'ดอยตุงโมเดล' | คมชัดลึก

@ ยกระดับสู่สากล แนวทางพัฒนาทางเลือกที่ยั่งยืนแห่งสหประชาชาติ
@ เน้นการเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ทันที

นายพิษณุ จันทร์วิทัน
รองปลัดกระทรวงการต่างประเทศ ว่าที่เอกอัครราชทูตและผู้แทนถาวรไทยประจำสหประชาชาติ ณ นครเจนีวา สวิตเซอร์แลนด์

    "ดอยตุงโมเดล" โชว์ศักยภาพประเทศไทย ผู้เชี่ยวชาญด้านยาเสพติดระดับโลกกว่า 30 ประเทศ กว่า 120 คน ร่วมประชุมในงาน  The International Workshop on Alternative Development 2011-2012 (ICAD) เพื่อยกให้เป็นต้นแบบของการพัฒนา

     ความสำเร็จของโครงการพัฒนาดอยตุงตลอดช่วงเวลากว่า 2 ทศวรรษที่ผ่านมา ยังเป็นที่เลื่องลือไปทั่วทุกมุมโลก และกลายเป็นต้นแบบในการพัฒนาประเทศของนานาประเทศที่ประสบปัญหาในลักษณะคล้ายคลึงกัน จนก่อให้เกิดโครงการดอยตุง 2 ในชุมชนบ้านหย่องข่า สหภาพพม่า โครงการดอยตุง 3 ที่จังหวัดบัลห์ รัฐอิสลาม อัฟกานิสถาน และโครงการดอยตุง 4 ที่จังหวัดอาเจะห์ ประเทศอินโดนีเซีย

     จากความสำเร็จนี่เองที่ทำให้ดอยตุงกำลังจะกลายเป็นโมเดลเพื่อให้ประเทศต่างๆ จากทั่วโลกนำไปเป็นโมเดลในการพัฒนา ซึ่งระหว่างวันที่ 6-10 พฤศจิกายนนี้ จึงได้มีการประชุมช The International Workshop on Alternative Development 2011-2012 หรือ ICAD ขึ้นที่พระตำหนักดอยตุง จ.เชียงราย เพื่อให้ประเทศผู้เชี่ยวชาญจากประเทศต่างๆ ร่วมสัมมนา พร้อมกับดูต้นแบบของการพัฒนาเต็มรูปแล้ว ซึ่งมีผู้ที่เข้าร่วมประชุม 120 คน จากกว่า 30 ประเทศ

     นายพิษณุ จันทร์วิทัน รองปลัดกระทรวงการต่างประเทศ ว่าที่เอกอัครราชทูตและผู้แทนถาวรไทยประจำสหประชาชาติ ณ นครเจนีวา สวิตเซอร์แลนด์ ได้กล่าวถึงโครงการดอยตุงโมเดล ที่ตนเองกำลังจะไปรอรับการสานต่อที่นครเจนีวา สวิตเซอร์แลนด์ ว่าโครงการพัฒนาดอยตุงมุ่งแก้ไขปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อมโดยแก้ไขความยากจนและให้โอกาสชาวบ้านในการพัฒนาตนเอง โดยใช้แนวทางการพัฒนาเรียกว่า การพัฒนาทางเลือกในการดำรงชีวิตที่ยั่งยืน : Sustainable Alternative Livelihood Development (SALD) ผ่านการสร้างอาชีพ การศึกษา และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

     ปัจจุบันแนวทางการพัฒนาแบบดอยตุง หรือ "ดอยตุงสไตล์" ได้มีประเทศหลายๆ ประเทศ นำ "แนวทางพัฒนาแบบดอยตุง" ไปใช้ในการพัฒนาเช่นในพม่า อินโดนีเซีย อัฟกานิสถาน นำรูปแบบการพัฒนาทางเลือกของดอยตุง ไปพัฒนาในพื้นที่ที่มีปัญหาเช่นที่อินโดนีเซีย นำไปทำโครงการฟื้นฟูที่อาเจะห์ เพื่อฟื้นฟูหลังน้ำท่วมจากเหตุ "สึนามิยักษ์" ส่วนที่ประเทศอัฟกานิสถาน พื้นที่ที่มีการปลูกฝิ่น ได้นำรูปแบบดอยตุงไปพัฒนา โดยเปลี่ยนโครงการจากปลูกกาแฟเป็นการเลี้ยงแกะแทนการปลูกฝิ่น ส่วนที่ประเทศพม่าได้นำรูปแบบของดอยตุงไปทำแต่มีการเปลี่ยนรูปแบบเล็กน้อย

     เมื่อประเทศต่างๆ เหล่านี้นำ "ดอยตุงสไตล์" ไปเป็นแนวปฏิบัตินั้น ได้เน้นย้ำเรื่องแนวความคิดว่า ต้องมีการเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ทันที เช่น มีการรักษาพยาบาล มีรายได้ นำความรู้เข้าไปและพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อจะได้ไม่ต้องปลูกพืชฝิ่นที่ผิดกฎหมาย

     ความแตกต่างของแต่ละโครงการจะพัฒนาไปตามความเหมาะสมของแต่ละประเทศและแต่ละพื้นที่ ต้นแบบที่ดอยตุงมีการปลูกกาแฟ ชาวเขาที่ปลูกมีรายได้ และพัฒนาผลิตภัณฑ์กาแฟชั้นดี นำไปจำหน่ายตามร้านกาแฟได้ ส่วนที่อัฟกานิสถานได้ปรับเป็นรูปแบบเป็นโครงการเลี้ยงแกะ ส่วนที่พม่ามีความอุดมสมบูรณ์เน้นการปลูกพืชทดแทนฝิ่น

      รูปแบบการพัฒนาทางเลือกทดแทน Sustainable Alternative Livelihood Development (SALD) เป็นรูปแบบการพัฒนาอย่างหนึ่งขององค์การสหประชาชาติว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมข้ามชาติ หรือ UNODC ซึ่งเอกอัครราชทูตและผู้แทนถาวรไทยประจำสหประชาชาติ และเอกอัครราชทูตไทยประจำกรุงเวียนนา ได้ร่วมนำเสนอแนวคิดเรื่องนี้ให้เป็นรูปแบบระดับสากล โดยในวันที่ 6-11 พฤศจิกายนนี้ ได้จัดให้มีการสัมมนาระหว่างประเทศที่นี่ จะนำไปเสนอในกรอบของ UNOCD เป็นการยกระดับ "ดอยตุงสไตล์" ให้เป็นสากล

     อีกเรื่องที่ไทยนำเสนอคือ โครงการดูแลนักโทษหญิง ได้รับการยอมรับให้เป็นแนวการปฏิบัติที่เป็นมาตรฐานสากล

     ในที่ประชุมได้นำเสนอโครงการพัฒนาดอยตุง โดยมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง และโครงการหลวง ในที่ประชุมระหว่างประเทศ ด้วยประสบการณ์ UNODC ที่ยอมรับเรื่องแก้ไขปัญหายาเสพติดในรูปแบบของการปลูกพืชทดแทน รูปแบบนี้ "ดอยตุงโมเดล" และโครงการหลวง สามารถนำไปใช้ในประเทศอื่นๆ ที่คิดว่าตัวเองไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากปลูกฝิ่น

     ดอยตุงเป็นโมเดลที่ทุกคนทราบว่าในอดีตบริเวณนี้เป็นอย่างไร ทั้งยาเสพติดและการทำลายป่ารุนแรง และอัฟกานิสถานเป็นแหล่งปลูกยาเสพติด ที่ทำอันดับแรก เพื่อร่วมกันแลกเปลี่ยนประสบการณ์ เพื่อให้ได้รับการยอมรับจึงทำให้เป็นมาตรฐานสากล

       อีกกรณีที่ไทยได้รับการยอมรับคือกรณีการดูแลนักโทษหญิง ในที่สุดปีที่แล้วสหประชาชาติเสนอเรียกว่า Bangkok Rules หรือกฎกรุงเทพฯ มีเป้าหมายลักษณะเดียวกัน แต่ต้องใช้เวลา Bangkok Rules ใช้เวลา 2 ปีจากจุดเริ่มต้นจนเป็นที่ยอมรับ

     ในการประชุมจะมีข้อถกเถียงกันว่าจะเป็นรูปแบบใดดีที่สุด มีประเทศที่คิดคนละแบบกับไทย เช่น เปรู โคลัมเบีย ปลูกยาเสพติดจะคิดคนละแบบ ซึ่งแต่ละแบบต้องมีการแลกเปลี่ยนและศึกษาดูงานให้ละเอียด ต้นเดือนพฤศจิกายน คณะผู้แทนสหประชาชาติจะเดินทางไปชมโครงการดอยอ่างขาง ดอยตุง เพื่อนำไปสู่ข้อสรุปว่าเรียนรู้อะไรบ้าง แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และเสนอเป็นร่างข้อมติต่อไป