เจ้าน้อยศุขเกษม | คมชัดลึก

          หาก “จรัล มโนเพ็ชร” ศิลปินโฟล์คซองคำเมือง ชาวเชียงใหม่ ไม่ได้แต่ง และร้องเพลง “มะเมียะ” แล้ว ผู้คนโดยทั่วไปอาจจะหลงลืม หรือไม่รู้จักตำนานรักอมตะ ระหว่าง “เจ้าน้อยศุขเกษม” เจ้านายหนุ่มรูปงาม แห่งราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์ ที่เสด็จจากเมืองเชียงใหม่ เพื่อไปทำการศึกษาที่เมืองเมาะละแหม่ง หรือสุธรรมวดี เมืองหลวงของมอญในอดีต ซึ่งปัจจุบันคือ ประเทศพม่า แล้วไปพบรักกับ “มะเมียะ” สาวแม่ค้ามวนบุหรี่ขาย จนเกิดตำนานรักอมตะก็เป็นได้

          เหตุการณ์ได้เกิดขึ้นนานมาแล้วในปี พ.ศ.2440 เมื่อครั้งที่ “เจ้าอินทวิชยานนท์” เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ในลำดับที่ 7 แห่งราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์ ได้ทรงถึงแก่พิราลัย เมื่อการพระศพแล้วเสร็จ “เจ้าศุขเกษม” ผู้เป็นพระราชนัดดา ได้ทำการลาสิกขาจากการบรรพชาเป็นสามเณร นับแต่นั้นจึงทรงได้รับการขนานพระนามว่า “เจ้าน้อยศุขเกษม” ซึ่งหมายถึงว่า ทรงเคยบวชเรียนเป็นสามเณรมาแล้ว ส่วนผู้ที่เคยบวชเรียนเป็นพระภิกษุมาแล้ว จะเรียกว่า “หนาน” เช่น “หนานอัครเดช” เป็นต้น

          ภายหลังเมื่อลาสิกขาแล้ว พระราชบิดาของเจ้าน้อยฯ คือ “เจ้าแก้วนวรัฐ” ซึ่งขณะนั้นทรงดำรงพระยศเป็นเจ้าราชบุตร ได้ส่ง เจ้าน้อยฯ เพื่อไปทำการศึกษาต่อที่โรงเรียนคาทอลิกแห่งเมืองเมาะละแหม่ง ประเทศพม่า ที่ชื่อว่า ST.Patric School ซึ่งขณะนั้น เจ้าน้อยฯ มีพระชันษาได้เพียง 15 ปี ในช่วงเวลาดังกล่าวพม่าเป็นประเทศอาณานิคมของอังกฤษ มีการจัดการศึกษาให้แก่เยาวชน ตามมาตรฐานของประเทศอังกฤษ ประกอบกับเมืองเมาะละแหม่งไม่ไกลจากเชียงใหม่มากนัก

          โรงเรียนที่เจ้าน้อยฯ ไปเรียนนั้น เป็นโรงเรียนประจำ หรือที่เรียกว่า โรงเรียนกินนอน พอถึงวันหยุดในวันเสาร์-อาทิตย์ เจ้าน้อยฯ ก็จะไปพักที่บ้านคหบดีชาวพม่า ที่เป็นพระสหายของพระราชบิดา ในเวลาวันหยุดดังกล่าวนั้นเอง ที่เจ้าน้อยฯ ได้มีโอกาสได้ออกไปท่องเที่ยวชมบ้านชมเมือง และที่ตลาดเมืองเมาะละแหม่งนั้น เจ้าน้อยฯ ได้พบรักกับแม่ค้าสาวงามนามว่า “มะเมียะ” ที่มีความหมายว่า มรกต และได้สาบานรักต่อกันตราบชั่วฟ้าดินสลาย

          ครั้นเมื่อ เจ้าน้อยฯ จบการศึกษา ได้พา มะเมียะ เดินทางกลับเชียงใหม่ด้วย เมื่อถึงเมืองเชียงใหม่นั้น พระราชบิดาได้ทรงครองราชย์ ทำให้ เจ้าน้อยฯ ได้
เลื่อนอิสริยยศเป็นเจ้าราชบุตรที่ “เจ้าอุตรการโกศล” อันหมายถึงว่า ในอนาคตจะต้องทรงเป็นเจ้าหลวงผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ต่อไป ด้วยเหตุดังกล่าว เจ้าน้อยฯ จึงไม่สมควรที่จะมีพระชายาเป็นชาวพม่า มะเมียะ จึงถูกส่งตัวกลับเมาะละแหม่ง ส่วน เจ้าน้อยฯ ภายหลังได้ตรอมพระทัยจนถึงแก่พิราลัย ด้วยชันษาเพียง 33 ปีเท่านั้น ดังเนื้อเพลงตอนจบที่ว่า เจ้าราชบุตรก็ตรอมใจตาย มะเมียะ จึงไปบวชชี ความรักมักเป็นเช่นนี้แลนา

          พรุ่งนี้ไปเที่ยว “ดอยปู่หมื่น อำเภอแม่อาย” ที่มีความสูงเป็นอันดับสองของประเทศไทยครับ