เยียวยา | คมชัดลึก

            ด้วยความหวังว่าอีกไม่นานภัยน้ำท่วมทั้งที่กำลังไหลหลากหรือที่กำลังท่วมอยู่ในขณะนี้จะลดลง สิ่งที่ชาวบ้านกำลังคิดและวิตกกังวล รวมทั้งตั้งหน้าตั้งตารอคอยอยู่อย่างใจจดใจจ่อก็คือการช่วยเหลือเยียวยาแบบไหนและอย่างไรที่จะสร้างความเป็นธรรมให้แก่ชาวบ้าน
   
          โดยทั่วไปเมื่อพูดถึงการเยียวยาความเสียหายเรามักจะคิดถึงการได้รับเงินชดเชย อาจจะเป็นด้วยเพราะในช่วงหลังๆ รัฐจะพูดเรื่องการจ่ายเงินชดเชยเป็นมาตรการเยียวยาหลัก สื่อมวลชนมักจะนำเสนอข่าวการแจกเงินชดเชยเป็นหลักเช่นกัน
   
          อย่างไรก็ตาม การเยียวยาเป็นตัวเงินถือว่าเป็นมาตรการหรือวิธีการที่จำเป็นและเป็นรูปธรรมมากที่สุดประการหนึ่งที่ชาวบ้านต้องการ แต่ประเด็นการจ่ายเงินชดเชยที่เป็นธรรมแก่ชาวบ้านและสังคมยังคงเป็นที่ติดอกติดใจกันอยู่มาก
   
          การทำให้ระบบการเยียวยาเป็นธรรมและเป็นที่น่าเชื่อถือเป็นสิ่งที่มีความจำเป็นควบคู่ไปกับการบริหารจัดการน้ำที่กำลังไหลหลากและเอ่อท่วมอยู่ในขณะนี้ และยังมีผลทางด้านจิตวิทยากับสังคมอีกด้วยเพราะหากสังคมมีความเชื่อมั่นกับระบบการเยียวยาก็จะให้ความเชื่อมั่นกับการบริหารจัดการน้ำในขณะนี้ด้วย ซึ่งจะส่งผลให้สังคมมีความมั่นอกมั่นใจในการเตรียมตัวรับภัยน้ำท่วมได้อย่างมีสติ
   
          เมื่อมีกรอบคิดว่าการบริหารจัดการน้ำกับการเยียวยาจะต้องเป็นกระบวนการเดียวกันและจะสร้างความเป็นธรรมให้แก่สังคมในการเผชิญกับวิกฤติครั้งนี้ แถมยังมีผลในทางจิตวิทยาอีกด้วย จึงน่าจะมีการพูดจาสื่อสารกันในสังคมให้ชัดเจนมากกว่านี้และให้เป็นระบบอย่างต่อเนื่อง
   
          การสื่อสารอย่างเป็นระบบกับชาวบ้านในเรื่องการเยียวยาและการให้ความช่วยเหลือซึ่งควรจะต้องพ่วงการฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคมทั้งก่อนและหลังน้ำลดควบคู่กันไปด้วยไม่ใช่เรื่องง่ายเพราะจากประสบการณ์ในช่วง 2 เดือนที่ผ่านมาต้องถือว่ายังทำไม่ได้อย่างทั่วถึงและให้เป็นที่เข้าใจกันในระดับชาวบ้าน
   
          การสื่อสารกับชาวบ้านในระดับชุมชนอาจนำปัจจัยในเชิงพื้นที่ไม่ว่าจะเป็นหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ จังหวัด หรืออาจจะนำเอาความเป็นเครือข่ายภาคประชาชนมาเป็นตัวตั้งในการสื่อสารก็ได้ การกำหนดกลุ่มเป้าหมายเช่นนี้จะทำให้มองเห็นกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจน และมองเห็นวิธีการในการสื่อสารได้ถูกต้องกับกลุ่มเป้าหมาย
   
          ปัจจัยสำคัญของวิถียุติธรรมคือการสื่อสารที่ดี ครบถ้วนและเป็นระบบ วิธีคิดแบบนี้ไม่ยกเว้นแม้กระทั่งการเยียวยาและฟื้นฟูอันเนื่องมาจากน้ำท่วม เพราะในยามวิกฤติการคิดและทำอย่างเป็นระบบผสมผสานกับการสื่อสารที่ดีจะสร้างความเสมอภาคและเท่าเทียมให้เกิดขึ้นในสังคมได้
   
          การเยียวยาที่ไม่เป็นตัวเงินเป็นอีกวิธีหนึ่งที่มองข้ามไปไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นการฟื้นฟูเศรษฐกิจด้วยวิธีการต่างๆ การพัฒนาที่อยู่อาศัย การดูแลเรื่องการสาธารณสุขและสุขภาวะในด้านต่างๆ การปรับปรุงเรื่องระบบการศึกษาให้เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น และที่สำคัญคือการป้องกันโรคระบาดที่อาจะเกิดขึ้นหลังน้ำลด
   
          กระบวนการมีส่วนร่วมยังเป็นหัวใจสำคัญในการเยียวยาเพราะการเยียวยาที่ถูกต้องกับสภาพปัญหาที่สุดก็คือการให้ผู้ที่ตกเป็นเหยื่อได้มีส่วนร่วมในการคิดในการทำด้วยตนเอง ซึ่งน่าจะส่งผลให้การแก้ไขเป็นไปอย่างตรงประเด็นและมีประสิทธิภาพ ดีกว่าการคิดแทนหรือคิดแบบเหมารวมแบบขาดประสบการณ์ซึ่งไม่ได้ผล แถมยังเสียเวลาเสียเงินเสียทองไปเสียอีก
   
          เยียวยาความเสียหายสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าการผันน้ำหรือกั้นน้ำ ไม่งั้นอาจเสียค่าโง่กันอีกครั้ง