลิตแห่งใหม่ของอุตสาหกรรมยานยนต์ที่น่าจับตามอง คือประเทศอินโดนีเซีย เพื่อนบ้านในกลุ่มอาเซียนด้วยกัน เพราะที่นั่นมีประชากรจำนวนมากกว่าสองร้อยล้านคน มียอดจำหน่ายรถยนต์และมอเตอร์ไซค์ในแต่ละปีมากกว่าประเทศไทย อีกทั้งยังมีการบริโภคในอัตราเติบโตสูงมาก และเริ่มมีความมั่นคงทางการเมืองมากกว่าประเทศไทย
เงื่อนไขที่สำคัญประการสุดท้ายคือ ผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ๆ ทั้งญี่ปุ่นและฝรั่งยุโรป ล้วนแต่มีโรงงานผลิตรถยนต์และชิ้นส่วนอยู่ในอินโดนีเซียแล้วทั้งสิ้น การย้ายฐานการผลิตจึงทำได้ง่าย เพียงแค่เพิ่มเครื่องจักรลงไปทำให้สามารถผลิตได้จำนวนมากขึ้น และเมื่อถึงเวลาที่จะต้องตั้งเครื่องจักรใหม่สำหรับรถยนต์รุ่นใหม่ๆ ก็สามารถทำการต่อเนื่องได้ไม่ยาก
การย้ายฐานการผลิตของอุตสาหกรรมยานยนต์จึงน่าจับตามองอย่างใกล้ชิดมากขึ้น เพราะต่อให้ในช่วงเวลาหนึ่งหรือสองปีนับจากนี้ไป การผลิตจากประเทศไทยยังเติบโตอยู่ก็ตาม แต่ก็เป็นการเติบโตจากแผนเดิมที่วางไว้หลายปีแล้ว ซึ่งหลายโรงงานยังไม่ได้เดินเครื่องเต็มที่ตามแผนเดิม ตัวเลขที่เติบโตจึงไม่ใช่สิ่งที่สร้างความมั่นใจได้ว่าเขาไม่ย้ายไปที่ไหน
ตราบใดก็ตามหากตัวเลขการผลิตและการขยายโรงงานในอินโดนีเซียยังคงที่ ผู้ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมยานยนต์ของไทยก็ยังคงพอนอนตาหลับได้ แต่หากว่าวันใดก็ตามถ้าพบว่ามีการขยายหรือปรับปรุงโรงงานในอินโดนีเซีย จนทำให้สามารถผลิตรถยนต์และชิ้นส่วนได้มากขึ้น วันนั้นก็เท่ากับว่าประเทศไทยได้สูญเสียความเป็นผู้นำทางด้านการผลิตยานยนต์ในย่านนี้ไปแล้วอย่างแน่นอนครับ
--------------------------------
(ขมน้ำตาล หวานบอระเพ็ด : ฐานการผลิต โดย...พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ)