อาสาสมัคร'โทโปกราฟี่'เจาะระดับน้ำท่วม | คมชัดลึก

            “ท่วมยัง?” “สูงเท่าไร? ” ท่วมวันไหน?”...คำถามยอดฮิตของคนกรุงวันนี้ !!          

          หลายคนสับสนจากคำให้สัมภาษณ์ของหน่วยงานรัฐ และนักวิชาการจากสถาบันต่างๆ จนแทบไม่รู้ว่าจะเชื่อใครดี ที่สำคัญคือเขตบ้านตัวเองจะโดนน้ำท่วมสูงเท่าไรกันแน่? เพื่อช่วยตอบคำถามยอดนิยมข้างต้น “ศูนย์รู้ทันน้ำ” จากเครือข่ายอาสาสมัครสถาปนิกและนักผังเมืองบรรเทาภัยน้ำท่วม ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เปิดสายด่วน ให้ประชาชนโทรศัพท์เข้ามาสอบถาม เอากันแบบเฉพาะเจาะจงไปเลยว่า “ถ้าบ้านอยู่ตรงนี้ น้ำจะท่วมสูงเท่าไร”
        
         โดยการใช้ข้อมูลแผนที่จากหลายส่วนมาวิเคราะห์ร่วมกัน เช่น ข้อมูลจากกรมแผนที่ทหารเป็นข้อมูลแสดงระดับความสูงต่ำของถนนในเขต กทม. ข้อมูลคาดการณ์น้ำท่วม แผนที่แสดงระดับน้ำท่วมจริง แผนที่แสดงภูมิเวศน์และการระบายน้ำของพื้นที่ต่างๆ เช่น พนังกั้นน้ำ คลองหลัก จุดพักน้ำ สถานีปั๊มน้ำ ฯลฯ ขณะนี้เปิด 2 ช่องทางให้สอบถาม คือ หมายเลขโทรศัพท์ 08-1702-2999 มี 20 คู่สายด้วยกัน และทางเฟซบุ๊ก “Facebook/รู้ทันน้ำ” โดยโพสต์คำถามและเบอร์อีเมลให้ติดต่อกลับไว้

         ผศ.ดร.ไขศรี ภักดิ์สุขเจริญ ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล่าถึงการทำงานว่า เป็นการใช้ข้อมูลจากแผนที่คาดการณ์น้ำท่วมในสถานการณ์ร้ายแรงสุด ซึ่งบอกระดับน้ำท่วมเป็นรายจังหวัดและรายเขต เมื่อนำมาขยายใหญ่และเพิ่มเติมข้อมูลระดับความสูงต่ำของพื้นที่ หรือแผนที่โทโปกราฟี่ Topography ทำให้ช่วยตอบคำถามในรายละเอียดได้ว่า บ้านของคุณในเขตนี้จะมีน้ำท่วมสูงเท่าไร เช่น บ้านอยู่สุขุมวิท ซอยอ่อนนุช ภาพรวมเขตนี้ปากซอยน้ำสูงประมาณ 50 ซม. เจาะเข้าไปดูรายละเอียดอาจพบว่าบ้านคุณอยู่ลึกเข้าไปท้ายซอย และจากแผนที่ความสูงต่ำพบบ้านอยู่ต่ำกว่าถนนถึง 1 เมตร หมายความว่า บ้านคุณมีโอกาสน้ำท่วมระดับ 1-1.50 เมตร ทำให้ตัดสินใจได้ทันทีว่า "ควรย้ายออก"

         วันแรกสิบโมงเช้าของวันที่ 27 ตุลาคม มีคนโทรมาประมาณ 150 คนต่อนาที แต่ตอนบ่ายพุ่งเป็น 1,500 สายต่อนาที ทำให้ระบบล่มทันที เพิ่งกู้คืนมาได้ประมาณบ่ายสามโมง ส่วนเฟซบุ๊กมีสมาชิกแล้วกว่า 6 หมื่นคน เบื้องต้นคาดว่าจะลองทำประมาณ 10 วันก่อน อาสาสมัครที่มาต้องใช้คอมพิวเตอร์ได้และอ่านแผนที่เป็น ตอนนี้มีแล้วประมาณ 50 กว่าคน การทำงานต้องจับคู่กัน 2 คน คนหนึ่งสอบถามที่ตั้งของบ้าน ส่วนอีกคนจะดูแผนที่เพื่อบอกว่าน้ำจะท่วมสูงเท่าไร ถ้าเห็นว่าบ้านเขาอยู่ในจุดเสี่ยงน้ำท่วมเกิน 50 ซม. ต้องถามว่ามีคนแก่ คนป่วยหรือเด็กที่ต้องอพยพหรือไม่ ถ้ามีก็ส่งต่อให้อีกกลุ่มหนึ่ง ที่จะรู้ข้อมูลศูนย์อพยพชั่วคราว” ดร.ไขศรีอธิบายการทำงาน

         บรรยากาศห้องทำงานแม้ดูคับแคบเพราะใช้พื้นที่ห้องประชุมของ สสส.บนตึกเอสเอ็มชั้น 15 แต่น้องๆ อาสาสมัครดูสนุกสนานกับแผนที่บนจอคอมพิวเตอร์ตรงหน้า "น้องบ๊อท" เกษมพันธ์ ตระกูลขจรศักดิ์ กับ "น้องแอน"  ภรณ์พัทธ์ สหเจริญวัฒน์ นิสิตจุฬาฯ จับคู่ทำงานร่วมกัน น้องแอนทำหน้าที่รับโทรศัพท์ ส่วนน้องบ๊อททำหน้าที่เปิดแผนที่ให้เร็วที่สุด

         น้องแอนเล่าว่า ตอนเช้าโทรศัพท์เข้ามาหลายสายมาก มีทั้งคนที่ตื่นเต้นว่าน้ำจะท่วมและคนที่หงุดหงิดเพราะโทรติดยาก ต้องพยายามปลอบๆ กันไป ส่วนใหญ่ผู้สอบถามจะมีบ้านอยู่ใกล้ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ที่หายากคือแถวถนนเจริญกรุง เพราะซอกซอยเยอะมาก ส่วนน้องบ๊อทอธิบายการทำงานว่า ไม่ต้องบอกบ้านเลขที่ก็ได้ แต่ต้องรู้ถนนชื่อซอย แต่ถ้าสามารถบอกจุดสำคัญได้ เช่น วัด โรงเรียน โรงพยาบาล ฯลฯ จะดีมาก พอได้จุดหมายแล้ว นำไปเทียบดูกับแผนที่คาดการณ์น้ำท่วมในสถานการณ์ที่เลวร้ายสุด ก่อนจะบอกว่าน้ำน่าจะท่วมสูงเท่าไร บางแห่งดูยากมากเพราะคาบเกี่ยวระหว่างน้ำที่ท่วมสูง 50-100 ซม. ถ้าตอบผิดอาจทำให้การตัดสินใจเรื่องอพยพน้ำท่วมผิดพลาดได้

         เมื่อรู้ข้อมูลจาก “ศูนย์รู้ทันน้ำ” แล้วว่า บ้านตัวเองจะโดนน้ำท่วมเท่าไร? ขั้นตอนต่อไปคือการตัดสินใจอยู่ต่อหรือย้าย?...การตัดสินใจคงต้องขึ้นกับสภาพบ้านและความสามารถของแต่ละคน ว่าจะดำรงชีพในภาวะฉุกเฉินได้นานแค่ไหน แต่คำเตือนจากผู้เชี่ยวชาญ คือหากน้ำท่วมสูง 50 ซม.ขึ้นไป ควรเตรียมย้ายออก เพราะส่วนใหญ่น้ำท่วมสูงระดับนี้จะถูกตัดไฟฟ้า ทำให้อาศัยอยู่อย่างลำบากและในที่สุดก็ต้องเรียกหน่วยกู้ชีพมารับออกไปอยู่ดี !!