คลองแสนแสบ และคลองมหาสวัสดิ์ | คมชัดลึก

           คลองแสนแสบ หรือ คลองบางขนาก เริ่มตรงสี่แยกมหานาค (ปลายคลองมหานาคตัดคลองผดุงกรุงเกษม) ไปทางทิศตะวันออก ทำแนวขนานถนนเพชรบุรีจนสุดแล้ววกผ่านย่านรามคำแหง, เขตบางกะปิ, เขตมีนบุรี, เขตหนองจอก, เข้าเขต จ.ฉะเชิงเทรา สุดคลองที่บ้านบางขนาก ต.บางขนาก อ.บางน้ำเปรี้ยว จ.ฉะเชิงเทรา ไหลลงแม่น้ำบางปะกงไปออกอ่าวไทย ยาว 72 กิโลเมตร

           รัชกาลที่ 3 โปรดให้ขุดคลองแสนแสบ พ.ศ.2380-2383 เชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยากับแม่น้ำบางปะกง เพื่อขนส่งเสบียง อาวุธ กำลังพล ไปราชการสงครามไทย-ญวน รวมทั้งเพื่อการปกครองหัวเมืองด้านตะวันออกติดชายแดนกัมพูชาและใกล้เวียดนาม

           พระยาศรีพิพัฒน์ฯ (ทัต บุนนาค) จ้างแรงงานชาวจีนขุดคลองแสนแสบตลอดสาย

           ชื่อ แสนแสบ เพี้ยนมาจากคำเขมรว่า เซสาบ แปลว่า คลองน้ำจืด (เซ แปลว่า แม่น้ำ, ลำคลอง เช่น เซบก, เซบาย ใน จ.อุบลราชธานี สาบ แปลว่า จืด เช่น โตนเลสาบในเสียมเรียบ ประเทศกัมพูชา)

           คลองมหาสวัสดิ์ หรือ คลองชัยพฤกษ์ เริ่มต้นจากคลองลัดบางกรวย หรือคลองบางกอกน้อย ไหลผ่านเขต อ.บางกรวย จ.นนทบุรี กับเขตตลิ่งชัน เขตทวีวัฒนา กรุงเทพฯ ผ่าน อ.พุทธมณฑล ไปสิ้นสุดที่ ต.งิ้วราย อ.นครชัยศรี จ.นครปฐม ยาว 28 กิโลเมตร

           ขุดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 พ.ศ.2402-2403 เชื่อมแม่น้ำนครชัยศรี (แม่น้ำท่าจีน) กับแม่น้ำเจ้าพระยา เพื่อใช้เป็นเส้นทางเสด็จฯไปองค์พระปฐมเจดีย์ เส้นทางคมนาคมขนส่งอ้อยและน้ำตาลจากนครชัยศรีมาสู่โรงงาน

           มีเจ้าพระยาทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค) และพระภาษีสมบัติบริบูรณ์ เป็นแม่กองจ้างชาวจีนขุด เมื่อขุดเสร็จ เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ได้ให้สร้างศาลาเพื่อประชาชนพักเป็นระยะไปตามริมคลองทุก 100 เส้น ศาลาหลังหนึ่งให้เขียนตำรายารักษาโรคต่างๆ ติดไว้ที่ต่อมาเรียกว่า "ศาลายา"

           เส้นทางสำคัญของการผันน้ำท่วมลงแม่น้ำออกอ่าวไทย คือทางตะวันออกจะผันลงทางคลองแสนแสบลงแม่น้ำบางปะกง และทางตะวันตกผันลงแม่น้ำท่าจีนทางคลองมหาสวัสดิ์

----------------------------------
(คลองแสนแสบ และคลองมหาสวัสดิ์ โดย...เรือนอินทร์ หน้าพระลาน)